Muzeum a nauka (na przykładzie historii płaszczów królewskich)
DOI:
https://doi.org/10.32030/KRZY.2024.02Słowa kluczowe:
muzea, nauka, historia, pamięć, Stanisław August Poniatowski, August IIIAbstrakt
Artykuł powstał na podstawie wykładu wygłoszonego przez autora w Muzeum Krakowa 5 września 2023 roku i rozpoczyna się refleksją na temat zmieniających się znaczeń słowa muzeum. Postawiwszy pytanie o rolę badań naukowych w umożliwianiu muzeom wypełniania ich misji, autor rozpatruje ten problem, rozważając, co wiadomo, a czego nie wiadomo na temat stanu, proweniencji oraz funkcji płaszcza koronacyjnego Stanisława Augusta Poniatowskiego, udostępnionego dla zwiedzających w Muzeum Katedralnym na Wawelu. Płaszcz ów zostaje porównany z płaszczem koronacyjnym Augusta III przechowywanym w Muzeum Narodowym w Warszawie oraz płaszczem króla Jana III Sobieskiego otrzymanym przezeń na okoliczność uhonorowania go francuskim Orderem Świętego Ducha, a obecnie przechowywanym w Skarbcu Koronnym Zamku Królewskiego na Wawelu. W końcowej części artykułu przedstawiono wnioski oraz zasugerowano umocnienie roli badań naukowych w muzeach XXI wieku.
Bibliografia
Bahlawan Natalia et al.: Czy uniwersytetom potrzebne są muzea?. W: Więcej niż muzeum. Szkice ofiarowane Profesorowi Janowi Święchowi. Red. Janusz Barański, Katarzyna Maniak, Stanisława Trebunia-Staszel. Kraków 2022, s. 55–69
View in Google Scholar
Blanning Timothy C.W.: The Commercialization and Sacralization of European Culture in the Nineteenth Century. In: The Oxford Illustrated History of Modern Europe. Ed. Timothy C.W. Blanning. Oxford 2001, pp. 120–147
View in Google Scholar
Bloch Marc: Pochwała historii, czyli o zawodzie historyka. Przeł. Wanda Jedlicka. Wyd. 2. Kęty 2009
View in Google Scholar
Butterwick Richard: Polska rewolucja a Kościół katolicki 1788–1792. Przeł. z jęz. ang. Marek Ugniewski. Wyd. 2. Kraków 2019
View in Google Scholar
Dreścik Jan Jakub: Świątynia pamięci. „Zarządzanie w Kulturze” 2005, nr 6, s. 209–218
View in Google Scholar
Dygdała Jerzy: Wizerunek barokowego sarmaty i oświeconego Europejczyka, czyli August III Wettyn i Stanisław August Poniatowski. „Wieki Stare i Nowe” 2014, nr 6, s. 38–57
View in Google Scholar
Dzieła ks. Waleryana Kalinki. T. 2. Ostatnie lata panowania Stanisława Augusta. Cz. 2. Dokumenta do historyi drugiego i trzeciego podziału. Wyd. 2. Kraków 1891
View in Google Scholar
Folga-Januszewska Dorota: Muzeologia, muzeografia, muzealnictwo. „Muzealnictwo” 2006, nr 47, s. 9–14
View in Google Scholar
Grincheva Natalia: Museum Diplomacy in the Digital Age. London–New York 2021
View in Google Scholar
Gutkowski Jerzy: Strój koronacyjny Stanisława Augusta. „Kronika Zamkowa” 2000, nr 39, s. 51–61
View in Google Scholar
Inventaire du Château Royal de Varsovie de 1795 / Inwentarz Zamku Królewskiego w Warszawie z 1795 roku. Przeł. i oprac. Natalia Ładyka. Warszawa 1997
View in Google Scholar
Juszczak Dorota: Marcello Bacciarelli. Najpiękniejsze portrety. Warszawa 2018
View in Google Scholar
Key Concepts of Museology. Ed. André Desvallées, François Mairesse. Transl. from the French version by Suzanne Nash. Paris 2010
View in Google Scholar
MacGregor Neil: A History of the World in 100 Objects. London 2012
View in Google Scholar
Małe i wielkie historie. Tworzenie kolekcji Muzeum Historii Polski. Red. Robert Kostro. Warszawa 2023
View in Google Scholar
Marek Marta, Hapanowicz Piotr: Włodzimierz Tetmajer. Siła barw i temperamentu. Kraków 2023
View in Google Scholar
Możdżyńska-Nawotka Małgorzata: Królewska maskarada, czyli rozwiązanie zagadki tzw. hiszpańskiego stroju koronacyjnego Stanisława Augusta. „Kronika Zamkowa. Roczniki” 2014, nr 1, s. 133–148
View in Google Scholar
Niezabitowski Michał: Socjotopografia Krakowa 1257–1939. Program naukowy Muzeum Krakowa. Geneza, zakres, perspektywy. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2022, z. 40, s. 25–34
View in Google Scholar
Noga Zdzisław: Odpowiedź na ankietę. „Kwartalnik Historyczny” 2021, R. 128, z. 1, s. 280–283
View in Google Scholar
Passowicz Wacław: Prekursorzy muzealnictwa – Jan Paweł Woronicz. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 1985, z. 12, s. 13–16
View in Google Scholar
Pater Renata: Edukacja muzealna. Muzea dla dzieci i młodzieży. Kraków 2016
View in Google Scholar
Pearce Susan M.: Museums, Objects, and Collections: A Cultural Study. Washington D.C. 1993
View in Google Scholar
Pomian Krzysztof: Muzeum. Historia światowa. T. 1. Od skarbca do muzeum. Gdańsk 2023
View in Google Scholar
Roćko Agata: Kontusz i frak. O symbolice stroju w XVIII-wiecznej literaturze. Warszawa 2015
View in Google Scholar
Rostworowski Marek: Gry o Damę. Kraków 1994
View in Google Scholar
Rożek Michał: Polskie koronacje i korony. Kraków 1987
View in Google Scholar
Sawicka Franciszka: Uroczystości dla uczczenia pierwszej rocznicy Konstytucji 3 maja. W: „Rok monarchii konstytucyjnej”.
View in Google Scholar
Piśmiennictwo polskie lat 1791–1792 wobec Konstytucji 3 maja. Red. Teresa Kostkiewiczowa. Warszawa 1992, s. 177–194
View in Google Scholar
Splendour of the Crown Treasury: A Royal Legacy. Kraków 2022
View in Google Scholar
Święch Jan: Czy potrzebne są muzea uczelniane? „Opuscula Musealia” 2018, vol. 25, s. 109–114
View in Google Scholar
Urban Jacek: Muzeum katedralne na Wawelu. „Muzealnictwo” 2008, nr 49, s. 114–131
View in Google Scholar
Strony internetowe
View in Google Scholar
A History of the World in 100 objects [online]. BBC, 2024 [online]. [dostęp 23 lutego 2024]. Dostępny w internecie: https://www.bbc.co.uk/programmes/b00nrtd2/episodes/downloads
View in Google Scholar
Dama z gronostajem – portret Cecylii Gallerani (ok. 1473–1536) [online]. [dostęp 23 lutego 2024]. Dostępny w internecie: https://zbiory.mnk.pl/pl/wyniki-wyszukiwania/katalog/157417
View in Google Scholar
Jankowska-Marzec Agnieszka: „Sol victus”. Prezentacja obrazów Łukasza Stokłosy [online]. Zamek Królewski na Wawelu – Państwowe Zbiory Sztuki, 2019 [dostęp 2 marca 2024]. Dostępny w internecie: https://wawel.krakow.pl/wystawa-czasowa/sol-victus-prezentacja-obrazow-lukasza-stoklosy
View in Google Scholar
Konserwacja kapy koronacyjnej królów zakończona! Projekt realizował UPJPII 11 VIII 2020 [online]. Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie, 12 sierpnia 2020 [dostęp 17 lutego 2024]. Dostępny w internecie: https://upjp2.edu.pl/aktualnosci/konserwacja-kapykoronacynej-krolow-zakonczona-projekt-realizowalupjpii-11-viii-2020-1525.html
View in Google Scholar
Płaszcz kawalera Orderu Św. Ducha, nr inw. ZKnW-PZS 141 [online]. [dostęp 23 lutego 2024]. Dostępny w internecie: https://cyfrowy.wawel.krakow.pl/obiekt/6114dc1370d6cc8c1206e6ab
View in Google Scholar
Płaszcz koronacyjny Augusta III, nr inw. SZT 3061 MNW [online]. [dostęp 23 lutego 2024]. Dostępny w internecie: http://cyfrowe.mnw.art.pl/pl/zbiory/403162
View in Google Scholar
Thesaurus Cracoviensis [online]. Muzeum Krakowa, 2024 [dostęp 1 marca 2024]. Dostępny w internecie: https://muzeumkrakowa.pl/oddzialy/thesaurus-cracoviensis
View in Google Scholar
Ustawa o muzeach. Dz.U. 2022.0.385 t.j. – Ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach [online]. LexLege [dostęp 1 marca 2024]. Dostępny w internecie: https://lexlege.pl/ustawa-o-muzeach/
View in Google Scholar
Woolsthorpe Manor [online]. [dostęp 17 lutego 2024]. Dostępny w internecie: www.nationaltrust.org.uk/visit/nottinghamshire-lincolnshire/woolsthorpe-manor
View in Google Scholar
wos/gma/: Płaszcz koronacyjny Stanisława Augusta Poniatowskiego odzyskał świetność [online]. PAP, 10 listopada 2015 [dostęp 23 lutego 2024]. Dostępny w internecie: https://www.pap.pl/aktualnosci/news%2C429398%-2Cplaszcz-koronacyjny-stanislawa-augusta-poniatowskiego-odzyskal-swietnosc.html
View in Google Scholar
Współpraca między Zamkiem Królewskim na Wawelu a Zespołem do Badań nad Dworami i Elitami Władzy [online]. Uniwersytet Śląski w Katowicach, 23 lutego 2024 [dostęp 23 lutego 2024]. Dostępny w internecie: https://us.edu.pl/instytut/ih/2024/02/23/wspolpracamiedzy-zamkiem-krolewskim-na-wawelu-a-zespolemdo-badan-nad-dworami-i-elitami-wladzy/
View in Google Scholar
Pobrania
Wersja elektroniczna opublikowana
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Richard Butterwick-Pawlikowski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Szczegóły zob. w zakładce Prawa autorskie i udostępnianie.
