Badania strat wojennych w zakresie zbiorów artystycznych na przykładzie zamku w Malborku
DOI:
https://doi.org/10.32030/KRZY.2021.01Słowa kluczowe:
Muzeum Zamkowe w Malborku, #Projekt Straty, MKiDN, straty wojenne, dawne zbiory zamkowe, archiwalia, badania proweniencyjneAbstrakt
W artykule omówiono badania prowadzone od 2018 roku w Muzeum Zamkowym w Malborku w zakresie strat wojennych zamków w Malborku i Kwidzynie. Nadrzędnym zadaniem realizowanego projektu Badanie polskich strat wojennych, który już trzykrotnie otrzymał dofinansowanie z programu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, jest stworzenie katalogu strat wojennych obu instytucji. Najistotniejszym elementem tych działań jest poznanie, scalenie i zbadanie dostępnego materiału archiwalnego, a na tej podstawie ustalenie powojennych losów dawnych zbiorów zamkowych, zakresu strat i rozproszeń.
Bibliografia
Biernat Czesław: Archiwum Państwowe w Gdańsku. Przewodnik po zasobie do 1945 roku. Warszawa–Łódź 1992
View in Google Scholar
Butryn Bartłomiej: Przebieg prac dekoratorskich i aranżacyjnych w ujęciu Sprawozdań Zarządu Towarzystwa Odbudowy i Upiększania Zamku Malborskiego. W: Sprawozdania Zarządu Towarzystwa Odbudowy i Upiększania Zamku Malborskiego. Red. Artur Dobry, Janusz Trupinda. Malbork 2020, s. 50–65
View in Google Scholar
Butryn Bartłomiej: Sukienka obrazu Matki Boskiej Pokornej (Malborskiej) [online]. Projekt Straty, Muzeum Zamkowe w Malborku [dostęp 26 kwietnia 2021]. Dostępny w internecie: http://straty.zamek.malbork.pl/sukienka-obrazu-matki-boskiej-pokornejmalborskiej/
View in Google Scholar
Butryn Bartłomiej: Nie tylko militaria. Zapomniana część kolekcji T.J. Blella. W: Inwentarz kolekcji Theodora Josepha Blella. Opracowanie krytyczne. [w druku]
View in Google Scholar
Czarnowska Joanna: Inwentarz monet ze zbioru dr. Maxa Jaqueta. W: Przywracanie historii. Losy malborskich zbiorów po II wojnie światowej. Katalog wystawy czasowej. Red. Aleksandra Siuciak. Malbork 2015, s. 375
View in Google Scholar
Czarnowska Joanna: Numizmaty z przedwojennej kolekcji malborskiej w zbiorach zamkowych po 1961 roku. W: Nowy początek. (Od)budowa kolekcji muzealnych po II wojnie światowej. Red. Janusz Trupinda, Aleksandra Siuciak. Malbork 2019, s. 58–67
View in Google Scholar
Czarnowska Joanna: Kolekcje zamkowe w świetle Sprawozdań Zarządu Towarzystwa Odbudowy i Upiększania Zamku Malborskiego. W: Sprawozdania Zarządu Towarzystwa Odbudowy i Upiększania Zamku Malborskiego. Red. Artur Dobry, Janusz Trupinda, Malbork 2020, s. 66–74
View in Google Scholar
Darecka Katarzyna, Frąckowska Anna: Ratusz Głównego Miasta w Gdańsku – straty wojenne. Gdańsk 2020
View in Google Scholar
Darecka Katarzyna, Jastrzembska-Olkowska Izabela: Dwór Artusa w Gdańsku – straty wojenne. Gdańsk 2020
View in Google Scholar
Dobry Artur: Inwentarz Zamku Średniego w Malborku z 1894 roku. „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 2002, nr 4, s. 535–551
View in Google Scholar
Dziedzic Marek: Smutny koniec króla Fryderyka. „Dziennik Malborski”, dodatek do „Dziennika Bałtyckiego” 2014, nr 37, z 14 lutego, s. 7
View in Google Scholar
Gosk Daniel, Masłowski Aleksander: Inwentarz kolekcji Theodora Blella. W: Inwentarz kolekcji Theodora Josepha Blella. Opracowanie krytyczne. [w druku]
View in Google Scholar
Górska Justyna: Powiatowe Archiwum Państwowe w Malborku w latach 1952–1966 w świetle kronik i sprawozdań Eligiusza Gumprechta. W: Ex praesenti praeteritum. Księga pamiątkowa jubileuszu 60-lecia Archiwum Państwowego w Elblągu z siedzibą w Malborku. Kom. red. Archiwum Państwowe w Elblągu z siedzibą w Malborku. Malbork 2021, s. 13–20
View in Google Scholar
Groth Paweł: Egzemplarz relacji Boota z roku 1632 z odręcznymi rysunkami, odnaleziony w Archiwum Gdańskim. „Rocznik Gdański” 1955, t. 14, s. 405–416
View in Google Scholar
Heś Robert: Utracone skarby dawnych wrocławskich muzeów. Wrocław 2017
View in Google Scholar
Lijka Justyna: Okruchy z historii utraconego obrazu Matki Bożej Pokornej z kościoła Najświętszej Marii Panny na Zamku Wysokim w Malborku. W: Nowy początek. (Od) budowa kolekcji muzealnych po II wojnie światowej. Red. Janusz Trupinda, Aleksandra Siuciak. Malbork 2019, s. 104–133
View in Google Scholar
Karecka Lidia Małgorzata: Mienie zwane podworskim w Muzeum Narodowym w Warszawie. „Muzealnictwo” 2012, nr 53, s. 44–56
View in Google Scholar
Konferencja – relacja [online]. Projekt Straty, Muzeum Zamkowe w Malborku [dostęp 15 maja 2021]. Dostępny w internecie: http://straty.zamek.malbork.pl/konferencja-relacja/Kowalska Helena: Straty wojenne Muzeum Miejskiego (Stadtmuseum) w Gdańsku. Seria Nowa, t. 1. Malarstwo. Gdańsk 2017
View in Google Scholar
Księgozbiory rozproszone. Losy księgozbiorów historycznych po II wojnie światowej: materiały z konferencji naukowej zorganizowanej przez Muzeum Zamkowe w Malborku 19 października 2012 roku. Red. Aleksandra Siuciak. Malbork 2015
View in Google Scholar
Lewalski Krzysztof: Powstanie i działalność Verein für die Herstellung und Ausschmückung der Marienburg (Towarzystwo Odbudowy i Upiększania Zamku Malborskiego) 1884−1945. „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 1995, nr 2, s. 149−166
View in Google Scholar
Lewandowska Anna, Zalewska Karolina, Zielińska Katarzyna: ABC – podstawy prowadzenia badań proweniencyjnych. Szkolenia Narodowego Instytutu Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów. Warszawa 2015
View in Google Scholar
Matelski Dariusz: Grabież i restytucja polskich dóbr kultury od czasów nowożytnych do współczesnych. T. 1–2. Kraków 2006
View in Google Scholar
Mierzwiński Mariusz: Zamek malborski w latach 1945–1960. „Studia Zamkowe” 2004, t. 1, s. 7–54
View in Google Scholar
Nowy początek. (Od)budowa kolekcji muzealnych po II wojnie światowej. Red. Janusz Trupinda, Aleksandra Siuciak. Malbork 2019
View in Google Scholar
Olkowski Roman: O badaniu proweniencji muzealiów. „Muzealnictwo” 2012, nr 53, s. 27–37
View in Google Scholar
Palica Magdalena: Problem badania proweniencji dzieł sztuki. Przypadek Dolnego Śląska. „Muzealnictwo” 2012, nr 53, s. 30–43
View in Google Scholar
Pospieszna Barbara: Inwentarz lapidarium zamkowego. W: Przywracanie historii. Losy malborskich zbiorów po II wojnie światowej. Katalog wystawy czasowej. Red. Aleksandra Siuciak. Malbork 2015, s. 403
View in Google Scholar
Przylicki Krzysztof: Utracone na zawsze? Przedwojenne Muzeum Uniwersyteckie im. Księdza Kanonika Jana Władzińskiego. Lublin 2015
View in Google Scholar
Pruszyński Jan: Dziedzictwo kultury Polski – jego straty i ochrona prawna. T. 1–2. Kraków 2001
View in Google Scholar
Przywracanie historii. Losy malborskich zbiorów po II wojnie światowej. Katalog wystawy czasowej. Red. Aleksandra Siuciak. Malbork 2015
View in Google Scholar
Romanowska-Zadrożna Maria: Badania proweniencyjne w Polsce (część 1.). „Muzealnictwo” 2016, nr 57, s. 179–191
View in Google Scholar
Romanowska-Zadrożna Maria: Badania proweniencyjne w Polsce (część 2.). „Muzealnictwo” 2017, nr 58, s. 47–59
View in Google Scholar
Rząd Ryszard: Pomniki malborskie. Rys historyczny. „Rocznik Gdański” 1993, t. 53, z. 1, s. 95–113
View in Google Scholar
Rząd Ryszard: „Marienberg Baujahr” 1882–1919 jako źródło do dziejów odbudowy zamku w Malborku. W: Praeterita posteritati. Studia z historii sztuki i kultury ofiarowane Maciejowi Kilarskiemu. Red. Mariusz Mierzwiński. Malbork 2001, s. 413–432
View in Google Scholar
Rząd Ryszard: Malbork 1945: relacja z obrony zamku. „Militaria i Fakty” 2012, nr 4, s. 20–29
View in Google Scholar
Rząd Ryszard: Bedeker malborski 1845–1945. Malbork 2018
View in Google Scholar
Sierzputowski Bartłomiej: Status prawny zbiorów zamku w Malborku po II wojnie światowej – studium prawno-międzynarodowe. W: Nowy początek. (Od)budowa kolekcji muzealnych po II wojnie światowej. Red. Janusz Trupinda, Aleksandra Siuciak. Malbork 2019, s. 34–57
View in Google Scholar
Siuciak Aleksandra: Biblioteki zamkowe – losy księgozbiorów Towarzystwa Odbudowy i Upiększania Zamku po II wojnie światowej. W: Księgozbiory rozproszone. Losy księgozbiorów historycznych po II wojnie światowej: materiały z konferencji naukowej zorganizowanej przez Muzeum Zamkowe w Malborku 19 października 2012 roku. Red. Aleksandra Siuciak. Malbork 2015, s. 51–64
View in Google Scholar
Siuciak Aleksandra: Mało znane źródła do dziejów malborskich zabytków. W: Przywracanie historii. Losy malborskich zbiorów po II wojnie światowej. Katalog wystawy czasowej. Red. Aleksandra Siuciak. Malbork 2015, s. 220−237
View in Google Scholar
Siuciak Aleksandra: Towarzystwo Odbudowy i Upiększania Zamku 1884−1945. W: Przywracanie historii. Losy malborskich zbiorów po II wojnie światowej. Katalog wystawy czasowej. Red. Aleksandra Siuciak. Malbork 2015, s. 24−29
View in Google Scholar
Siuciak Aleksandra: Strata i rozproszenie. Struktura i charakter strat wojennych zamku w Malborku w świetle dotychczasowych rezultatów projektu. W: Nowy początek. (Od)budowa kolekcji muzealnych po II wojnie światowej. Red. Janusz Trupinda, Aleksandra Siuciak. Malbork 2019, s. 22–33
View in Google Scholar
Siuciak Aleksandra: #ProjektStraty. Działania Muzeum Zamkowego w Malborku w zakresie programu MKiDN „Badanie polskich strat wojennych w latach 2018–2019”. „Studia Zamkowe” 2020, t. 7, s. 143–158
View in Google Scholar
Siuciak Aleksandra: Badania nad stratami zamku w Malborku po II wojnie światowej. W: Kolekcje. Kształtowanie, historia, dziedzictwo utracone. Red. Magdalena Mielnik. Gdańsk 2020, s. 473–482
View in Google Scholar
Siuciak Aleksandra, Trupinda Janusz: Sprawozdania Zarządu Towarzystwa Odbudowy i Upiększania Zamku Malborskiego z lat 1890–1942 jako źródło do poznania przebiegu i społecznego kontekstu odbudowy zamku w Malborku. W: Sprawozdania Zarządu Towarzystwa Odbudowy i Upiększania Zamku Malborskiego. Red. Artur Dobry, Janusz Trupinda. Malbork 2020, s. 40–49
View in Google Scholar
Sprawozdania Zarządu Towarzystwa Odbudowy i Upiększania Zamku Malborskiego. Red. Artur Dobry, Janusz Trupinda. Malbork 2020
View in Google Scholar
Straty wojenne Muzeum Okręgowego w Toruniu w świetle dokumentacji ikonograficznej i archiwalnej. Red. Piotr Birecki, Iwona Markowska. Toruń 2019
View in Google Scholar
Szymański Wojciech: Dom Uphagena w Gdańsku – straty wojenne. Gdańsk 2020
View in Google Scholar
Torbus Tomasz: Rekonstrukcje, dekonstrukcje, (nad)interpretacje. Studia o losach architektury środkowoeuropejskich miast i rezydencji w aspekcie politycznym (XIX−XX wiek). Gdańsk 2019
View in Google Scholar
Trupinda Janusz: Badania strat wojennych w Malborku i Kwidzynie – budowanie tożsamości miejsca. W: Nowy początek. (Od)budowa kolekcji muzealnych po II wojnie światowej. Red. Janusz Trupinda, Aleksandra Siuciak. Malbork 2019, s. 8–21
View in Google Scholar
Witkowicz-Pałka Ewa: Dwa skrzydła ołtarzowe ze scenami pasyjnymi (awers) oraz sceną zwiastowania (rewers). W: Przywracanie historii. Losy malborskich zbiorów po II wojnie światowej. Katalog wystawy czasowej. Red. Aleksandra Siuciak. Malbork 2015, s. 416–417
View in Google Scholar
Witkowicz-Pałka Ewa: Obraz tablicowy „Adoracja dzieciątka”. W: Przywracanie historii. Losy malborskich zbiorów po II wojnie światowej. Katalog wystawy czasowej. Red. Aleksandra Siuciak. Malbork 2015, s. 418–419
View in Google Scholar
Witkowicz-Pałka Ewa: Obraz tablicowy „Biczowanie Chrystusa”. W: Przywracanie historii. Losy malborskich zbiorów po II wojnie światowej. Katalog wystawy czasowej. Red. Aleksandra Siuciak. Malbork 2015, s. 414–415
View in Google Scholar
Witkowicz-Pałka Ewa: Obraz tablicowy Matka Boska Pokorna [online]. Projekt Straty, Muzeum Zamkowe w Malborku [dostęp 26 kwietnia 2021]. Dostępny w internecie: http://straty.zamek.malbork.pl/obraz-tablicowy-matka-boska-pokorna/
View in Google Scholar
Wełniak Arkadiusz: Archiwum Państwowe w Elblągu z siedzibą w Malborku. Informator o zasobie. Warszawa 2003
View in Google Scholar
Wełniak Arkadiusz: Charakterystyka zasobu Archiwum sprzed 1945 r. W: Ex praesenti praeteritum. Księga pamiątkowa jubileuszu 60-lecia Archiwum Państwowego w Elblągu z siedzibą w Malborku. Kom. red. Archiwum Państwowe w Elblągu z siedzibą w Malborku. Malbork 2021, s. 23–33
View in Google Scholar
Woźniak Michał: Das Denkmal Friedrichs der Großen und die Wiederherstellung der Marienburg. In: Visuel le Erinnerungskulturen und Geschichtskonstruktionen in Deutschland und Polen 1800 bis 1939. Beiträge der 11. Tagung des Arbeitskreises deutscher und polnischer Kunsthistoriker und Denkmalpfleger in Berlin, 30. September – 3. October 2004 = Wizualne konstrukcje historii i pamięci historycznej w Niemczech i w Polsce 1800–1939. Materiały 11 Konferencji Grupy Roboczej Polskich i Niemieckich Historyków Sztuki i Konserwatorów Zabytków w Berlinie, 30 września – 3 października 2004. Red. Robert Born, Adam S. Labuda, Beate Störtkuhl. Warszawa 2006, s. 233–244
View in Google Scholar
Własność a dobra kultury. Red. Grażyna Czubek, Piotr Kosiewski. Warszawa 2006
View in Google Scholar
Wspomnienie z konferencji [online]. Projekt Straty, Muzeum Zamkowe w Malborku [dostęp 15 maja 2021]. Dostępny w internecie: http://straty.zamek.malbork.pl/wspomnienie-z-konferencji/
View in Google Scholar
Zając Małgorzata: Program „Badanie polskich strat wojennych” – wsparcie MKIDN dla muzeów i nie tylko. Warszawa 2020 [online]. [dostęp 26 kwietnia 2021]. Dostępny w internecie: http://cennebezcenne.pl/wp-content/uploads/2020/06/2020-1-2-ZAJAC.pdf
View in Google Scholar
Zbierska Eleonora: Więzi Muzeum Zamkowego i stowarzyszenia społecznego jako wyraz formowania się środowiska kulturalnego w Malborku w latach 1945−1974. „Rocznik Elbląski” 1985, t. 10, s. 133–142
View in Google Scholar
Zinkiewicz Jacek: Budowa kolekcji militariów w Muzeum Historycznym Miasta Krakowa po II wojnie światowej. W: Nowy początek. (Od)budowa kolekcji muzealnych po II wojnie światowej. Red. Janusz Trupinda, Aleksandra Siuciak. Malbork 2019, s. 340–359
View in Google Scholar
Strony internetowe
View in Google Scholar
Büchersammlung des Königl. Schlosses Marienburg Da No 38, informacja za: [Booth Abraham] – Journael (ende origineel – handschrift) von de Legatie… [online]. Szukaj w Archiwach [dostęp 26 kwietnia 2021]. Dostępny w internecie: https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/35356375
View in Google Scholar
Dzieła utracone. Katalog strat wojennych [online]. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego [dostęp 26 kwietnia 2021]. Dostępny w internecie: http://dzielautracone.gov.pl/
View in Google Scholar
Wydział Restytucji Dóbr Kultury [online]. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego [dostęp 26 kwietnia 2021]. Dostępny w internecie: http://www.dzielautracone.gov.pl/wydzial-strat-wojennych
View in Google Scholar
Zarząd Odbudowy Zamku w Malborku [online]. Szukaj w Archiwach [dostęp 26 kwietnia 2021]. Dostępny w internecie: https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/zespol/-/zespol/59242
View in Google Scholar
Pobrania
Wersja elektroniczna opublikowana
Numer
Dział
Licencja
Szczegóły zob. w zakładce Prawa autorskie i udostępnianie.
