Bractwo Kurkowe a ruch niepodległościowy w Krakowie 1914—4918

Grażyna Lichończak

doi:10.32030/KRZY.1983.02

Autor

Grażyna Lichończak

DOI:

https://doi.org/10.32030/KRZY.1983.02

Abstrakt

Brak abstraktu dla tego artykułu.

Bibliografia

1. Statut Towarzystwa Strzeleckiego Krakowskiego (Przedruk wydania z r. 1833), Kraków 1863, zatwierdzony uchwałą Senatu Rządzącego Wolnego Miasta Krakowa i jego Okręgu z 31.V.1833 r. (por.: tamże, s. 36).
View in Google Scholar

2. por.: Estreicherówna Maria, Życie towarzyskie i obyczajowe Krakowa w latach 1848—1863, Kraków 1938, „Biblioteka Krakowska” nr 90—91, s. 29, 84—85, 66—68.
View in Google Scholar

3. tamże, s. 99—101.
View in Google Scholar

4. Lichończak Grażyna, Pomnik króla Jana III Sobieskiego w Ogrodzie Strzeleckim w Krakowie, „Krzysztofory”, nr 8, s. 56—65.
View in Google Scholar

5. tamże.
View in Google Scholar

6. Archiwum Państwowe w Krakowie (dalej: APKr), archiwalia Towarzystwa Strzeleckiego Krakowskiego (dalej: TSK), TSK 53, Zaproszenia na uroczystości obchody, rocznice 1844—1939, s. 45—48.
View in Google Scholar

7. Byli to: Władysław Bartynowski, Aleksander Biborski, Roman Chmurski, Wilhelm Fenz, Teodor Gaydzicz, Adam Groe1e, Stefan Iglicki,, Stanisław Krzyżanowski, Jan Kwiatkówski, Józef Rudnicki, Teodor Zie- mięcki, tamże, s. 97—100.
View in Google Scholar

8. tamże, s. 109—116.
View in Google Scholar

9. APKr, TSK 8, Protokoły strzałów 1909—1911, s. 90—91; TSK 42, Księga protokołów 1910—1925, s. 20—21, s. 26—28; Wieniec grunwaldzki z 1910 roku. Wydawnictwo historyczne, pamiątkowe, ilustrowane, Kraków 1910, s. 95, 49; Sekretariat Towarzystwa Strzeleckiego (Bractwo Kurkowe) w Krakowie, Kraków, ul. Mikołajska 16, Księga pamiątkowa Towarzystwa Strzelców Krakowskich ufundowana przez króla kurkowego Edmunda Klemensiewicza w roku Pańskim 1913,, fragment: „Obchód Grunwaldzki’’.
View in Google Scholar

10. APKr, TSK 104, Księga kasowa, s. 54, l.p. 31, 32; TSK 42, s. 99, 106, 108; TSK 90, Majątek TSK 1908—1928, s. 43.
View in Google Scholar

11. APKr, TSK 90, s. 43; TSK 104, s. 59, l.p. 148.
View in Google Scholar

12. APKr, TSK 104, s. 59, l.p. 176.
View in Google Scholar

13. „Czas”, 23.XII.1916 r., nr 644, wyd. wiecz., s. 3: na uroczystości ku czci legionistów w krakowskim Sokole, płk. B. Roja podkreślał w przemówieniu wybitny Udział krakowskiego Sokoła w walkach legionów, z których m.in. 2 pułk kawalerii składał się wyłącznie z członków drużyn polowych sokolich; por. także: Roja Bolesław, Legioniści w Karpatach 1914—1915 roku, Warszawa 1933, s. 11—12, 382, 386; Księga jazdy polskiej, Warszawa 1938, s. 151; Ilustrowana Kronika Legionów Polskich 1914—1918, 1938, rozdz. II, s. 11, il. 3.
View in Google Scholar

14. Biblioteka Muzeum Historycznego m. Krakowa (dalej: BMHK), sygn. 2350/69, Księga królewska Bractwa Kurkowego, s. 57.
View in Google Scholar

15. APKr, TSK 42, s. 100—107, protokół z Walnego Zgromadzenia 17.I.1913 r.; por.: przyp. 9; Skąpski Antoni, Filipowski Antoni, Krzyżanowski Stanisław, Nadziei promienie. Trzy pamiętniki z XIX wieku, opr.: Józef Pociecha, Kraków 1978, s. 20; BMHK, Księga królewska, s. 27.
View in Google Scholar

16. APKr, TSK 90, s. 43.
View in Google Scholar

17. APKr, TSK 42, s. 133.
View in Google Scholar

18. tamże, s. 139.
View in Google Scholar

19. APKr, TSK 104, s. 65, l.p. 85, 86.
View in Google Scholar

20. APKr, TSK. 50, Podziękowania za ofiary pieniężne złożone przez Towarzystwo Strzeleckie 1914—1939, s. 11, a także podziękowanie od Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego, tamże, s. 3.
View in Google Scholar

21. „Nowości ilustrowane”, R. XI, 4.VII.1914, nr 27, s. 13.
View in Google Scholar

22. APKr. TSK 50, s. 7.
View in Google Scholar

23. tamże, s. 15.
View in Google Scholar

24. APKr, TSK 42, s. 140.
View in Google Scholar

25. tamże; por.: APKr, TSK 1, Odpisy dyplomów królewskich i wyciągi z akt XX w., krótka notatka: „Pierwsze posiedzenie Rady Zawiad[owczej] w czasie wojny odbyło się dn. 7 sierpnia 1914 r. i na tem zapadła patryotycznym ruchem owiana uchwała jednomyślna, przyznająca z funduszów Bractwa kwotę 9000 Kr. organizacyom wojskowym polskim (Legionom)” i dalej odnotowano: „7.VIII.1914 — wyasygnowano K[oron] 9000 — na organizacje wojskowe polskie”.
View in Google Scholar

26. APKr, TSK 104, s. 65, l.p. 126, 127, 128; TSK 90, s. 51.
View in Google Scholar

27. „Czas”, 17.VIII.1914, nr 355, wyd. popoł., s. 1.
View in Google Scholar

28. „Czas”, 18.VIII.1914, nr 357, wyd. por., s. 1.
View in Google Scholar

29. „Czas”, 24.VI.1916, nr 315, wyd. wiecz., s. 3; „Czas”, 13.VI.1916, nr 295, wyd. wiecz., s. 2.
View in Google Scholar

30. „Czas”, 21.VIII.1914, nr 367, wyd. popoł., s. 1; APKr, TSK 104, s. 65, l.p. 129 (tu data wpłaty późniejsza niż podania w „Czasie”).
View in Google Scholar

31. „Czas”, 5.IX.1914, nr 409, wyd. por., s. 1; APKr, TSK 104, s. 65, l.p. 134; TSK 90, s. 51 (tu podana łączna wysokość wpłaty — 6500 koron); wpłaty na NKN (łącznie 6500 koron) oraz wcześniejsze datki (1000 koron — sokole drużyny połowę, 1000 koron — Polski Skarb Wojskowy, 500 koron — Samarytanin Polski) łącznie dają sumę 9000 koron, a Więc kwotę pozostawioną do dyspozycji władz TSK dla „organizacji wojskowych polskich” (patrz wyżej).
View in Google Scholar

32. n.p.: „Edmundostwo Zieleniewscy 20 kor.[on] na skarb narodowy, zamiast dekoracji domu w dzień urodzin cesarskich” („Czas”, 18.VIII.1914, nr 358, wyd. popoł., s. 2).
View in Google Scholar

33. „Czas”, 28.VIII.1914, nr 388, wyd. wiecz., s. 1.
View in Google Scholar

34. „Czas”, 1.IX.1914, nr 397, wyd. por.
View in Google Scholar

35. „Czas”, 8.IX.1914, nr 418, wyd. wiecz.
View in Google Scholar

36. „Czas”, 7.IX.1914, nr 416, wyd. wiecz., s. 1.
View in Google Scholar

37. „Czas”, 31.VIII.1914, nr 394, wyd. por.
View in Google Scholar

38. „Czas”, 2.IX.1914, nr 400, wyd. por.; „Czas”, 9.IX. 1914, nr 419, wyd. por.
View in Google Scholar

39. „Czas”, 12.IX.1914, nr 430, wyd. wiecz., s. 2.
View in Google Scholar

40. APKr, TSK 1.
View in Google Scholar

41. APKr, TSK 126, Szkody wojenne na Strzelnicy, s. 5; we wspomnieniach długoletniego powojennego prezesa TSK, dr Wincentego Bogdanowskiego jest na ten temat jedno zdanie: „Stąd też z ogrodu strzeleckiego wyruszyły na wojnę pierwsze oddziały strzeleckie” (BMHK, maszynopis 24, Bogdanowski Wincenty, Wspomnienia z lat 1905—1967, s. 99).
View in Google Scholar

42. APKr, TSK 104, s. 67, l.p. 151 (7.IXI.1914) i TSK 90, s. 51; w protokole z Walnego Zgromadzenia członków Bractwa w dniu 5 maja 1918 znajdujemy też takie zdanie: „Strzelnicę zajmowały początkowo legiony polskie (...)” (APKr, TSK 42, s. 159).
View in Google Scholar

43. „Czas”, 1.X.1914, nr 473, wyd. wiecz., s. 1; Ilustrowana kronika Legionów Polskich, op. cit., rozdz. 2 , s. 38; „Nowości ilustrowane”, R. XI, 10.X.1914, nr 41, tekst s. 2—3, fot. s. 1—4, 13.
View in Google Scholar

44. „Czas”, 17.X.1914, nr 505, wyd. wiecz., s. 1; „Czas”, 19.XI.1914, nr 571, wyd. Wiecz., s. 1.
View in Google Scholar

45. APKr, TSK 1; TSK 126, s. 5; TSK 42, s. 159.
View in Google Scholar

46. Klejnotami zwano pamiątki ofiarowywane Bractwu Kurkowemu przez abdykujących królów kurkowych. Posiadały one niekiedy sporą wartość a także duże walory artystyczne. Zachowane okazy przechowywane są w zbiorach Muzeum Historycznego m. Krakowa w Kolekcji Bractwa Kurkowego.
View in Google Scholar

47. APKr, TSK 1; TSK 42, protokół z posiedzenia Rady Zawiadowczej 17 maja 1915 r., s. 141—143; prot. z Walnego Zgromadzenia 5 maja 1918 r., s. 156—165.
View in Google Scholar

48. tamże.
View in Google Scholar

49. APKr, TSK 1; TSK 77, Akta TSK z lat 1889—1920, na papierze firmowym TSK potwierdzenie wynajmu dla TSK jednego pomieszczenia sklepowego przez właściciela Tadeusza Węglarskiego.
View in Google Scholar

50. APKr, TSK 77.
View in Google Scholar

51. APKr, TSK 104, s. 68; na fakt, iż obrazy i inne cenne przedmioty przechowywane były przez I. Rayala do 1918 r. wskazują rachunki z 18.IX.1918 r.: „za sznury do obrazów i papier przeciw molom” oraz: za asekurację od kradzieży”, tamże, s. 81.
View in Google Scholar

52. APKr, TSK 1.
View in Google Scholar

53. tamże.
View in Google Scholar

54. APKr, TSK 126, s. 5.
View in Google Scholar

55. APKr, TSK 1; TSK 42, protokół z posiedzenia Rady Zawiadowczej w dniu 7 maja 1916 r.
View in Google Scholar

56. APKr, TSK 126, s. 5 — por. przyp. 40.
View in Google Scholar

57. APKr, TSK 1.
View in Google Scholar

58. tamże.
View in Google Scholar

59. tamże.
View in Google Scholar

60. tamże.
View in Google Scholar

61. APKr, TSK 125, Czynsz od wojska za strzelnicę.
View in Google Scholar

62. t.j. drewnianych daszków ochronnych na właściwej strzelnicy.
View in Google Scholar

63. APKr, TSK 42, s. 169—470.
View in Google Scholar

64. APKr, TSK 127, Wynajęcie pałacu (sic!) wraz z ogrodem misji amerykańskiej Y.M.C.A. Y.M.C.A. (Young Men’s Christian Association) — Chrześcijańskie Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej — międzynarodowa organizacja kulturalno-oświatowa, założona w 1844 r. przez G. Williamsa w Anglii a mająca na celu wszechstronny rozwój młodzieży i wychowanie jej w duchu chrześcijańskim.
View in Google Scholar

65. APKr, TSK 78, Korespondencja TSK, 1921 r., s. 5—8, brulion protokołu odbioru Strzelnicy od Tow. [arzystwa] Y.M.C.A., w obecności reprezentanta Komendy Miasta, w dniu 30.IV. 1921.
View in Google Scholar

66. APKr, TSK 42, protokół z posiedzenia Rady Zawiadowczej w dniu 7.V.1916, s. 150, pkt. VII; TSK 90, s. 61.
View in Google Scholar

67. APKr, TSK 104, s. 73, l.p., 19.
View in Google Scholar

68. APKr, TSK 90, s. 61 — 2 korony.
View in Google Scholar

69. tamże; TSK 104, s. 74, l.p., 57 (wpłata 31.XII. 1916 — 20 koron).
View in Google Scholar

70. „Czas”, 9.I.1916, nr 13, s. 2.
View in Google Scholar

71. „Czas”, 12.II.1916, nr 77, wyd. wiecz., s. 2.
View in Google Scholar

72. „Czas”, 15.II.1916, nr 81, wyd. por., s. 1.
View in Google Scholar

73. tamże.
View in Google Scholar

74. BMHK, Księga królewska, s. 23.
View in Google Scholar

75. „Czas”, 6.III.1916, nr 119, wyd. wiecz., s. 2.
View in Google Scholar

76. „Czas”, 30.Ш.1916, nr 163, wyd. wiecz., s. 2.
View in Google Scholar

77. tamże.
View in Google Scholar

78. tamże.
View in Google Scholar

79. patrz: przyp. 13.
View in Google Scholar

80. Księga jazdy polskiej, op. cit.
View in Google Scholar

81. tamże; Ilustrowana kronika Legionów Polskich, op. cit., s. 42 i n.
View in Google Scholar

82. „Czas”, 3.X.1916, nr 499, wyd. Wiecz., s. 2—3; Ilustrowana kronika Legionów Polskich, op. cit., s. 66.
View in Google Scholar

83. Ilustrowana kronika Legionów Polskich, op. cit., s. 68; Księga jazdy polskiej, op. cit., s. 152.
View in Google Scholar

84. tamże.
View in Google Scholar

85. tamże.
View in Google Scholar

86. „Czas”, op. cit.
View in Google Scholar

87. tamże.
View in Google Scholar

88. „Czas”, 25.IV.1916, nr 208, wyd. wiecz., s. 2.
View in Google Scholar

89. tamże.
View in Google Scholar

90. „Czas”, 22.VIII.1916, nr 422, wyd. wiecz., s. 2; bardziej szczegółowo w: „Czas”, 7.VII.1916, nr 338, wyd. wiecz., s. 2.
View in Google Scholar

91. „Czas”, 7.VII.1916, nr 338, wyd. wiecz., s. 2.
View in Google Scholar

92. „Czas”, 22.VIII.1916, nr 422, wyd. wiecz., s. 2.
View in Google Scholar

93. APKr, TSK 51, Dobrowolna ofiara członków TSK na umundurowanie i ekwipunek 2 pułku ułanów Legionów Polskich 1916—1917, s. 3.
View in Google Scholar

94. APKr, TSK 51.
View in Google Scholar

95. APKr, TSK 51, s. 7: „Kraków, dnia 16.VIII.1916 L. 3 977/S.
View in Google Scholar

96. ten dokument nie zachował się w archiwaliach TSK.
View in Google Scholar

97. APKr, TSK 51, s. 11—12.
View in Google Scholar

98. tamże.
View in Google Scholar

99. tamże.
View in Google Scholar

100. APKr, TSK 51, s. 9.
View in Google Scholar

101. APKr, TSK 104, s. 73, l.p. 25: „17.VIII.1916 — dar na umudurowanie 2mu pułkowi ułanów polskich — 4200 K[oron]”; por. także: TSK 90, s. 61.
View in Google Scholar

102. APKr, TSK 51, s. 1.
View in Google Scholar

103. tamże.
View in Google Scholar

104. „Czas”, 2.IX.1916, nr 443, wyd. wiecz., s. 2.
View in Google Scholar

105. Roja Bolesław, Legioniści w Karpatach 1914— 1915, op. cit., s. 386.
View in Google Scholar

106. „Czas”, 27.I.1916, nr 48, wyd. wiecz., s. 2.
View in Google Scholar

107. Informacje te zawdzięczam uprzejmości p. inż. Jerzego Senowskiego, który znał osobiście S. Burzyńskiego.
View in Google Scholar

108. Potwierdził to p. Ludwik Kotlarczyk, wiceprezes Towarzystwa Strzeleckiego (Bractwo Kurkowe) w Krakowie podczas mojego odczytu na ten temat wygłoszonego w siedzibie Bractwa w dniu 6 stycznia 1983 r.
View in Google Scholar

109. APKr, TSK 51, s. 5.
View in Google Scholar

110. tamże.
View in Google Scholar

111. APKr, TSK 53, s. 28.
View in Google Scholar

112. „Czas”, 20.III.1918, nr 130, wyd. por., s. 1.
View in Google Scholar

113. tamże.
View in Google Scholar

114. tamże; oraz: APKr, TSK 42, s. 159.
View in Google Scholar

115. „Czas”, 25.IV.1918, nr 190, wyd. wiecz., s. 2.
View in Google Scholar

116. Lipiński Wacław, Walka zbrojna o niepodległość Polski 1905—1918, Warszawa 1931, s. 187.
View in Google Scholar

117. APKr, TSK 42, s. 154—155.
View in Google Scholar

118. „Nowości ilustrowane”, R. XI, 12.IX.1914, nr 37, s. 10.
View in Google Scholar

119. m.in. organizator zjazdu w Krakowie oficerów 2 pułku ułanów LP w lecie 1917 r. — por.: „Czas”, 4.VII.1917, nr 304, wyd. wiecz., s. 2.
View in Google Scholar

120. BMHK, nr 2350/69, Księga królewska Bractwa Kurkowego, s. 67—69, 71—72; APKr, TSK 1.
View in Google Scholar

121. „Czas”, 2.V.1918,, nr 200, wyd. wiecz., s. 3.
View in Google Scholar

122. tamże; „Czas”, 13.VI.1918, nr 215, wyd. wiecz., s. 3.
View in Google Scholar

123. Leinwand Artur, Poseł Herman Lieberman, Kraków—Wrocław 1983, s. 119.
View in Google Scholar

124. Barzykowski Stanisław, Tatkowski Rudolf, Marmaros-Sziget, (Obozy internowanych: Huszt, Szaldobosz, Dulfalva, Szeklencze, Tarabolfava, Bysbyahaza, Taraczköz), w: Za kratami więzień i drutami obozów (Wspomnienia i notatki więźniów ideowych z lat 1914—1921), t. 1., Warszawa 1927, s. 205— 206; por. także: Lipiński Wacław, Walka zbrojna o niepodległość Polski, op. cit., s. 198—199.
View in Google Scholar

125. Leinwand Artur, Poseł Herman Lieberman, op. cit., s. 123.
View in Google Scholar

126. Barzykowski Stanisław, Tatkowski Rudolf, Marmaros-Sziget…, op. cit., s. 206—207; Lipiń- ski Wacław, op. cit.
View in Google Scholar

127. „Czas”, 3.V.1918, nr 202, wyd. wiecz., s. 2; APKr, TSK 77, druk: Zawiadomienie o zebraniu nadzwyczajnym członków TSK.
View in Google Scholar

128. APKr, TSK 42, s. 156.
View in Google Scholar

129. tamże, s. 156—158.
View in Google Scholar

130. tamże, s. 159.
View in Google Scholar

131. Księga jazdy polskiej, op. cit., s. 219.
View in Google Scholar

132. „Nowości ilustrowane , R. XVII, 19.VI.1920, s. 1—3.
View in Google Scholar

133. APKr, TSK 53, s. 285.
View in Google Scholar

134. tamże.
View in Google Scholar

135. APKr, TSK 42, s. 269; TSK 1.136 APKr, TSK 1.
View in Google Scholar

137. „Czas”, 28.II.1923, nr 46, wyd. por., s. 2.
View in Google Scholar