Stanisław Wyspiański w paryskiej Académie Colarossi
DOI:
https://doi.org/10.32030/KRZY.2007.12Abstrakt
STANISŁAW WYSPIAŃSKI AT THE ACADEMIE COLAROSSI IN PARIS
The paper presents the unsuccessful attempts of the Polish artist Stanisław Wyspiański to get admitted to the École des Beaux-Arts. The author discusses the history of Académie Colarossi, its system of education, its students and professors, and the atmosphere and customs of the Parisian school. The main body of the article contains a detailed presentation of Stanisław Wyspiański’s studies at the Académie Colarossi in the period 1891–1894. The author’s aim was to indicate when the painter regularly attended classes at Colarossi’s workshop and which of his works were created at that time. The sources on which the author drew include the artist’s correspondence with his uncle and aunt (the Stankiewicz family) and Karol Maszkowski, as well as the letters and the Diary of Józef Mehoffer.
Bibliografia
1. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego. Oprac. M. Rydlowa. Kraków 1997, s. 161, list z dn. 20 XII 1891.
View in Google Scholar
2. Zob.Durski J.: Wyspiański w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych. „Kurier Literacko-Naukowy” 1933, nr 46, s. 5–7; Ślesiński W.: Wiadomości archiwalne o studiach Stanisława Wyspiańskiego w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych i na Uniwersytecie Jagiellońskim. W: OWyspiańskim i artystach okresu Młodej Polski. „Sztuka i Krytyka. Materiały do studiów i dyskusji” 1957, R. VIII, s. 80–83; Wójcik A.: Studia Stanisława Wyspiańskiego w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych. W: Stanisław Wyspiański w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Red. J. Antos. Kraków 2007, s. 14–18.
View in Google Scholar
3. Wójcik A.: „Sztuka dawna i nowa w pismach i szkicach Stanisława Wyspiańskiego”, praca magisterska napisana w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego pod kierunkiem dr hab. M. Zgórniaka.
View in Google Scholar
4. Listy Stanisława Wyspiańskiego różne – do wielu adresatów. Oprac. M. Rydlowa. Kraków 1998, s. 31, list z dn. 12 VII 1891.
View in Google Scholar
5. Ibidem, s. 32, list z dn. 12 VII 1891.
View in Google Scholar
6. L’Acadèmie Suisse powstała pomiędzy 1825 a 1830 r., została założona przez modela Suisse’a. Znajdowała się na Quai des Orfèvres. Swój szczytowy okres popularności osiągnęła w latach 60. XIX w., wówczas studiował tam m.in. C. Monet, C. Pissarro, P. Cézanne.
View in Google Scholar
7. L’Académie Julian powstała w 1868 r., została założona przez malarza Rodolphe Juliana (1839–1907). Od 1876 r. mogły studiować wniej kobiety. Została zamknięta w1946 r. Studiowali wniej m.in.: M. Denis, P. Bonnard, A. Mucha, H. Matisse. Wykładali u Juliana m.in.: J.-J. Bejamin-Constant, W. Bouguereau, J.-P. Laurens.
View in Google Scholar
8. L’Académie Carrière powstała w 1898 r. założona została przez malarza Eugène Carrière’a (1849–1906). Istniała zaledwie kilka lat. Kształcili się w niej m.in.: H. Matisse i A. Derain.
View in Google Scholar
9. L’Académie de la Grand Chaumière została założona w 1902 r. przez Szwajcarkę Martę Stattler (1870–1946), nazwa pochodziła od nazwy ulicy, przy której znajdowała się szkoła (de la Grand Chaumière nr 14). Studiowali w niej m.in.: H. Epstein, A. Modigliani, A. Giacometti, T. Łempicka.
View in Google Scholar
10. L’Acadèmie Ranson powstała w 1908 r., nazwa uczelni pochodzi od nazwiska założyciela malarza Paula Ranson (1864–1909). Mieściła się przy ul. Josepha Bara nr 7. Zajęcia prowadzili w niej artyści z grupy nabistów: M. Denis, P. Sérusier, X. Roussel, F. Vallotton. Akademia została zamknięta podczas II wojny światowej, wznowiła swoją działalność w 1951 r.
View in Google Scholar
11. Kamiński Z.: Dzieje życia w pogoni za sztuką. Warszawa 1975, s. 444.
View in Google Scholar
12. Académie Colarossi. Wikipédia. L’encyclopédie libre [on line] [dostęp 9 III 2007]. Dostęp w internecie: http://fr.wikipedia.org/wiki/Acad%C3%A9mie_Colarossi; Académie Colarossi. Wikipedia, the free encyclopedia [on line] [dostęp 9 III 2007]. Dostęp w internecie: http://en.wikipedia.org/wiki/Acad%C%A9mie_Colarossi.
View in Google Scholar
13. Mehoffer J.: Dziennik. Oprac. J. Puciata-Pawłowska. Kraków 1975, s. 285, 286, dn. 21 VI 1894.
View in Google Scholar
14. Informacje z afisza zamieszczonego na stronie internetowej [on-line] [dostęp 21 IX 2007]. Dostępna w internecie: www.jeanboucher. net.
View in Google Scholar
15. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 314, 15, list z dn. 1 I 1894. Wyspiański spłacał długi, które miał wobec Académie Colarossi jeszcze w 1901 r., wynosiły one 40 franków (Charlotte Futterer był winien 625 franków). Zob. Mehoffer J.: Dziennik..., s. 420.
View in Google Scholar
16. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 168, list z dn. 28 XII 1891.
View in Google Scholar
17. Mehoffer J.: Dziennik..., s. 389, list z dn. 22 III 1892.
View in Google Scholar
18. Listy Stanisława Wyspiańskiego różne..., s. 60, list z dn. 30 I 1892.
View in Google Scholar
19. Ibidem, s. 175, list z pierwszych dni stycznia 1892.
View in Google Scholar
20. Mehoffer J.: Dziennik..., s. 388, list z dn. 22 III 1892.
View in Google Scholar
21. Ibidem, s. 389, list z dn. 22 III 1892.
View in Google Scholar
22. Ibidem.
View in Google Scholar
23. Ibidem, s. 124.
View in Google Scholar
24. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 210, 212, list z dn. 2–3 IV 1892.
View in Google Scholar
25. Ibidem, s. 172, list z dn. 30 XII 1891.
View in Google Scholar
26. Ibidem, s. 160, list z dn. 20 XII 1891.
View in Google Scholar
27. Ibidem, s. 64, list z dn. 10 VII 1891.
View in Google Scholar
28. Ibidem, s. 156, list z dn. 15 XII 1891; s. 164–165, list z dn. 28 XII 1891.
View in Google Scholar
29. Ibidem, s. 180, list z dn. 11 I 1892.
View in Google Scholar
30. Ibidem, s. 190, list z dn. 4 II 1892; s. 203, list z dn. 22 III 1892.
View in Google Scholar
31. Ibidem, s. 164, list z dn. 28 XII 1891.
View in Google Scholar
32. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Józefa Mehoffera, Henryka Opieńskiego i Tadeusza Stryjeńskiego. Oprac. L. Płoszewski, M. Rydlowa. T. I. Kraków 1994, s. 55, list z dn. 23 IX 1892.
View in Google Scholar
33. Ibidem, s. 63, list z dn. 10 VII 1891.
View in Google Scholar
34. Ibidem, s. 68, list z dn. 17 VII 1891, s. 69, list z dn. 20 VII 1891.
View in Google Scholar
35. Ibidem, s. 68, list z dn. 17 VII 1891.
View in Google Scholar
36. Ibidem, s. 171–172, list z dn. 30 XII 1891.
View in Google Scholar
37. Ibidem, s. 176, list ze stycznia 1892.
View in Google Scholar
38. Olej, płótno naklejone na tekturę, wym. 56,3 x 32,8 cm, wł. prywatna.
View in Google Scholar
39. Olej, płótno, wym. 59 x 34,5 cm, wł. Muzeum Narodowe w Warszawie.
View in Google Scholar
40. Olej, płótno naklejone na tekturę, wym. 58 x 35,8 cm, wł. prywatna.
View in Google Scholar
41. Kredka, papier, wym. 59,5 x 44 cm, wł. Muzeum Narodowe w Krakowie.
View in Google Scholar
42. Węgiel, papier, wym. 59,5 x 44 cm, wł. Muzeum Narodowe w Krakowie.
View in Google Scholar
43. Kredka, papier, datowany 1892 r., wym. 62 x 47 cm, wł. Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie.
View in Google Scholar
44. Mehoffer J.: Dziennik..., s. 389.
View in Google Scholar
45. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 246, list z dn. 15–16 IX 1892; Listy Stanisława Wyspiańskiego do Józefa Mehoffera..., s. 67, list z dn. 1 X 1892, s. 95; list z dn. 3 XII 1892, s. 96, 5 XII 1892.
View in Google Scholar
46. Kredka, papier, 1892, wym. 48 x 38 cm, wł. Muzeum Narodowe w Krakowie.
View in Google Scholar
47. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 222, list z dn. 16 IV – 25 V 1892.
View in Google Scholar
48. Ibidem, s. 100, list z dn. 6 I 1893; Mehoffer J.: Dziennik..., s. 217, z dn. 17 VI 1893.
View in Google Scholar
49. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 275, list z dn. 5 VI 1893.
View in Google Scholar
50. Ibidem, s. 285, list z dn. 11 VI 1893.
View in Google Scholar
51. Ibidem, s. 296, list z września 1893. Zob. ibidem, s. 473.
View in Google Scholar
52. Zob.Maszkowski K.: UMadame Charlotte (1894 r.).W: Wyspiański w oczach współczesnych. Oprac. L. Płoszewski. T. I. Kraków 1971, s. 347-349.
View in Google Scholar
53. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 114, list z dn. 8 X 1891.
View in Google Scholar
54. Mehoffer J.: Dziennik..., s. 67, dn. 11 X 1891. Zob. Wyganowska W.: Sława, Historia i Poezja. Zapomniana kompozycja Stanisława Wyspiańskiego z 1891 roku. W: Mowa i moc obrazów. Prace dedykowane Profesor Marii Poprzęckiej. Warszawa 2005, s. 161–164.
View in Google Scholar
55 Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 136, list z dn. 17 XI 1891.
View in Google Scholar
56. Ibidem, s. 155, list z dn. 14 XII 1891.
View in Google Scholar
57. Ibidem.
View in Google Scholar
58. Ibidem, s. 161, list z dn. 20 XII 1891.
View in Google Scholar
59. Akwarela, papier, wym. 78 x 50 cm, wł. prywatna.
View in Google Scholar
60. Pastel, papier, wym. 30 x 100 cm, wł. Muzeum Narodowe w Warszawie.
View in Google Scholar
61. Ibidem, s. 173, list z dn. 30 XII 1891.
View in Google Scholar
62. Ibidem, s. 77, list z dn. 26 VIII 1891, s. 104, list z dn. 27 IX 1891.
View in Google Scholar
63. Ibidem, s. 190, list z dn. 4 II 1892.
View in Google Scholar
64. Ibidem, s. 190, list z dn. 6 II 1892.
View in Google Scholar
65. Ibidem, s. 195, list z przełomu lutego i marca 1892.
View in Google Scholar
66. Ibidem, s. 235, 247, list z dn. 15–16 IX 1892.
View in Google Scholar
67. Olej, deska, wym. 26,5 x 36,8 cm, wł. Muzeum Narodowe w Krakowie.
View in Google Scholar
68. Olej, deska, wym. 22 x 32 cm, wł. Muzeum Narodowe w Krakowie.
View in Google Scholar
69. Olej, deska, wym. 22 x 32 cm, wł. prywatna.
View in Google Scholar
70. Pastel, papier, 1893, wym. 22 x 32 cm, wł. Muzeum Narodowe w Poznaniu. Zob. Wyganowska W.: Paryskie pejzaże Stanisława Wyspiańskiego (1891–1894). „Ikonotheka” 2002. R. XV, s. 45–74; Ostrowska-Kębłowska Z.: Pejzaż Stanisława Wyspiańskiego z okresu paryskiego. „Studia Muzealne” 1964, z. 4, s. 124–129.
View in Google Scholar
71. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 133, list z dn. 25 X 1891.
View in Google Scholar
72. Ibidem, s. 74, list z dn. 19 VIII 1891.
View in Google Scholar
73. Ibidem, s. 187–188, list z dn. 2–3 II 1892.
View in Google Scholar
74. Ibidem, s. 165, list z dn. 28 XII 1891.
View in Google Scholar
75. Ibidem.
View in Google Scholar
76. Mehoffer J.: Dziennik.., s. 203, dn. 24 III 1893; Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 255, list z dn.
View in Google Scholar
28. III 1893.
View in Google Scholar
77. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 296, list z września 1893.
View in Google Scholar
78. Homolas K.: Okruchy wspomnień. Wyspiański.W: Wyspiański w oczach współczesnych..., T. II, s. 396-397. K. Homolas, wybierając się do Paryża, zwrócił się do Wyspiańskiego z prośbą o radę, do której szkoły powinien tam wstąpić. Wyspiański wskazał mu Académie Colarossi, mówiąc o niej: „weźmie pan sobie sztalugę i papier i zacznie pan studiować modela. Sekretarz zgłosi się sam i bez żadnych formalności zapisze pana do szkoły. We środę przyjdzie profesor i powie to czy tamto; pan będzie naturalnie pracował dalej po swojemu. W sobotę przyjdzie inny profesor i znowu będzie panu mówił to czy tamto; pan naturalnie będzie pracował dalej po swojemu. Kiedy profesorowie przekonają się, że pan nie reaguje na korekty, przestaną się panem interesować i będzie pan mógł pracować swobodnie po swojemu”.
View in Google Scholar
79. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 283, list z dn. 6 VI 1893.
View in Google Scholar
80. Ibidem, s. 275, list z dn. 5 VI 1893.
View in Google Scholar
81. Ibidem.
View in Google Scholar
82. Listy Stanisława Wyspiańskiego różne..., s. 84, list z dn. 9 V 1894.
View in Google Scholar
83. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Lucjana Rydla. Oprac. L. Płoszewski, J. Durski, M. Rydlowa. T. I. Kraków 1979, s. 262, list z dn. 29 VII 1894.
View in Google Scholar
Pobrania
Wersja elektroniczna opublikowana
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Szczegóły zob. w zakładce Prawa autorskie i udostępnianie.
