Krakowskie mieszkania i pracownie S. Wyspiańskiego
DOI:
https://doi.org/10.32030/KRZY.1977.01Abstrakt
LES ATELIERS ET LES APPARTEMENTS DE WYSPIAŃSKI À CRACOVIE
Stanisław Wyspiański, un des plus éminents artistes polonais, passait sa vie en des déménagements Continuels. Le manque de stabilisation a marqué l’artiste d’un complexe qui s’exprime par le besoin de crée un foyer monumental. Chez Wyspiański, le symbole de la maison ce ne sont pas uniquement les hommes, mais également les meubles. Ces meubles ne peuvent pas être déplaçables — ils doivent être une fois pour toutes dans cet intérieur, pour lequel ils ont été faits.
Cette idée n’a pas été comprise par ses contemporains même par Boy, le critique de Wyspiański.
Wyspiański a passé son enfance et l’âge adulte sous le signe de grande pauvreté, illustrée par l’appartement occupé par ses parents dans l’aile de la maison de Długosz, rue Kanonicza. Cet appartement a été transformé de l’ancienne écurie et comprenait une petite chambre et une cuisine. Le tout était incroyablement étroit. Les ustensiles les plus simples, parfois c’étaient même des caisses, faisaient office de meubles.
Après bien des années, l’artiste projetera donc des meubles multifonctionnels. Mais il ne trouvera tout de même aucune compréhension chez ses contemporains. En surplus, les meubles de Wyspiański ne seront pas commodes, tout comme les tabourets et les stalles du Moyen Age. Ces meubles ont pour fonction de tenir l’attention en état de concentration, de veille; Richard Wagner a introduit le même facteur dans son théâtre „Bayreuth”.
Néanmoins, l’artiste n’a jamais réussi à projeter son propre appartement. Une seule et unique réalisation (1901—1906) de ses idées est l’atelier de cet artiste, rue Krupnicza.
Bibliografia
1. S. Wyspiański, „Wyzwolenie”; Dzieła zebrane T. V. str. 143, wiersz 1463—1466 WL Kraków, 19 71.
View in Google Scholar
2. T. Żeleński-Boy, O Wyspiańskim. Opracował St. W. Balicki, WL Kraków, 1973, s. 71.
View in Google Scholar
3. op. cit.
View in Google Scholar
4. T. Żeleński-Boy, O Wyspiańskim oc. s. 70.
View in Google Scholar
5. oc.
View in Google Scholar
6. oc.
View in Google Scholar
7. oc. s. 73
View in Google Scholar
8. oc. s. 75
View in Google Scholar
9. oc. s. 77
View in Google Scholar
10. Według ówczesnej numeracji dom przy ulicy Krupniczej oznaczony był numerem orientacyjnym 14, vide:
View in Google Scholar
Archiwum Planów Budownictwa Miejskiego w Krakowie, Dz. IV, LS. 14.
View in Google Scholar
11. j. w., vide załączone plany elewacji przed przebudową
View in Google Scholar
12. oc. L. 2446 7, dnia 2 5.VII. 1884 wydano zezwolenie na budowę „wychodków murowanych”, L 10202, rok 1884 wykonane prace przy stajni ze ściekami. L IIII 9806/29; rok j. w. — przebudowa wozowni.
View in Google Scholar
13. Ś. Wyspiański, Dzieła zebrane T. 16, vol. I, s. XXXVIII, WL Kraków, 1971.
View in Google Scholar
14. patrz: W. Łabuda, Wyspiański w oczach współczesnych, WL Kraków, 1971, t. I s. 103.
View in Google Scholar
15. H. B1 u m, S. Wyspiański, Kraków, 1958 s. 28.
View in Google Scholar
16. S. Wyspiański, Dzieła zebrane, oc. s. XXXII, XXXIII, XXXIV.
View in Google Scholar
17. W A P, Archiwum Planów Budownictwa Miejskiego w Krakowie, Kanonicza 25 dawny numer orientacyjny
View in Google Scholar
133, reskrypt bud. miejsk. 18.VI. 1973 L. 13420/73.
View in Google Scholar
18. vide j. w.
View in Google Scholar
19. W. Łabuda, Wyspiański w oczach... oc. t. I s. 46, 47, a także M. Waśkowska-Kreinerowa, Wyspiański w oczach... oc. vol. 1 s. 11—-12, 13—14
View in Google Scholar
20. Śmierć matki, S. Wyspiański, Dzieła zebrane oc. t. XVI
View in Google Scholar
21. vide: reskrypt bud. miejsk. 18.VI.1873, oc.
View in Google Scholar
22. T. Żeleński-Boy, oc s. 70.
View in Google Scholar
23. vide: rzut poziomy pomieszczeń, Arch. planów bud.
View in Google Scholar
24. Porównaj : Waśkowska-Kreinerowa w: „Wyspiański w oczach...”
View in Google Scholar
25. H. O p i e ń s k i, Młodość Wyspiańskiego (Ze wspomnień osobistych) Literatura i Sztuka 1907 nr 21,
View in Google Scholar
dod. N. Gaz /B/889)
View in Google Scholar
26. Z. Parvi, Wyspiański w oczach..., oc. I s. 29
View in Google Scholar
27. S. Estreicher, S. Wyspiański w oczach..., oc.t. I., s. 47—48.
View in Google Scholar
28. M. Waśkowska-Kreinerowa oc.
View in Google Scholar
29. WAP Arch. Planów Miejskich Bud. Miejsk. oc. Dz. VI, LS 43
View in Google Scholar
30. A. Waśkowski, Z moich wspomnień o Stanisławie Wyspiańskim Miejsce Piastowe 1934, s. 23—24.
View in Google Scholar
31. M. Bunsch-Prażmowska, Młodzieńcze lata Wyspiańskiego, Szkicownik 1879—1891, Ossolineum 1959, ryc. 159 Muzeum Narodowe w Krakowie, nr inw.
View in Google Scholar
59554 poz. 47.
View in Google Scholar
32. M. Stokowa, Stanisław Wyspiański, t. XVI oc. s. XXIV. Porównaj: K. Srokowski, Wyspiański w oczach... oc. t. II. s. 452—453, „S” oc. s. 73.
View in Google Scholar
33. WAP Arch. Planów Bud. Miejsk. oc. Dz. V. LS 117
View in Google Scholar
34. A. W a ś k o w s k i, oc. s. 29—32.
View in Google Scholar
35. A. Waśkowska-Kreinerowa, Stanisław Wyspiański — oc. t. XVI, s. LIII.
View in Google Scholar
36. oc. LI
View in Google Scholar
37. oc.
View in Google Scholar
38. oc.
View in Google Scholar
39. M. Waśkowska-Kreinerowa, Wyspiański w oczach... t. I. s. 61
View in Google Scholar
40. M. Waśkowska-Kreinerowa, oc. t. XVI
View in Google Scholar
s. LI
View in Google Scholar
41. j.w. s. 66
View in Google Scholar
42. J. Ba r t o s i ń s k i, Wyspiański w oczach... oc. s. 259
View in Google Scholar
43. R. O r d y ń s k i, Wyspiański w oczach... s. 279
View in Google Scholar
44. A. W a ś k o w s k i, oc. s. 32
View in Google Scholar
45. J. B a r t o s i ń s k i, oc. s. 259
View in Google Scholar
46. M. Waśkowska-Kreinerowa, Wyspiański w oczach... t. I. oc. s. 67
View in Google Scholar
47. oc. s. 68.
View in Google Scholar
48. Porównaj: A. W a ś k o w s k i, oc. s. 36.
View in Google Scholar
49 A. Nowaczyński, Wyspiański w oczach... T. I, s. 420.
View in Google Scholar
50. M. Waśkowska-Kreinerowa, Wyspiański
View in Google Scholar
w oczach... oc. t. I. s. 68
View in Google Scholar
51. A. Nowaczyński, oc. s. 421.
View in Google Scholar
52. M. Waśkowska-Kreinerowa, oc.
View in Google Scholar
53. W ł. L. A n c z y c, Czy potrzebny nowy teatr w Krakowie”, Kraków 1879.
View in Google Scholar
54. A. W a ś k o w s k i, oc. s. 50.
View in Google Scholar
55. M. Waśkowska-Kreinerowa, oc. s. 73.
View in Google Scholar
56. A. Chmiel, Wyspiański w oczach... t. II. s. 7.
View in Google Scholar
57. oc. s. 8.
View in Google Scholar
58. oc.
View in Google Scholar
59. A. Godziemba-Wysocki, Wyspiański w oczach... oc. t. I. s. 472—473
View in Google Scholar
60. A. W a ś k o w s k i, oc. s. 43.
View in Google Scholar
61. oc.
View in Google Scholar
62. Z. Parvi, Wyspiański w oczach... t. II. s. 75.
View in Google Scholar
63. K. H o m o 1 a c s, Wyspiański w oczach... t. II. s. 397.
View in Google Scholar
64. oc.
View in Google Scholar
65. F. Jasieński, Wyspiański w oczach... t. II. s. 399.
View in Google Scholar
66. M. Siedlecki, Wyspiański w oczach... t. II. s. 195.
View in Google Scholar
67. „S”, W y s p i a ń s k i, oc. t. II. s. 72.
View in Google Scholar
68. vide H o m o 1 a c s, oc.
View in Google Scholar
69. „S”, oc. s. 73
View in Google Scholar
70. oc.
View in Google Scholar
71. W. Feldman, Wyspiański w oczach... oc. t. II, s. 60—61
View in Google Scholar
72. Z. Parvi, oc. s. 75
View in Google Scholar
73. A. Karcz, Wyspiański w oczach, oc. t. II. s. 79.
View in Google Scholar
74. J. Nowak, Wyspiański w oczach... oc. t. II. s. 165.
View in Google Scholar
75. A. W a ś k o w s k i, oc. s. 52.
View in Google Scholar
76. A. Chmiel, oc. t. II. s. 127.
View in Google Scholar
77. oc.
View in Google Scholar
78. Muzeum Historyczne m. Krakowa, Biblioteka Naukowa i Archiwum Inw. R. 278/3.
View in Google Scholar
79. M. Siedlecki, Wyspiański w oczach..., oc. t. II. s . 195, a także oc. t. II. s. 333.
View in Google Scholar
89. M. Siedlecki, oc.
View in Google Scholar
81. J. S t ę p o w s k i, oc. Z. Nowakowski, oc.
View in Google Scholar
82. J. Filipowski, Wyspiański w oczach... t. II. s.187.
View in Google Scholar
83. „S”, oc. s. 73.
View in Google Scholar
84. A. W a ś k o w s k i, oc. s. 52.
View in Google Scholar
85. „S”, oc.
View in Google Scholar
86. A. W a ś k o w s k i, oc.
View in Google Scholar
87. Oświadczenie Heleny Chmurskiej z Wyspiańskich z dnia 7.V. 1969 i oświadczenie z dnia 24.XII.1969; Muzeum
View in Google Scholar
Historyczne m. Krakowa, Archiwum, Lok. PV-400/59/69.
View in Google Scholar
88. K. Srokowski, Tyg. Ilustrowany. U Stanisława Wyspiańskiego nr 46 z 16.XI.1907; Tyg. Ilustr. nr 49 z 7.XII.1907.
View in Google Scholar
89 K. Srokowski, Tyg. Ilustrowany, oc. nr 46 s. 929.
View in Google Scholar
90. S. Wysocka, Wyspiański w oczach... oc. t. II. s. 460
View in Google Scholar
91. S. Wysocka, oc.
View in Google Scholar
92. J. Mrozowska-Toeplitz, Wyspiański w oczach... oc. t. II. s. 347
View in Google Scholar
93. J. Solska, Wyspiański w oczach... oc. t. II. s. 379
View in Google Scholar
94. J. Leszczyński, Wyspiański w oczach... oc. t. II. s. 359
View in Google Scholar
95. S. Wysocka, oc.
View in Google Scholar
96. M. T o r w i d, Wyspiański w oczach... oc. t. II. s. 404—405
View in Google Scholar
Pobrania
Wersja elektroniczna opublikowana
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Szczegóły zob. w zakładce Prawa autorskie i udostępnianie.

