Nie tylko Kriegerowie
Fotografowie Krakowa i jego zabytków w XIX wieku
DOI:
https://doi.org/10.32030/KRZY.2019.09Słowa kluczowe:
Ignacy Krieger, Natan Krieger, Amalia Krieger, Walery Rzewuski, historia fotografii, fotografia w Krakowie, fotografia zabytków, fotografia dzieł sztukiAbstrakt
NOT ONLY THE KRIEGERS. THE PHOTOGRAPHERS OF KRAKÓW AND ITS MONUMENTS IN THE 19TH CENTURY
The photographic studio run by Ignacy, Natan and Amalia Krieger is popularly associated with photographs of Kraków from the second half of the 19th century, however, it was by no means the first, or the only studio that produced such photographs in that period. The oldest surviving photographs representing the city of Kraków date from the 1850s, yet it is certain that the set of photographs that have been preserved is not complete. Until recently, scholars had identied a group of twelve photographs produced in the years 1858–1859 by Karol Beyer’s studio (i.e. not only by Beyer himself, but also by Melecjusz Dutkiewicz) as the oldest, however, these were most probably chronologically preceded by two pannotypes created in or before 1857, showing views of the Main Market Square.
Ignacy Krieger opened his studio in 1860, and so did another photographer, Walery Rzewuski. In the beginning it was the latter man who seemed to lead the way in photographing the city, but in the end it was Ignacy Krieger and his children who became Kraków’s chief documentalists. There is no telling what induced Krieger to focus on that particular subject, but it is certain that his studio offered a series of views presenting the city’s major monuments already by the second half of the 1860s. We will find photographs of Kraków in the works of other local photographers active in the 19th century, such as Walery Maliszewski, Józef Zajaczkowski, Awit Szubert, Stanisław Bizanski, Juliusz Mien, Józef Sebald, and Tadeusz Jabłonski, yet none of them offered services which could match the professional comprehensiveness of the Kriegers. Apart from local, Kraków-based photographers, for various reasons the city was also documented by visiting photographers, while the number of amateur photographers at that time was scarce, due to technical difficulties and high costs. Undoubtedly, a large part of the photographs of Kraków were created on the initiative of the photographers themselves, i.e. for sale, while the demand for this kind of images may be inscribed into the general demand for national iconography. The Kriegers, along with other photographers, also prepared visual documentation of the academic research conducted by such bodies as the Commission on Art History of the Polish Academy of Learning, and the Group of Conservators of Western Galicia.
Bibliografia
Andreas Groll. Wiens erster moderner Fotograf 1812–1872.
View in Google Scholar
Hrsg. Monika Faber. Sonderausstellung des Wien Museums, Bd. 406. Wien [2015]
View in Google Scholar
Banach Jerzy: Ikonografia Wawelu. Kraków 1977
View in Google Scholar
Banach Jerzy: Kraków malowniczy. O albumach z widokami miasta w XIX wieku. Kraków 1980
View in Google Scholar
Banach Jerzy: Dawne widoki Krakowa. Kraków 1983
View in Google Scholar
Banach Jerzy: Ikonografia Rynku Głównego w Krakowie. Katalog Widoków Krakowa, t. 1. Kraków 1998
View in Google Scholar
Bednarek Anna: „Mała pamiąteczka”, czyli o fotografiach obrazów Saturnina Świerzyńskiego ofiarowanych Józefowi Łepkowskiemu. „Modus. Prace z historii sztuki” 2016, t. 16, s. 75–98
View in Google Scholar
Bednarek Anna: Historia jednego albumu. Pomniki Krakowa.
View in Google Scholar
Sztuka i starożytność = Monumenta antiquae artis Cracoviensia Karola Beyera i Melecjusza Dutkiewicza. „Folia Historiae Artium. Seria Nowa” 2018, t. 16, s. 81–104
View in Google Scholar
Bednarek Anna: Fotografia zabytków i dzieł sztuki na ziemiach polskich w XIX wieku. Zarys problematyki. W: Katalog Fototeki Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego.
View in Google Scholar
Fotografie dzieł sztuki polskiej wykonane do roku 1900. Red. Wojciech Walanus. Kraków 2019, s. 41–56
View in Google Scholar
Bednarek Anna: Najstarsze fotografie nagrobka Kazimierza Wielkiego. W: Śmierć, pogrzeb i upamiętnienie władców w dawnej Polsce. Red. Hanna Rajfura, Patrycja Szwedo, Barbara Świadek, Marek Walczak, Piotr Węcowski. Warszawa 2020, s. 246–258
View in Google Scholar
Bednarek Anna: Katedra wawelska na XIX-wiecznych fotografiach – miedzy pamiątka a dokumentem, referat na konferencji Stołeczne katedry Obojga Narodów. Kościoły biskupie w Krakowie i Wilnie, Wilno 12–14 października 2016 [publikacja w przygotowaniu]
View in Google Scholar
Bednarek Anna, Szyma Marcin: Najstarsza fotografia kościoła Dominikanów w Krakowie. „Rocznik Krakowski” 2018, t. 84, s. 173–178
View in Google Scholar
Bednarek Anna, Walanus Wojciech: Mało znane fotografie Krakowa i ich domniemany autor, ks. Leopold Textoris (1822–1885). „Rocznik Krakowski” 2018, t. 84, s. 133–155
View in Google Scholar
Bednarek Anna, Walanus Wojciech: Fotografia jako narzędzie dokumentacji i popularyzacji zbiorów Czartoryskich w XIX wieku. „Rozprawy Muzeum Narodowego w Krakowie” 2020, t. 13 [w druku]
View in Google Scholar
Bednarek Anna, Walanus Wojciech: „Rzecz to zapewne niełatwa, gdzie mało światła słonecznego, a pełno zawsze pobożnych”. O najstarszych fotografiach Ołtarza Mariackiego,
View in Google Scholar
referat na konferencji: „Jako serce pośrodku ciała…”. Dzieje artystyczne kościoła Mariackiego w Krakowie, Kraków 21–23 kwietnia 2016 [publikacja w przygotowaniu] Bericht über die XIV. Versammlung Deutscher Architekten und Ingenieure abgehalten am 30., 31. August, 1. und] 2. September 1864 zu Wien. Wien 1865
View in Google Scholar
Beyer Karol: Album fotograficzne wystawy starożytności i Zabytków sztuki urządzonej przez c.k. Towarzystwo Naukowe w Krakowie 1858 i 1859 r. Warszawa 1859
View in Google Scholar
Bieniarzówna Janina, Małecki Jan M.: Dzieje Krakowa. T. 3. Kraków w latach 1796–1918. Kraków 1986
View in Google Scholar
Buczek Anna et al.: Wawel na starej fotografii do 1939. Biblioteka
View in Google Scholar
Ikonograficzna Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, nr 1. Kraków 2011
View in Google Scholar
Catalogue général des vues stéréoscopiques sur verre de L. et F., et Cie photographes. Paris 1871
View in Google Scholar
Chmiel Adam: Uwagi archiwalno-paleograficzne nad pieśnią Bogurodzica w rekopisie Biblioteki Jagiellońskiej nr. 1619. „Rozprawy Akademii Umiejętności. Wydział Filologiczny. Seria 2” 1905, t. 25, s. 197–208
View in Google Scholar
Człowiek nauki taki jakim był. Pamiętniki profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego Fryderyka Hechla. T. 2. W Wolnym
View in Google Scholar
Mieście Krakowie 1834–1846. Wyd. Władysław Szumowski. Kraków 1939
View in Google Scholar
Demel Juliusz: Stosunki gospodarcze i społeczne Krakowa w latach 1853–1866. Biblioteka Krakowska, nr 112. Wrocław 1958
View in Google Scholar
Drobner Bolesław: To już tak dawno. W: Kopiec wspomnień. Kraków 1959, s. 5–51
View in Google Scholar
Dunajski Ireneusz: Fotografia w Gdańsku 1839–1862. Tczew 2013
View in Google Scholar
Dużyk Józef, Treiderowa Anna: Zagadnienie opieki nad zabytkami w działalności Towarzystwa Naukowego Krakowskiego. „Rocznik Biblioteki Polskiej Akademii Nauk w Krakowie” 1957, t. 3, s. 201–280
View in Google Scholar
Essenwein August: Die mittelalterlichen Kunstdenkmale der Stadt Krakau. [Graz 1866]
View in Google Scholar
Estreicher Karol: Przechadzka po Bibliotece Jagiellońskiej. Kraków 1882
View in Google Scholar
Grabowski Ambrozy: Kraków i jego okolice. Kraków 1866 Heck Korneli: Uwagi krytyczne nad najstarszymi tekstami i kompozycya piesni Bogurodzica. „Rozprawy Akademii Umiejętności. Wydział Filologiczny. Seria 2” 1905, t. 25, s. 155–196
View in Google Scholar
Jackiewicz Danuta: U źródeł fotografii jako nowoczesnej
View in Google Scholar
humanistyki. Praktyka Karola Beyera. W: Miejsce fotografii w badaniach humanistycznych. Red. Marta Zietkiewicz, Małgorzata Biernacka. Żródła do Historii Fotografii Polskiej XIX wieku, t. 1. Warszawa [2016], s. 35–58
View in Google Scholar
Janin Jules: Le daguerotype. „L’Artiste” 1839, Vol. 2, 2e série, pp. 145–148
View in Google Scholar
Keder Iwona et al.: Ikonografia ulic Św. Jana, Floriańskiej i Pijarskiej oraz środkowych odcinków ulic Św. Tomasza i Św. Marka w Krakowie. Red. nauk. Iwona Keder. Katalog Widoków Krakowa, t. 7. Kraków 2019
View in Google Scholar
Keder Iwona, Komorowski Waldemar: Ikonografia placu
View in Google Scholar
Wszystkich Świętych oraz ulic Franciszkańskiej, Poselskiej, Senackiej i Kanoniczej w Krakowie. Katalog Widoków Krakowa, t. 4. Kraków 2007
View in Google Scholar
Keder Iwona, Komorowski Waldemar, Bromboszcz Agnieszka: Ikonografia ulic Brackiej, Wiślnej, Olszewskiego, Gołębiej, Św. Anny i Jagiellońskiej wraz z gmachem Collegium Maius w Krakowie. Katalog Widoków Krakowa, t. 5. Kraków 2016
View in Google Scholar
Keder Iwona, Komorowski Waldemar, Łepkowski Mateusz: Ikonografia ulic Szewskiej i Szczepańskiej, placu Szczepańskiego, ulic Reformackiej i Sławkowskiej oraz zachodnich odcinków ulic św. Marka i Pijarskiej w Krakowie. Katalog Widoków Krakowa, t. 6. Kraków 2018
View in Google Scholar
Keder Iwona, Komorowski Waldemar, Zeńczak Anna: Ikonografia kościoła Mariackiego i placu Mariackiego, Małego Rynku, ulic Mikołajskiej, Siennej i Św. Krzyża w Krakowie. Katalog Widoków Krakowa, t. 2. Kraków 1999
View in Google Scholar
Kleczkowski Antoni: Walery Rzewuski. Obywatel m. Krakowa, Radca miejski. Rys jego życia i działalności publicznej, na podstawie dokumentów i zebranych materiałów. Kraków 1895
View in Google Scholar
Komorowski Waldemar, Keder Iwona: Ikonografia kościoła Dominikanów i ulicy Grodzkiej w Krakowie. Katalog Widoków Krakowa, t. 3. Kraków 2005
View in Google Scholar
Korrespondencye. „Biblioteka Warszawska” 1858, t. 3, s. 765–778
View in Google Scholar
Koziński Jerzy: Fotografia krakowska w latach 1840–1914. Zarys historii. Kraków Dawniej i Dziś, t. 20. Kraków 1978
View in Google Scholar
Koziński Jerzy: Pionier krakowskiej dagerotypii. „Alma Mater” 2009, nr 113, s. 43–44
View in Google Scholar
Koziński Jerzy: Początki fotografii w Krakowie. „Alma Mater” 2014, nr 169–170, s. 98–101
View in Google Scholar
Kraków na starej fotografii 1846–1918 (ze zbiorów własnych) [CD-ROM]. Red. prow. Jacek Salwiński, scenariusz Ewa Gaczoł. Kraków 2002
View in Google Scholar
Kraków w starej fotografii. Tekst i podpisy Magdalena Skrejko. Olszanica 2017
View in Google Scholar
Kraszewski Józef Ignacy: Listy J.I. Kraszewskiego do redakcji Gazety Warszawskiej. „Gazeta Warszawska” 1858, nr 266, z 8 października, s. 1–5
View in Google Scholar
Kruk Mirosław P.: Recepcja dzieł Hansa Suessa z Kulmbachu w drugiej połowie XIX wieku. W: Mistrz i Katarzyna. Hans von Kulmbach i jego dzieła dla Krakowa. Red. Mirosław P. Kruk, Aleksandra Hola, Marek Walczak. Kraków 2018, s. 209–226
View in Google Scholar
Księga sprawozdań z oględzin i posiedzeń Komitetu Wykonawczego Restauracji Kaplicy Zygmuntowskiej od 7 sierpnia 1891 do 30 listopada 1894. W: Kaplica Zygmuntowska. Materiały źródłowe 1517–1977. Wybór i oprac. Antoni Franaszek, Bolesław Przybyszewski.
View in Google Scholar
Źródła do Dziejów Wawelu, t. 13. Kraków 1991, s. 188–235
View in Google Scholar
Kudłacz Katarzyna: Awit Szubert, krakowski fotograf drugiej połowy XIX wieku. „Dagerotyp” 2009, nr 18, s. 5–79
View in Google Scholar
Lavédrine Bertrand: Photographs of the past. Process and preservation. Los Angeles 2009
View in Google Scholar
L[ouis] J[ózef ]: Przechadzka kronikarza po Rynku Krakowskim. Kraków 1890
View in Google Scholar
Małkiewicz Adam: Miedzy starożytnictwem a naukowa
View in Google Scholar
historia sztuki. W: Towarzystwo Naukowe Krakowskie
View in Google Scholar
w 200-lecie założenia (1815–2015). Materiały konferencji naukowej 9–10 grudnia 2015. Kraków 2016, s. 193–208
View in Google Scholar
Maka Mirosław: Najstarsza fotografia górali tatrzańskich. Kraków 2014
View in Google Scholar
Mossakowska Wanda: Dagerotypy w zbiorach polskich. Katalog. Wrocław 1989
View in Google Scholar
Mossakowska Wanda: Początki fotografii w Polsce. Czas dagerotypii. „Dagerotyp” 2013, nr 22, s. 5–100
View in Google Scholar
Mossakowska Wanda: Początki fotografii w Warszawie (1839–1863). Warszawa 1994
View in Google Scholar
Mossakowska Wanda: Walery Rzewuski (1837-1888) fotograf. Studium warsztatu i twórczości. Wrocław 1981
View in Google Scholar
Mossakowska Wanda, Zeńczak Anna: Kraków na starej fotografii. Kraków 1984
View in Google Scholar
Polski słownik biograficzny: Krieger Ignacy. Hasło oprac. Celina Bąk-Koczarska. T. 15. Wrocław 1970, s. 307–308
View in Google Scholar
Piech Zenon: „Trwanie osobne i wieczne”. Fotografia jako źródło w kręgu nauk pomocniczych historii i archiwistyki. W: Spuścizny – co po nas zostaje? Zagadnienia
View in Google Scholar
metodologiczne. Materiały konferencji naukowych organizowanych przez Archiwum Nauki PAN i PAU i Polska
View in Google Scholar
Akademie Umiejętności. Red. Adam Górski. Kraków 2018, s. 79–110
View in Google Scholar
Stanisława Tomkowicza inwentarz zabytków powiatu jasielskiego. Z rękopisów Autora wydali i własnymi komentarzami opatrzyli Piotr i Tadeusz Łopatkiewiczowie. Kraków 2001
View in Google Scholar
Purchla Jacek: Jak powstał nowoczesny Kraków. Kraków 1990
View in Google Scholar
Siarzewski Wiesław: Zdjęcia Zakopanego i Tatr z pracowni Stanisława Bizańskiego w Krakowie. „Dagerotyp” 2011,
View in Google Scholar
nr 20, s. 27–104
View in Google Scholar
Wiadomości bieżące i rozmaitości. „Biblioteka Warszawska” 1869, t. 3, s. 148–159
View in Google Scholar
Wielowiejski Zygmunt: Zaczęło się od dagerotypów mikroskopowych. Początki fotografii we Wrocławiu. „Dagerotyp” 2012, nr 21, s. 5–62
View in Google Scholar
Wisłocki Władysław: Bibliografija z zakresu historyi literatury i oświaty w Polsce z r. 1877/78. „Archiwum do Dziejów Literatury i Oświaty w Polsce” 1878, t. 1, s. 341–378
View in Google Scholar
Wlha Josef: Illustrirter Katalog des Kunstverlages österr. Mei sterwerke der bildenden Künste und des Kunstgewerbes. Wien 1893
View in Google Scholar
Wystawa archeologiczna krakowska. „Gazeta Warszawska” 1858, nr 286, z 28 października, s. 3–4
View in Google Scholar
Ziejka Franciszek: „Tu wszystko jest Polska...” (o roli Krakowa w życiu duchowym Polaków w wieku XIX). „Rocznik Krakowski” 1996, t. 62, s. 31–51
View in Google Scholar
GAZETY I CZASOPISMA
View in Google Scholar
„Czas” 1856, nr 211, z 13 września; 1857, nr 293, z 23 grudnia; 1858, nr 228, z 6 października; nr 244, z 24 października; nr 259, z 12 listopada; 1860, nr 205, z 7 września; 1867, nr 8, z 10 stycznia; nr 298, z 28 grudnia; 1869, nr 135, z 17 czerwca; nr 150, z 6 lipca; 1875, nr 220, z 26 września; 1876, nr 168, z 26 lipca
View in Google Scholar
„Dziennik Rozporządzeń dla Stoł. Król. Miasta Krakowa” 1926, nr 4
View in Google Scholar
„Gazeta Codzienna” 1860, nr 228, z 31 sierpnia
View in Google Scholar
„Gazeta Krakowska” 1839, nr 41, z 19 lutego
View in Google Scholar
„Gazeta Warszawska” 1859, nr 267, z 9 października; nr 268, z 10 października; 1860, nr 238, z 11 września
View in Google Scholar
„Józefa Czecha Kalendarz Krakowski na rok 1873”, R. 42
View in Google Scholar
„Kraj” 1869, nr 56, z 8 maja
View in Google Scholar
„Kurier Warszawski” 1857, nr 185, z 19 lipca
View in Google Scholar
„Sprawozdania Komisji do badania Historii Sztuki w Polsce” 1899, t. 6, z. 4
View in Google Scholar
„Strzecha” 1868, t. 1, z. 8
View in Google Scholar
„Tygodnik Ilustrowany” 1868, t. 2, nr 32
View in Google Scholar
Pobrania
Wersja elektroniczna opublikowana
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Szczegóły zob. w zakładce Prawa autorskie i udostępnianie.

