Plastyka książki Wyspiańskiego

Autor

  • Jerzy Waszkiewicz

DOI:

https://doi.org/10.32030/KRZY.1977.02

Abstrakt

PLASTIQUE DES LIVRES DE WYSPIAŃSKI

Chaque personne, pour laquelle le livre a une valeur supplémentaire d’oeuvre d’art, se rend compte que Stanisław Wyspiański a contribué à sa formation. Entre le XIXe et le XXe siècle, lorsque la typographie constituait chez nous un des domaines les plus négligés, c’est justement Wyspiański qui a repris l’oeuvre des maîtres déjà défunts.
Stanisław Wyspiański était donc un des premiers qui a commencé une coopération intime avec l’imprimeur et qui a animé le travail de celui-ci de son grand art. Ainsi la nouvelle architecture du livre qu’il voulait réaliser nécessitait aussi la création d’un nouveau caractère d’imprimerie. Dans ce domaine, des travaux, d’ailleurs jamais réalisés, ont été intentés par Wyspiański et excellent imprimeur W. Teodorczuk.
En quoi résidait l’orginalité du livre ornementé par Wyspiański? Il était propagateur de la feuille libre, d’une surface de papier blanche dont les droits étaient les mêmes que les droits de la surface imprimée.
En exemple on peut citer la revue „Życie” dont il était un des coopérants le plus remarquable, c’est lui qui a formé la structure artistique de cette revue, depuis le premier cahier. Il commençait la première page par un en tête uniquement imprimé. A part l’en tête il conformait deux colonnes du journal et il remplissait la place vide entre les lignes par des traits délicats et fins. Les ornements en fleurs, employés- pour la première fois par l’artiste dans les annales „Życie”, ont ensuite été introduits dans ides livres.
Les couvertures de livres créés par Wyspiański avaient aussi un caractère insolite et comme exemple nous pouvons citer la première édition de „Wesele” et de „Klątwa”. La meilleure oeuvre de ce genre est la couverture des „Pieśni” (Chants) de B. Baczyński, des „Kołysanki” (Berceuses) de H. Opieński. La couverture de L’Illiade de Homer, qu’il a ornementé de 11 illustrations est du même genre.
Mais cette attitude et la volonté de vouloir réaliser ses livres comme il le désirait, était la cause essentielle des conflits avec les chefs de l’imprimerie. C’est pourquoi il a dû quitter l’Imprimerie de l’Université. Depuis, il travaillait à l’Imprimerie de Wł. L. Anczyc.

Bibliografia

M. Branowski, Twórczość Stanisława Wyspiańskiego, Kraków 1932.
View in Google Scholar

J. Dobrzycki, U źródeł wizyj wawelskich Wyspiańskiego, Kraków 1962.
View in Google Scholar

J. Filipowski, Wspomnienie o Stanisławie Wyspiańskim, Kraków 1932
View in Google Scholar

J. Flack, Stanisław Wyspiański, Kalendarz Krakowski 1909 r. s. 54—58
View in Google Scholar

A. Grzymała-Siedlecki, O twórczości Wyspiańskiego, Kraków 1970
View in Google Scholar

K. Kieć, U schyłku trzeciego stulecia Drukarnii Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1969
View in Google Scholar

S. P. Koczorowski, Stanisław Wyspiański odnowiciel książki polskiej, Warszawa 1938
View in Google Scholar

K. O. Zdobnictwo drukarskie Stanisława Wyspiańskiego, Polski Poradnik Graficzny (Pamięci St. Wyspiańskiego, Kraków 1908, Rok I-szy, Zeszyt III)
View in Google Scholar

T. Makowiecki, Poeta, malarz, Studium o Stanisławie Wyspiańskim, Warszawa 1935
View in Google Scholar

W. Natanson, Artyzm Wyspiańskiego, Warszawa 1964
View in Google Scholar

W. Natanson, Stanisław Wyspiański (Próba nowego spojrzenia), Wydawnictwo poznańskie 1969
View in Google Scholar

L. Płoszewski, Stanisław Wyspiański orędzie, Kraków 1930
View in Google Scholar

L. Płoszewski, zebrał, opracował, komentarzem opatrzył, Wyspiański w oczach współczesnych, Kraków 1971, T. I. s. 385, s. 388—393, s. 394, s. 407—408
View in Google Scholar

A. Potocki, Stanisław Wyspiański, Studium Literackie, Kraków 1908
View in Google Scholar

S. Przybyszewski, Moi współcześni, Warszawa 1906
View in Google Scholar

T. Seweryn, Indywidualność plastyczna Wyspiańskiego, Kraków 1932
View in Google Scholar

E. Skierkowska, Wyspiański artysta książki, Ossolineum, 1960
View in Google Scholar

E. Skierkowska, Plastyka Stanisława Wyspiańskiego na tle ówczesnych kierunków artystycznych, Wrocław—Kraków 1958
View in Google Scholar

P. Smolik, Książka Stanisława Wyspiańskiego, Kraków 1932
View in Google Scholar

P. Smolik, Zdobnictwo książki w twórczości Wyspiańskiego, Łódź 1928
View in Google Scholar

Z. Trojanowski, Wyspiański, artysta-człowiek-życic, Warszawa 1927
View in Google Scholar

T. Szydłowski, Stanisław Wyspiański, Warszawa 1930: W. Wallis, Secesja, Warszawa 1967
View in Google Scholar

J. Warchałowski, Polska Sztuka Stosowana, Tygodnik Ilustrowany, R. 49, 1906, nr 6, 106—108
View in Google Scholar

N. Warmeńska, Wyspiański w świecie książek (w 30 rocznicę śmierci) Problemy Nr 10 1957 r.
View in Google Scholar

M. Waśkowska-Kreinerowa, Na marginesie życiorysu Stanisława Wyspiańskiego, Kraków 1933, O grafice polskiej w r. 1906, Poradnik Graficzny, Kraków 1906, Z. I.
View in Google Scholar

Pobrania

Wersja elektroniczna opublikowana

14.11.2025

Numer

Dział

Artykuły

Jak cytować

Plastyka książki Wyspiańskiego. (2025). Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, 4, 23-37. https://doi.org/10.32030/KRZY.1977.02