Problematyka konserwatorska gotyckich reliktów archeologicznych frontowej części przedproży pałacu Pod Krzysztofory na Rynku krakowskim
DOI:
https://doi.org/10.32030/KRZY.2012.08Abstrakt
CONSERVATION ISSUES OF THE GOTHIC ARCHAEOLOGICAL RELICS OF THE FRONT SECTION OF THE PERRONS OF KRZYSZTOFORY PALACE ON THE MARKET SQUARE IN KRAKÓW
In the years 2008–2009 archaeological works were carried out in front of the building housing the Historical Museum of the City of Kraków. In the course of the excavations, the front wall of the mansion’s perron (German: Beischlag, Polish: przedproże; a mediaeval architectural structure built in front of burgher houses) was uncovered, which for the first time provided invaluable information about the external appearance of this form of architectural development. Fragmentary elements of mediaeval cobblestones dated to the same period as the perron were also discovered at the site. Before the finds could be incorporated in the underground archaeological park where they would be presented in situ, they had to undergo conservation works necessary to protect them against further deterioration. The conservation process began with a thorough examination of the condition of the discovered relics. The next step was to draw up a detailed plan of action and specify conservation methods and techniques to be used. Among the works completed in the process, the relatively innovative technology of preserving and protecting the discovered cultural strata in the form of soil profiles deserves particular attention. The extreme unstableness of the material that constitutes such structures necessitated the use of non-standard protective measures. The front wall of the perrons had survived in a fairly good condition, therefore, conservation works were limited to the necessary minimum, whereas the relics of mediaeval cobblestones underwent protective treatment and were incorporated in the large underground archaeological reconstruction to render the space more uniform in character. Consequently, the conservation process made it possible to close a certain part of the architectural landscape of 14th-century Kraków in a time capsule, thus giving contemporary audiences a chance to experience history in a direct way.
Bibliografia
1. Artykuł powstał na podstawie mojej pracy magisterskiej, napisanej na Wydziale Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki, Pracownia Konserwacji Rzeźby Kamiennej, Stiuku i Ceramiki, ASP w Krakowie w 2010 r. pod kierunkiem prof. Ireneusza Płuski. Niniejsza publikacja jest sprawozdaniem z prac konserwatorskich, jakie przeprowadzono na odsłoniętych reliktach, ujawnionych w wyniku badań archeologicznych i architektonicznych. Ponieważ był to temat mojej pracy dyplomowej, wszystkie czynności podejmowałem pod bezpośrednim nadzorem dyplomowanego konserwatora, pana mgr. Marka Sawickiego. W opracowaniu dokumentacji konserwatorskiej bardzo pomocne były doświadczenia i wnioski, jakich udzielili mi panowie prof. Ireneusz Płuska, Marek Sawicki, Stanisław Cechosz, Łukasz Holcer, Marek Cempla oraz pani Genowefa Zań-Ograbek. Część materiałów fotograficznych zawartych w pracy wykorzystałem dzięki uprzejmości pana Marka Sawickiego oraz pana Łukasza Holcera.
View in Google Scholar
2. Cempla M., Cechosz S., Holcer Ł.: „Pałac „»Pod Krzysztofory «. Kraków, Rynek Główny 35”. Kraków 2006, mps w archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Krakowie (dalej cyt. arch. WUOZ) oraz w archiwum Muzeum Historycznego Miasta Krakowa (dalej cyt. arch. MHK).
View in Google Scholar
3. Autor pierwszej monografii pałacu Pod Krzysztofory Franciszek Klein, zob. Klein F.: Pałac „Pod Krzysztofory” w Krakowie. Kraków 1914.
View in Google Scholar
4. Cechosz S., Ł. Holcer Ł.: O początkach pałacu »Pod Krzysztofory « w świetle najnowszych badań architektonicznych. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2006, z. 24, s. 7–20.
View in Google Scholar
5. Eidem: Średniowieczne przedproże przed pałacem „Pod Krzysztofory «. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2007, z. 25, s. 7–24.
View in Google Scholar
6. Komorowski W., K r a snowol ski B.: „Pałac »Pod Krzysztofory «, Kraków, Rynek Główny 35. Dokumentacja naukowo-historyczna”. Kraków 2001, mps w arch. WUOZ oraz w arch. MHK.
View in Google Scholar
7. Cempla M., Cechos z S., Holcer Ł.: „Pałac „»Pod Krzysztofory «, Kraków, Rynek Główny 35”. Kraków 2006, mps w arch. WUOZ oraz w arch. MHK.
View in Google Scholar
8. Cechosz S., Ł. Holcer Ł.: O początkach pałacu…, passim.
View in Google Scholar
9. Dziurawiec P., Sawicki M.: „Dokumentacja konserwatorska powykonawcza dla odsłoniętych zabytkowych reliktów architektonicznych i warstw archeologicznych przedproży pałacu »Pod Krzysztofory« przy Rynku Głównym w Krakowie”. Kraków 2009. s. 10, mps w arch. WUOZ oraz w arch. MHK.
View in Google Scholar
10. Na podobne problemy natknięto się przy konserwacji przekrojów ziemnych zabezpieczonych w przygotowywanym skansenie archeologicznym pod płytą Rynku krakowskiego. Kubiak B.: „Problematyka konserwacji archeologicznych przekrojów ziemnych na przykładzie wykopalisk archeologicznych pod płytą Rynku Głównego w Krakowie”, napisanej na Wydziale Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki, Pracownia Konserwacji Rzeźby Kamiennej, Stiuku i Ceramiki, ASP w Krakowie w 2010 r. pod kierunkiem prof. Ireneusza Płuski.
View in Google Scholar
11. Kwasy humusowe są mieszaniną wielkocząsteczkowych związków organicznych o zmiennym składzie (w zależności od składu materii organicznej, z której powstają) i charakterze kwasowym, wchodzących w skład próchnicy glebowej i roztworów wód naturalnych. Tworzą się w biochemicznych procesach rozkładu związków organicznych budujących żywe organizmy. Budowa tych wyjątkowo skomplikowanych związków nie została jeszcze do końca rozpoznana.
View in Google Scholar
12. Kubiak B.: „Problematyka konserwacji archeologicznych przekrojów ziemnych…”, passim.
View in Google Scholar
13. 5% roztwór wodny Preventolu R80 oraz lokalnie 3% roztwór Sterinolu.
View in Google Scholar
14. Ledan TA 1 firmy Kremer (syntetyczne wapno hydrauliczne) oraz Primal AC 33 (czysta żywica akrylowa w dyspersji wodnej).
View in Google Scholar
15. Historic Kalkspatzenmortel firmy Remmers.
View in Google Scholar
16. Funcosil Restauriermortel firmy Remmers.
View in Google Scholar
17. Retusze kolorystyczne przeprowadzono w niewielkim zakresie, stosując farby na bazie pigmentów palety freskowej (firma Kremer) oraz na bazie spoiwa odtwarzalnego 3–4% Paraloidu B 82 (żywica akrylowa) rozpuszczonego w etanolu i acetonie.
View in Google Scholar
18. Wstępne nasączanie przeprowadzono z użyciem preparatu krzemoorganicznego Funcosil KSE 300 firmy Remmers. Po upływie dwóch tygodni proces powtórzono jednak z zastosowaniem już mocniejszego impregnatu (produkt tej samej firmy) Funcosil KSE 500 (500 g/l wytrąconego żelu krzemionkowego – spoiwa).
View in Google Scholar
19. Klej akrylowy Osakryl KM.
View in Google Scholar
Pobrania
Wersja elektroniczna opublikowana
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Szczegóły zob. w zakładce Prawa autorskie i udostępnianie.
