Krakowskie mieszkania i pracownie S. Wyspiańskiego

Autor

  • Henryk Świątek

DOI:

https://doi.org/10.32030/KRZY.1977.01

Abstrakt

LES ATELIERS ET LES APPARTEMENTS DE WYSPIAŃSKI À CRACOVIE

Stanisław Wyspiański, un des plus éminents artistes polonais, passait sa vie en des déménagements Continuels. Le manque de stabilisation a marqué l’artiste d’un complexe qui s’exprime par le besoin de crée un foyer monumental. Chez Wyspiański, le symbole de la maison ce ne sont pas uniquement les hommes, mais également les meubles. Ces meubles ne peuvent pas être déplaçables — ils doivent être une fois pour toutes dans cet intérieur, pour lequel ils ont été faits.
Cette idée n’a pas été comprise par ses contemporains même par Boy, le critique de Wyspiański.
Wyspiański a passé son enfance et l’âge adulte sous le signe de grande pauvreté, illustrée par l’appartement occupé par ses parents dans l’aile de la maison de Długosz, rue Kanonicza. Cet appartement a été transformé de l’ancienne écurie et comprenait une petite chambre et une cuisine. Le tout était incroyablement étroit. Les ustensiles les plus simples, parfois c’étaient même des caisses, faisaient office de meubles.
Après bien des années, l’artiste projetera donc des meubles multifonctionnels. Mais il ne trouvera tout de même aucune compréhension chez ses contemporains. En surplus, les meubles de Wyspiański ne seront pas commodes, tout comme les tabourets et les stalles du Moyen Age. Ces meubles ont pour fonction de tenir l’attention en état de concentration, de veille; Richard Wagner a introduit le même facteur dans son théâtre „Bayreuth”.
Néanmoins, l’artiste n’a jamais réussi à projeter son propre appartement. Une seule et unique réalisation (1901—1906) de ses idées est l’atelier de cet artiste, rue Krupnicza.

Bibliografia

1. S. Wyspiański, „Wyzwolenie”; Dzieła zebrane T. V. str. 143, wiersz 1463—1466 WL Kraków, 19 71.
View in Google Scholar

2. T. Żeleński-Boy, O Wyspiańskim. Opracował St. W. Balicki, WL Kraków, 1973, s. 71.
View in Google Scholar

3. op. cit.
View in Google Scholar

4. T. Żeleński-Boy, O Wyspiańskim oc. s. 70.
View in Google Scholar

5. oc.
View in Google Scholar

6. oc.
View in Google Scholar

7. oc. s. 73
View in Google Scholar

8. oc. s. 75
View in Google Scholar

9. oc. s. 77
View in Google Scholar

10. Według ówczesnej numeracji dom przy ulicy Krupniczej oznaczony był numerem orientacyjnym 14, vide:
View in Google Scholar

Archiwum Planów Budownictwa Miejskiego w Krakowie, Dz. IV, LS. 14.
View in Google Scholar

11. j. w., vide załączone plany elewacji przed przebudową
View in Google Scholar

12. oc. L. 2446 7, dnia 2 5.VII. 1884 wydano zezwolenie na budowę „wychodków murowanych”, L 10202, rok 1884 wykonane prace przy stajni ze ściekami. L IIII 9806/29; rok j. w. — przebudowa wozowni.
View in Google Scholar

13. Ś. Wyspiański, Dzieła zebrane T. 16, vol. I, s. XXXVIII, WL Kraków, 1971.
View in Google Scholar

14. patrz: W. Łabuda, Wyspiański w oczach współczesnych, WL Kraków, 1971, t. I s. 103.
View in Google Scholar

15. H. B1 u m, S. Wyspiański, Kraków, 1958 s. 28.
View in Google Scholar

16. S. Wyspiański, Dzieła zebrane, oc. s. XXXII, XXXIII, XXXIV.
View in Google Scholar

17. W A P, Archiwum Planów Budownictwa Miejskiego w Krakowie, Kanonicza 25 dawny numer orientacyjny
View in Google Scholar

133, reskrypt bud. miejsk. 18.VI. 1973 L. 13420/73.
View in Google Scholar

18. vide j. w.
View in Google Scholar

19. W. Łabuda, Wyspiański w oczach... oc. t. I s. 46, 47, a także M. Waśkowska-Kreinerowa, Wyspiański w oczach... oc. vol. 1 s. 11—-12, 13—14
View in Google Scholar

20. Śmierć matki, S. Wyspiański, Dzieła zebrane oc. t. XVI
View in Google Scholar

21. vide: reskrypt bud. miejsk. 18.VI.1873, oc.
View in Google Scholar

22. T. Żeleński-Boy, oc s. 70.
View in Google Scholar

23. vide: rzut poziomy pomieszczeń, Arch. planów bud.
View in Google Scholar

24. Porównaj : Waśkowska-Kreinerowa w: „Wyspiański w oczach...”
View in Google Scholar

25. H. O p i e ń s k i, Młodość Wyspiańskiego (Ze wspomnień osobistych) Literatura i Sztuka 1907 nr 21,
View in Google Scholar

dod. N. Gaz /B/889)
View in Google Scholar

26. Z. Parvi, Wyspiański w oczach..., oc. I s. 29
View in Google Scholar

27. S. Estreicher, S. Wyspiański w oczach..., oc.t. I., s. 47—48.
View in Google Scholar

28. M. Waśkowska-Kreinerowa oc.
View in Google Scholar

29. WAP Arch. Planów Miejskich Bud. Miejsk. oc. Dz. VI, LS 43
View in Google Scholar

30. A. Waśkowski, Z moich wspomnień o Stanisławie Wyspiańskim Miejsce Piastowe 1934, s. 23—24.
View in Google Scholar

31. M. Bunsch-Prażmowska, Młodzieńcze lata Wyspiańskiego, Szkicownik 1879—1891, Ossolineum 1959, ryc. 159 Muzeum Narodowe w Krakowie, nr inw.
View in Google Scholar

59554 poz. 47.
View in Google Scholar

32. M. Stokowa, Stanisław Wyspiański, t. XVI oc. s. XXIV. Porównaj: K. Srokowski, Wyspiański w oczach... oc. t. II. s. 452—453, „S” oc. s. 73.
View in Google Scholar

33. WAP Arch. Planów Bud. Miejsk. oc. Dz. V. LS 117
View in Google Scholar

34. A. W a ś k o w s k i, oc. s. 29—32.
View in Google Scholar

35. A. Waśkowska-Kreinerowa, Stanisław Wyspiański — oc. t. XVI, s. LIII.
View in Google Scholar

36. oc. LI
View in Google Scholar

37. oc.
View in Google Scholar

38. oc.
View in Google Scholar

39. M. Waśkowska-Kreinerowa, Wyspiański w oczach... t. I. s. 61
View in Google Scholar

40. M. Waśkowska-Kreinerowa, oc. t. XVI
View in Google Scholar

s. LI
View in Google Scholar

41. j.w. s. 66
View in Google Scholar

42. J. Ba r t o s i ń s k i, Wyspiański w oczach... oc. s. 259
View in Google Scholar

43. R. O r d y ń s k i, Wyspiański w oczach... s. 279
View in Google Scholar

44. A. W a ś k o w s k i, oc. s. 32
View in Google Scholar

45. J. B a r t o s i ń s k i, oc. s. 259
View in Google Scholar

46. M. Waśkowska-Kreinerowa, Wyspiański w oczach... t. I. oc. s. 67
View in Google Scholar

47. oc. s. 68.
View in Google Scholar

48. Porównaj: A. W a ś k o w s k i, oc. s. 36.
View in Google Scholar

49 A. Nowaczyński, Wyspiański w oczach... T. I, s. 420.
View in Google Scholar

50. M. Waśkowska-Kreinerowa, Wyspiański
View in Google Scholar

w oczach... oc. t. I. s. 68
View in Google Scholar

51. A. Nowaczyński, oc. s. 421.
View in Google Scholar

52. M. Waśkowska-Kreinerowa, oc.
View in Google Scholar

53. W ł. L. A n c z y c, Czy potrzebny nowy teatr w Krakowie”, Kraków 1879.
View in Google Scholar

54. A. W a ś k o w s k i, oc. s. 50.
View in Google Scholar

55. M. Waśkowska-Kreinerowa, oc. s. 73.
View in Google Scholar

56. A. Chmiel, Wyspiański w oczach... t. II. s. 7.
View in Google Scholar

57. oc. s. 8.
View in Google Scholar

58. oc.
View in Google Scholar

59. A. Godziemba-Wysocki, Wyspiański w oczach... oc. t. I. s. 472—473
View in Google Scholar

60. A. W a ś k o w s k i, oc. s. 43.
View in Google Scholar

61. oc.
View in Google Scholar

62. Z. Parvi, Wyspiański w oczach... t. II. s. 75.
View in Google Scholar

63. K. H o m o 1 a c s, Wyspiański w oczach... t. II. s. 397.
View in Google Scholar

64. oc.
View in Google Scholar

65. F. Jasieński, Wyspiański w oczach... t. II. s. 399.
View in Google Scholar

66. M. Siedlecki, Wyspiański w oczach... t. II. s. 195.
View in Google Scholar

67. „S”, W y s p i a ń s k i, oc. t. II. s. 72.
View in Google Scholar

68. vide H o m o 1 a c s, oc.
View in Google Scholar

69. „S”, oc. s. 73
View in Google Scholar

70. oc.
View in Google Scholar

71. W. Feldman, Wyspiański w oczach... oc. t. II, s. 60—61
View in Google Scholar

72. Z. Parvi, oc. s. 75
View in Google Scholar

73. A. Karcz, Wyspiański w oczach, oc. t. II. s. 79.
View in Google Scholar

74. J. Nowak, Wyspiański w oczach... oc. t. II. s. 165.
View in Google Scholar

75. A. W a ś k o w s k i, oc. s. 52.
View in Google Scholar

76. A. Chmiel, oc. t. II. s. 127.
View in Google Scholar

77. oc.
View in Google Scholar

78. Muzeum Historyczne m. Krakowa, Biblioteka Naukowa i Archiwum Inw. R. 278/3.
View in Google Scholar

79. M. Siedlecki, Wyspiański w oczach..., oc. t. II. s . 195, a także oc. t. II. s. 333.
View in Google Scholar

89. M. Siedlecki, oc.
View in Google Scholar

81. J. S t ę p o w s k i, oc. Z. Nowakowski, oc.
View in Google Scholar

82. J. Filipowski, Wyspiański w oczach... t. II. s.187.
View in Google Scholar

83. „S”, oc. s. 73.
View in Google Scholar

84. A. W a ś k o w s k i, oc. s. 52.
View in Google Scholar

85. „S”, oc.
View in Google Scholar

86. A. W a ś k o w s k i, oc.
View in Google Scholar

87. Oświadczenie Heleny Chmurskiej z Wyspiańskich z dnia 7.V. 1969 i oświadczenie z dnia 24.XII.1969; Muzeum
View in Google Scholar

Historyczne m. Krakowa, Archiwum, Lok. PV-400/59/69.
View in Google Scholar

88. K. Srokowski, Tyg. Ilustrowany. U Stanisława Wyspiańskiego nr 46 z 16.XI.1907; Tyg. Ilustr. nr 49 z 7.XII.1907.
View in Google Scholar

89 K. Srokowski, Tyg. Ilustrowany, oc. nr 46 s. 929.
View in Google Scholar

90. S. Wysocka, Wyspiański w oczach... oc. t. II. s. 460
View in Google Scholar

91. S. Wysocka, oc.
View in Google Scholar

92. J. Mrozowska-Toeplitz, Wyspiański w oczach... oc. t. II. s. 347
View in Google Scholar

93. J. Solska, Wyspiański w oczach... oc. t. II. s. 379
View in Google Scholar

94. J. Leszczyński, Wyspiański w oczach... oc. t. II. s. 359
View in Google Scholar

95. S. Wysocka, oc.
View in Google Scholar

96. M. T o r w i d, Wyspiański w oczach... oc. t. II. s. 404—405
View in Google Scholar

Pobrania

Wersja elektroniczna opublikowana

14.11.2025

Numer

Dział

Artykuły

Jak cytować

Krakowskie mieszkania i pracownie S. Wyspiańskiego. (2025). Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, 4, 7-22. https://doi.org/10.32030/KRZY.1977.01

Inne teksty tego samego autora