Krakowskie Fabryki Mebli na tle polskiego meblarstwa w latach 1945–1989

Autor

  • Magdalena Smaga

DOI:

https://doi.org/10.32030/KRZY.2013.13

Abstrakt

THE KRAKOW FURNITURE FACTORY IN COMPARISON WITH THE FURNITURE INDUSTRY IN POLAND BETWEEN 1945 AND 1989

Established in 1945, the Krakow Furniture Factory  (Krakowskie Fabryki Mebli, KFM) produced furniture for  the domestic market, but mostly for export, especially to the  Soviet Union, and later also for IKEA. Its assortment basically  comprised high-polished furniture, which was regarded  as outmoded and out of keeping with the latest trends when  compared with the offer of the Institute of Industrial Design  (Instytut Wzornictwa Przemysłowego, IWP) and design studios  at the furniture factories in Poznań and Swarzędz. On  the other hand, there is no denying that the furniture manufactured  by the KFM was structurally sturdy and durable, featuring  such traces of technological advancement as innovative  materials and simple designs, which were characterized by  high quality and functionality. The problem apparently lay in  the production and finishing processes; the machines used at  the factory were not as advanced as in the West. Also, the style  of furniture, especially that produced during the early years  of the factory, was basically dictated by the personnel whose  professional experience dated from before World War II. On  top of that, we must bear in mind that traditional furniture  was more popular with some of the clients, who viewed it a  token of elegance and good style. Last but not least, the said  type of furniture pandered to the taste of customers from the  Soviet Union, who ordered the same sets year in year out.  As a consequence, Bogusław Kuplowski, an aspiring designer  who sought to create modern furniture like his colleagues in  foreign countries, had to work in line with the recommendations  from his superiors and could not decide on anything  in that regard.  Bogusław Kuplowski earned a degree in furniture  design from an art college and, notwithstanding his numerous  artistic pursuits, worked at the KFM for 25 years.  His professional career began in 1962; he was a regular  designer, design engineer, and head of the design unit. He  retired in 1987. 

Bibliografia

1. Bardzo podziękuję panu Bogusławowi Kuplowskiemu, przez ćwierćwiecze głównemu projektantowi Krakowskich Fabryk Mebli. Rozmowę, na podstawie której powstała znaczna część artykułu, przeprowadziłam z nim styczniu i marcu 2011 r.
View in Google Scholar

2. Mrozek J.A.: Trudne stulecie. Polityka, gospodarka i wzornictwo w Polsce 1900–2000. W: Rzeczy pospolite – polskie wyroby / Common wealth, Polish products / 1899–1999. Red. C. Frejlich. Olszanica 2001, s. 16. Autorzy tekstów B. Banaś et al.
View in Google Scholar

3. Bogucki J.: Sztuka Polski Ludowej. Warszawa 1983, s. 11.
View in Google Scholar

4. Mrozek J.A.: Trudne stulecie…, s. 17.
View in Google Scholar

5. Huml I.: 20 lat sztuki użytkowej. „Projekt” 1964, t. 9, nr 6, s. 32.
View in Google Scholar

6. Maga A.: Meblarstwo „Ładu” po 1945 roku. W: Spółdzielnia Artystów Ład 1926–1996. Red. A. Frąckiewicz. T. 1. Warszawa 1998, s. 127.
View in Google Scholar

7. Bogucki J.: Sztuka…, s. 55; Kowalska B.: Polska awangarda malarska 1945–1980. Szanse i mity. Warszawa 1988, s. 75.
View in Google Scholar

8. Historia Instytutu Wzornictwa Przemysłowego [online]. Warszawa, Instytut Wzornictwa Przemysłowego [dostęp: 7 września 2011 r.]. Dostępny w internecie: http://www.iwp.com.pl/o_instytucie_60_ lat_iwp_historia_instytutu.
View in Google Scholar

9. Ibidem.
View in Google Scholar

10. Mrozek J.A.: Trudne stulecie…, s. 19.
View in Google Scholar

11. Huml I.: 20 lat…, s. 33.
View in Google Scholar

12. Mrozek J.A.: Trudne stulecie…, s. 19.
View in Google Scholar

13. Pluciński M.: Współpraca z przemysłem meblarskim w dziedzinie wzornictwa. „Przemysł Drzewny” 1953, R. 4, nr 3, s. 70, 71.
View in Google Scholar

14. Mrozek J.A.: Wzornictwo przemysłowe na świecie. W: Sztuka świata. T. 10. Wyd. 3. Warszawa 1996, s. 276, 277; Wybieralski W.: Wzornictwo w Polsce do 1989 roku na tle politycznym i gospodarczym. W: O wzornictwie przemysłowym: definicje, procedury, korzyści. Red. P. Balcerzak, współprac. W. Wybieralski, M. Stefanowski. Warszawa 2007, s. 26.
View in Google Scholar

15. Huml I.: 20 lat…, s. 33.
View in Google Scholar

16. Bryl-Roman W.: O racjonalną i piękną formę codzienności. Poodwilżowa nowoczesność „Projektu”. W: Wizje nowoczesności. Lata 50. i 60. Wzornictwo, estetyka, styl życia. Materiały z sesji Lata 50. i 60. w Polsce i na świecie: estetyka, wizje nowoczesności styl życia, Muzeum Narodowe w Warszawie, kwiecień 2011. Warszawa 2012, s. 63–71.
View in Google Scholar

17. Mrozek J.A.: Trudne stulecie…, s. 22.
View in Google Scholar

18. Ibidem, s. 22.
View in Google Scholar

19. Wybrane artykuły: Szydłowski M.: Problem mebla dla mas pracujących. „Przemysł Drzewny” 1950, R. 1, nr 1, s. 21–24; idem: Normalizacja produkcji mebli. „Przemysł Drzewny” 1951, R. 2, nr 12, s. 276, 277; Mę t r ak C.: Nowe modele mebli. „Przemysł Drzewny” 1952, R. 3, nr 3, s. 71–74; idem: Meble współczesne do typowych mieszkań pracowniczych. „Przemysł Drzewny” 1961, R. 12, nr 1, s. 24, 25; Dutka A., Bojarski J.: Zadania Zjednoczenia Przemysłu Meblarskiego w zakresie normalizacji mebli. „Przemysł Drzewny” 1961, R. 12, nr 1, s. 26–28; Twyrdy K.: Typizacja w przemyśle meblarskim. „Przemysł Drzewny” 1964, R. 15, nr 4, s. 19.
View in Google Scholar

20. Terlikowski R.: Niektóre czynniki kształtujące współczesne wnętrze mieszkalne. „Wiadomości IWP” 1963, nr 3–4, s. 7; Włodarczyk M.: Architektura lat 60-tych w Krakowie. Kraków 2006, s. 34.
View in Google Scholar

21. Dobrym przykładem jest punktowiec, zaprojektowany i zrealizowany jeszcze w latach 1961–1962, prezentowany w artykule Władysława Bryzka: „Nowa Huta, osiedle Wzgórza Krzesławickie, punktowiec powtarzalny, autorzy: arch. arch. Marta i Janusz Ingardenowie. (…) Dotąd 36 powtórzeń”. Budynek w różnych wariantach, siedmio- i dziewięciokondygnacyjnych, został zrealizowany m.in. w Krakowie, w Oświęcimiu, w Lublinie. Bryzek W.: Kraków – przegląd realizacji budynków mieszkalnych. „Architektura” 1963, nr 6, s. 184.
View in Google Scholar

22. Włodarczyk M., Architektura lat 60-tych…, s. 34, 35.
View in Google Scholar

23. Marian Pluciński pisał: „Konkurs na meble »M4« był ogłoszony w roku 1960, jego rozstrzygnięcie nastąpiło w roku 1961, pierwsza wystawa modeli w marcu 1962. W początku roku 1963 – wystawa modeli poprawionych”. Pluc iński M.: Współpraca projektanta mebli z zakładem produkcyjnym. „Wiadomości IWP” 1963, nr 5–6, s. 43.
View in Google Scholar

24. Białówna M.: Meble do małych mieszkań. „Wiadomości IWP” 1966, nr 7–8, s. 26, 27.
View in Google Scholar

25. Mass J., Referowska M.: Wyposażenie mieszkań. „Architektura” 1956, nr 2, s. 42.
View in Google Scholar

26. Ibidem, s. 43.
View in Google Scholar

27. Putowska J.: Wnętrza i sztuka stosowana. „Architektura” 1958, nr 4, s. 126, 127; J. Mass J., Referowska M.: Wyposażenie…, s. 43–48.
View in Google Scholar

28. Włodarczyk M.: Architektura lat 60-tych…, s. 34.
View in Google Scholar

29. Milewska E., Marcinkiewicz M.: Mebel, który jest ścianą. „Ty i Ja” 1960, R. 1, nr 1, s. 46.
View in Google Scholar

30. Łuczak-Surówka K.: „Polskie wzornictwo mebli w latach 50. i 60. XX wieku – poszukiwania nowoczesności”. Kraków 2009, s. 127. Praca doktorska napisana w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego pod kierunkiem prof. dr. hab. Tomasza Gryglewicza.
View in Google Scholar

31. Ibidem, s. 260.
View in Google Scholar

32. Pańkowski J.: Meble do małych mieszkań. „Wiadomości IWP” 1963, nr 3–4, s. 12.
View in Google Scholar

33 Wróblewska D.: Nowe typy umeblowania. „Projekt” 1963, R. 8, nr 2, s. 11.
View in Google Scholar

34. Putowska J.: Wnętrza i sztuka…, s. 127.
View in Google Scholar

35. Żarski K.: Przedwiośnie w meblarstwie polskim. „Architektura” 1960, nr 8, s. 309.
View in Google Scholar

36. Terlecki W.: Od wystawy do mieszkania. „Ty i Ja” 1960, R. 1, nr 3, s. 66.
View in Google Scholar

37. Piszczoła A.: Meblarska „Jesień-63”. „Przemysł Drzewny” 1963, R. 14, nr 12, s. 14–17.
View in Google Scholar

38. Są to słowa kurator Anny Demskiej, współorganizatorki wystawy Chcemy być nowocześni. Polski design 1955–1968 z kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie (Muzeum Narodowe w Warszawie, 4 lutego – 17 kwietnia 2011 r.). Informacje o wymienionych ekspozycjach znajdują się w katalogu wystawy Chcemy być nowocześni, a przede wszystkim w czasopismach z epoki, m.in. u wyżej wspomnianej Jadwigi Putowskiej w artykule Wnętrza i sztuka stosowana oraz u Józefa Grabowskiego. Putowska J.: Wnętrza i sztuka…, s. 126, 127; Grabowski J.: Ogólnopolski Salon Architektury Wnętrz. „Architektura” 1959, nr 1, s. 3–4, 13; Łuczak-Surówka K.: „Polskie wzornictwo mebli…”, passim; Dembska A., Frąckiewicz A., Maga A.: Chcemy być nowocześni. Polski design 1955–1968 z kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie. Warszawa 2011.
View in Google Scholar

39. Terlecki W.: Od wystawy…, s. 66, 67; Żarski K.: Przedwiośnie w meblarstwie…, s. 309; idem: Meble, na które czekamy. „Architektura” 1962, nr 7, s. 259; Huml I.: Meblarstwo dawniej i dzisiaj. „Sztuka” 1976, nr 4–3, s. 50, 51; Łuczak-Surówka K.: „Polskie wzornictwo…”, s. 267–290, 311–315. Ponadto wymienione wystawy komentowane były w miesięczniku „Przemysł Drzewny”.
View in Google Scholar

40. Huml I.: Meblarstwo dawniej…, s. 51; Łuczak-Surówka K.: „Polskie wzornictwo…”, s. 236–265.
View in Google Scholar

41. Putowska J.: Wnętrza i sztuka…, s. 126.
View in Google Scholar

42. Pluciński M., Współpraca projektanta…, s. 41, 42.
View in Google Scholar

43. Czasopismo „Ty i Ja” wychodziło od 1960 r. Już w pierwszym roku działalności zamieszczono kilka artykułów dotyczących urządzenia mieszkania. Reindl T.: Czy dużo potrzeba pieniędzy, aby ładnie urządzić mieszkanie. „Ty i Ja” 1960, nr 1, s. 32; Milewska E., Marcinkiewicz M.: Mebel, który jest ścianą. „Ty i Ja” 1960, nr 1, s. 46; eaedem: Kto zdecydował się na mebel-ścianę powinien przeczytać podane niżej praktyczne sugestie. „Ty i Ja” 1960, nr 1, s. 48; Terlecki W.: Od wystawy do mieszkania. „Ty i Ja” 1960, nr 3, s. 66; Reindl T.: Co tu u was tak pusto? Posprzedawaliście jakieś meble? Jakim cudem tak się wam pokój powiększył?. „Ty i Ja” 1960, nr 3, s. 69; Putowska J.: Nie meblować lecz urządzać. „Ty i Ja” 1960, nr 4, s. 38; Wróblewski Z.: Estetyczne. Lekkie. Wygodne. „Ty i Ja” 1960, nr 5, s. 38; Marcinkiewicz M.: ŁADne i wygodne. „Ty i Ja” 1960, nr 6, s. 70; idem: Lekarstwo na ciasnotę. „Ty i Ja” 1960, nr 7, s. 43; Muniak J.: Mebel – jeden zamiast wielu. „Ty i Ja” 1960, nr 7, s. 39.
View in Google Scholar

44. Szymański J.: Książka o mieszkaniu. Wyd. 2. Warszawa 1970 (wyd. 1. w 1962 r. pod tytułem Książka o mieszkaniu ładnym i wygodnym; wyd. 3. w 1972 r. pod tytułem Książka o mieszkaniu).
View in Google Scholar

45. Łuczak-Surówka K.: „Polskie wzornictwo…”, s. 117–122, 164–166, 170–173, 183 oraz Aneks III na s. 316; Dembska A., Frąckiewicz A., Maga A.: Chcemy być nowocześni…, s. 87, 88.
View in Google Scholar

46. Putowska J.: Meble seryjne Instytutu Wzornictwa Przemysłowego. „Architektura” 1960, nr 6, s. 214.
View in Google Scholar

47. Huml I.: Meblarstwo dawniej…, s. 50.
View in Google Scholar

48. Szwedzkie dziedzictwo [online] Warszawa, Ikea [dostęp 1 grudnia 2011 r.]. Dostępny w internecie: http://www.ikea.com/ms/pl_PL.
View in Google Scholar

49 Wybieralski W.: Wzornictwo w Polsce…, s. 26; Łuczak-Surówka K.: „Polskie wzornictwo…”, s. 229–235.
View in Google Scholar

50. Mrozek J.A.: Wzornictwo przemysłowe…, s. 276; Łuczak-Surówka K.: „Polskie wzornictwo…”, s. 229–235.
View in Google Scholar

51. Mrozek J.A.: Trudne stulecie…, s. 23.
View in Google Scholar

52. Wybieralski W.: Wzornictwo w Polsce…, s. 28.
View in Google Scholar

53. Mrozek J.A.: Trudne stulecie…, s. 23.
View in Google Scholar

54. Wybieralski W.: Wzornictwo w Polsce…, s. 28.
View in Google Scholar

55. Mrozek J.A.: Trudne stulecie…, s. 25.
View in Google Scholar

56. Ibidem, s. 25.
View in Google Scholar

57. Wybieralski W.: Wzornictwo w Polsce…, s. 27.
View in Google Scholar

58. Mrozek J.A.: Trudne stulecie…, s. 25.
View in Google Scholar

59. Nowicki J.: Przyszłość budownictwa mieszkaniowego. „Architektura” 1971, nr 10, s. 365.
View in Google Scholar

60. Szafer T.P.: Nowa architektura polska. Diariusz lat 1966–1970. Warszawa 1972, s. 12.
View in Google Scholar

61. Nowicki J.: Przyszłość budownictwa…, s. 377.
View in Google Scholar

62. Filipowicz K.: Dokąd idziesz wielka płyto?, „Architektura” 1975, nr 5–6, s. 214.
View in Google Scholar

63. Łuczak-Surówka K.: „Polskie wzornictwo…”, s. 241.
View in Google Scholar

64. Piszczoła A.: Meblarskie propozycje Anno Domini 1965. „Przemysł Drzewny” 1966, R. 17, nr 1, s. 20, rys. 1.
View in Google Scholar

65. Idem: Jesienny salon meblowy – Jesienne Targi Krajowe. „Przemysł Drzewny” 1969, R. 20, nr 12, s. 15, 16.
View in Google Scholar

66. Idem: Ekspozycja przemysłu meblarskiego. Targi Krajowe „Jesień 1971”. „Przemysł Drzewny” 1972, R. 23, nr 1, s. 13.
View in Google Scholar

67. Idem: Meble dla drugiej Polski. „Przemysł Drzewny” 1974, R. 25, nr 3, s. 11.
View in Google Scholar

68. Idem: Rewia meblarskich nowości – „Jesień 1970”. „Przemysł Drzewny” 1971, R. 22, nr 1, s. 31.
View in Google Scholar

69. Idem: Meble dla drugiej…, s. 14.
View in Google Scholar

70. Guzera J.: XXXI Wiosenne Targi Krajowe. „Przemysł Drzewny” 1973, R. 24, nr 6, s. 27–29.
View in Google Scholar

71. Piszczoła A.: Nowoczesność czy stylowość – „Paged” na XXXVIII MTP. „Przemysł Drzewny” 1969, R. 20, nr 9, s. 14.
View in Google Scholar

72. Wybieralski W.: Wzornictwo w Polsce…, s. 31.
View in Google Scholar

73. Ibidem, s. 32.
View in Google Scholar

74. Roszkowski W.: Najnowsza historia Polski 1980–2002. Warszawa 2003, s. 13–15.
View in Google Scholar

75. Ibidem, s. 19, 22–24.
View in Google Scholar

76. Ibidem, s. 42, 43.
View in Google Scholar

77. Ibidem, s. 49–67.
View in Google Scholar

78. Ibidem, s. 75–80.
View in Google Scholar

79. Ibidem, s. 87.
View in Google Scholar

80. Ibidem, s. 93–96, 101.
View in Google Scholar

81. Ibidem, s. 117.
View in Google Scholar

82. Wybieralski W.: Wzornictwo w Polsce…, s. 33.
View in Google Scholar

83. Ibidem, s. 32.
View in Google Scholar

84. Mrozek J.A.: Trudne stulecie…, s. 27.
View in Google Scholar

85. Wybieralski W.: Wzornictwo w Polsce…, s. 33.
View in Google Scholar

86. Pluciński M.: Wpływ fabrycznych zakładów wzorcujących na rozwój wzornictwa meblarskiego. „Przemysł Drzewny” 1955, R. 6, nr 1, s. 13; Puchała M.: Uwagi o nowych wzorach mebli. Przemysł Drzewny” 1957, R. 8, nr 2, s. 22–25; G.T.: Z laboratorium przyzakładowego w Swarzędzkich Fabrykach Mebli. „Przemysł Drzewny 1959, R. 10, nr 2, s. 23, 24; Inwestycje w roku 1959 w przemyśle meblarskim. „Przemysł Drzewny” 1959, R. 10, nr 2, s. 37–39; Szydłowski M., Grabiński M., Kowalski W.: Dynamika rozwoju eksportu mebli. „Przemysł Drzewny” 1961, R. 12, nr 5, s. 16–24; Guzera J.: Krakowski Ośrodek Meblarski otrzymał status. „Przemysł Drzewny” 1963, R. 14, nr 1, s. 18–20; Micuda K.: Działalność Krakowskiego Ośrodka Meblarskiego. „Przemysł Drzewny” 1964, R. 15, nr 4, s. 8–11; Szymendera M.: Krok naprzód na drodze normalizacji. „Przemysł Drzewny” 1964, R. 15, nr 6, s. 25, 26.
View in Google Scholar

87. Warmuz Z.: Polskie meble na rynkach zagranicznych, rynek W (wschodni), dodatek Zjednoczenia Przemysłu Meblarskiego do miesięcznika „Przemysł Drzewny” 1967, R. 18, nr 12, il. 15, 16; Piszczoła A.: Jesienny pokaz mebli na Targach Krajowych w Poznaniu. „Przemysł Drzewny” 1968, R. 19, nr 12, s. 16, 17; idem: Jesienny salon meblowy…, s. 19, rys. 8; idem: Czego oczekują odbiorcy mebli – „Paged” na XXXI MTP. „Przemysł Drzewny” 1970, R. 21, nr 10, s. 16, rys. 10; idem: Rewia meblarskich nowości…, s. 28, rys. 3; idem: Ekspozycja przemysłu meblarskiego…, s. 15, rys. 6; Buchalski S.: Polskie meble na rynkach zagranicznych. Wkładka w: „Przemysł Drzewny” 1970, R. 21, nr 12, s. 59, il. 57; Piszczoła A.: Meblarska oferta na Międzynarodowych Targach Konsumpcyjnych w Poznaniu. „Przemysł Drzewny” 1974, R. 25, nr 1, s. 31 rys. 1; Molenda K.: Wystawa promocyjna Przemysłu Meblarskiego. „Przemysł Drzewny” 1984, R. 35, nr 10, s. 7; Turowski R.: Polskie meble
View in Google Scholar

‘86 – pierwsze refleksje. „Przemysł Drzewny” 1986, nr 1, s. 2–4; Meble
View in Google Scholar

’88 ’89, wydanie specjalne „Przemysłu Drzewnego” (1988).
View in Google Scholar

88. Piszczoła A.: Jesienny pokaz…, s. 16, 17.
View in Google Scholar

89. Ibidem, s. 16, 17.
View in Google Scholar

90. Salwiński J.: Fabryczna produkcja mebli w Krakowie od końca XIX do połowy XX wieku. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 1991, z. 18, s. 122.
View in Google Scholar

91. Łuczak-Surówka K.: „Polskie wzornictwo…”, s. 79, 80, 230–232, il. 570, il. 578.
View in Google Scholar

92. Przedstawiona tu krótko historia Krakowskich Fabryk Mebli została dokładnie opracowana przez Jacka Salwińskiego, zob. Salwiński J.: „Krakowska Fabryka Mebli. Kronika dziejów 1860–1996”. Kraków 1997, mps w posiadaniu autora.
View in Google Scholar

93. Ibidem, s. 30.
View in Google Scholar

94. Ibidem, s. 51–63.
View in Google Scholar

95. Ibidem, s. 77, 78.
View in Google Scholar

96. Ibidem, s. 78–83; K.H.: Działalność i organizacja spółki Furnel. „Przemysł Drzewny” 1989, R. 40, nr 8–9, s. 20
View in Google Scholar

97. Informacja za Jackiem Salwińskim, zob. Salwiński J.: „Krakowska Fabryka mebli…”, s. 83–85.
View in Google Scholar

98. Encyklopedia Krakowa. Red. prowadzący A.H. Stachowski. Warszawa–Kraków 2000, s. 492.
View in Google Scholar

99. Passowicz W.: Kronika działalności Muzeum Historycznego Miasta Krakowa za lata 1993–1996. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2002, z. 21, s. 165.
View in Google Scholar

100. Encyklopedia…, s. 492.
View in Google Scholar

101. Informacja za Bogusławem Kuplowskim, zob. przyp. 1.
View in Google Scholar

102. Informacja za: Bogusławem Kuplowskim i Jackiem Salwińskim. Informacja za Bogusławem Kuplowskim; Salwiński J.: „Krakowska Fabryka mebli…”, s. 45, 46, 88, 89.
View in Google Scholar

103. Informacja za Bogusławem Kuplowskim; Salwiński J.: „Krakowska Fabryka mebli…”, s. 87–89.
View in Google Scholar

104. Informacje bezpośrednio od Bogusława Kuplowskiego, a także jego życiorys oraz informacja ze strony internetowej Instytutu Wzornictwa Przemysłowego. Słownik projektantów polskich [online]. Warszawa, Instytut Wzornictwa Przemysłowego [dostęp: 26 stycznia 2011 r.]. Dostępny w internecie: http://www.slownikprojektantow.pl/.
View in Google Scholar

105. Zamieszczone w drugiej części tekstu cytaty, do których nie wprowadzam przypisu, pochodzą z rozmowy, z Bogusławem Kuplowskim, zob. przyp. 1. Ponadto omawiane przeze mnie projekty i realizacje jego autorstwa pochodzą z prywatnej dokumentacji tego projektanta.
View in Google Scholar

106. Łuczak-Surówka K.: „Polskie wzornictwo…”, s. 68.
View in Google Scholar

107. Ul. Główna 98 to przedwojenny adres fabryki, który funkcjonował do początku lat 50. XX w., kiedy to zmieniono nazwę ulicy na Zakopiańska 35.
View in Google Scholar

108. Na zdjęciu podpisanym jako komplet Wrocław znajduje się zbliżone do opisanego łóżko. Jest ono pozbawione półki, a ograniczenie przy wezgłowiu jest zdecydowanie krótsze. Tapczan jest bardziej ażurowy ze względu na zastosowanie nóżek, nie posiada szlachetnej okleiny, elementy drewniane są matowe. W formie jest bardziej nowoczesny. Zdjęcie zostało zrobione prawdopodobnie na targach lub wystawie. Napisy na jednej ze sfotografowanych ścian informują: KRAKOWSKI OŚRODEK MEBLARSKI; KRAKOWSKIE / FABRYKI/ MEBLI / KRAKÓW; KRAKOWSKIE ZAKŁADY / DRZEWNE PRZEMYSŁU / TERENOWEGO / KRAKÓW. Poniżej umieszczone jest logo Krakowskich Fabryk Mebli: w centrum kompozycji znajduje się czarny dzbanuszek o wydatnym brzuścu i mocno przerysowanych, wygiętych esowato uchwytach; z dzbanuszka wyrasta czarny kwiat o prostej łodyżce z czterema liśćmi symetrycznie (po dwa z każdej strony) wychodzącymi z łodygi, na jej końcu znajduje się pięciopłatkowy kwiat o białym, w kształcie pięcioramiennej gwiazdy, środku. W czarnym otoku białe drukowane napisy: KRAKOWSKIE FABRYKI, poniżej dzbanuszka poziomo: MEBLI, poniżej czarny drukowany napis: KRAKÓW. Nie wiadomo, kto jest autorem kompletu i czy stanowi on całość. Stół, szafa i szafka mają taką samą okładzinę i są mocno lakierowane, cztery krzesła i łóżko odbiegają od nich stylistyką. Por. fot. w zbiorach Działu Fotografii Krakowskiej MHK, nr inw. MHK-3617/N. Zostało ono wykonane na wystawie mebli i kilimów przy ul. Rajskiej 12 w Krakowie w latach 30. XX w. Zdjęcie przedstawia stoisko firmy S. Manne, w tle znajduje się podobny tapczan”.
View in Google Scholar

109. Genett-Wojnarowiczowa J.: Z pokazu mebli w Warszawie. „Architektura” 1954, nr 11, s. 282; Łuczak-Surówka K.: „Polskie wzornictwo…”, il. 89.
View in Google Scholar

110. Pluciński M.: Wpływ fabrycznych zakładów…, s. 13.
View in Google Scholar

111. J. Szafrański – chodzi zapewne o Jerzego Szafrańskiego, który był związany z krakowskim ośrodkiem. W polskim meblarstwie i architekturze wnętrz pojawia się również Jan Włodzimierz Szafrański, jednak jest on młodszy od Jerzego, urodził się bowiem w 1930 r., a w latach 50., czyli w czasie powstania kompletu, studiował w Łodzi. W późniejszym okresie związany był z północą Polski, z ośrodkiem toruńskim. Skąpe informacje o Janie Włodzimierzu Szafrańskim pozyskałam z jego teki znajdującej się w archiwum Narodowej Galerii Zachęta w Warszawie.
View in Google Scholar

112. Pluciński M.: Wpływ fabrycznych zakładów…, s. 13.
View in Google Scholar

113. Podobne krzesło znajduje się na fotografii z kompletem Wrocław, z tą różnicą, że nogi są inaczej zamontowane, zob. przyp. 93.
View in Google Scholar

114. Genett-Wojnarowiczowa J.: Z pokazu mebli…, s. 284.
View in Google Scholar

115. [Propozycje meblarskie Zjednoczenia Przemysłu Meblarskiego w Poznaniu z 1960 r.]. Poznań 1960, Archiwum IWP w Warszawie, nr inw. K-6/684.
View in Google Scholar

116. Frąckiewicz A.: Formy organiczne we wzornictwie. Styl lat 50. W: Wizje nowoczesności…, s. 23, 24.
View in Google Scholar

117. Dembska A., Frąckiewicz A., Maga A.: Chcemy być nowocześni…, nr kat. 44.
View in Google Scholar

118. Szydłowski M., Grabiński M., Kowalski W.: Dynamika rozwoju…, s. 16–24.
View in Google Scholar

119. Ibidem, s. 19.
View in Google Scholar

120. Łuczak-Surówka K.: „Polskie wzornictwo…”, il. 502, 503.
View in Google Scholar

121. Piszczoła A.: Jesienny salon meblowy…, s. 17.
View in Google Scholar

122. „Krakowskie Fabryki Mebli, Komórka Projektowo-Wzorcująca Dokumentacja techniczno-robocza komplet MMM K-H-7, projektował mgr B. Kuplowski, Kraków, październik 1967 r.”, w zbiorach projektanta.
View in Google Scholar

123. Warmuz Z.: Polskie meble…, il. 15, 16.
View in Google Scholar

124. Piszczoła A.: Tradycja i nowoczesność Fabryki Mebli Giętych w Jasienicy. Przemysł Drzewny” 1969, R. 20, nr 11, s. 13, rys. 12, 13.
View in Google Scholar

125. Szydłowski M., Grabiński M., Kowalski W.: Dynamika rozwoju…, s. 20, 21.
View in Google Scholar

126. Piszczoła A.: Jesienny pokaz…, s. 16.
View in Google Scholar

127. Ibidem, s.17.
View in Google Scholar

128. Zjednoczenie Przemysłu Meblarskiego w Poznaniu. Meble 1970–71. Informator. Warszawa 1970.
View in Google Scholar

129. Zjednoczenie Przemysłu Meblarskiego w Poznaniu. Meble 1971–72. Informator. Warszawa 1972, s. 38.
View in Google Scholar

130. Buchalski S., Polskie meble…, s. 59, il. 57.
View in Google Scholar

131. Piszczoła A.: Czego oczekują…, s. 16, rys. 10.
View in Google Scholar

132. Idem: Ekspozycja przemysłu…, s. 15, rys. 6.
View in Google Scholar

133. „Meble 6”. Targi Jesień ’77. [Poznań 1977]. Oprac. Biuro Zbytu Mebli, Dział Reklamy i Wystawiennictwa ZPM, il. s. 31, 32 (w katalogu nie podano nazwiska autora projektu, natomiast z dokumentacji fotograficznej wynika, że projekt został przypisany Januszowi Różańskiemu).
View in Google Scholar

134. Meble ‘88 ’89, wydanie specjalne „Przemysłu Drzewnego” 1988, s. 27 (w katalogu nie podano nazwiska autora projektu).
View in Google Scholar

135. Molenda K.: Wystawa promocyjna…, s. 7.
View in Google Scholar

136. Zjednoczenie Przemysłu Meblarskiego w Poznaniu. Meble 1972–73. Informator. Poznań 1973, s. 123. komplet kombinowany Baku typ 1300-120; Meble, furniture, miebiel. Zjednoczenie Przemysłu Meblarskiego-Poznań, nr kat. 11 Baku, s. 49 (Jest to katalog o nr K-1588, nie posiada miejsca i daty wydania. Miałam możliwość przeglądnięcia go w Bibliotece Instytutu Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie).
View in Google Scholar

Pobrania

Wersja elektroniczna opublikowana

16.11.2026

Numer

Dział

Artykuły

Jak cytować

Smaga, M. (2026). Krakowskie Fabryki Mebli na tle polskiego meblarstwa w latach 1945–1989. Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, 31, 223-249. https://doi.org/10.32030/KRZY.2013.13