Metale ciężkie w nawarstwieniach historycznych krzyża Sukiennic – próba ustalenia dróg migracji zanieczyszczeń

1. Zob.: Niezabitowski M.: Zarys kontaktów handlowych Krakowa na przestrzeni dziejów. W: Między Hanzą a Lewantem. Kraków europejskim centrum handlu i kupiectwa. Red. S. Piwowarski. Kraków 1995, s. 10–26. Katalog wystawy zorganizowanej przez Muzeum Historyczne Miasta Krakowa i Krakowską Kongregację Kupiecką przy udziale Archiwum Państwowego w Krakowie. Pałac Krzysztofory, grudzień 1995 r. – marzec 1996 r.
View in Google Scholar

2. Komorowski W., Sudacka A.: Rynek Główny w Krakowie. Red. nauk. O. Czerner. Kraków 2008, s. 31, 32.
View in Google Scholar

3. Por.: Niezabitowski M.: Zarys kontaktów…, s. 40, 45, 46.
View in Google Scholar

4. Komorowski W., Sudacka A.: Rynek Główny…, s. 38, 39. Waldemar Komorowski przypuszcza, że do Wielkiej Wagi na Rynku mogło w ciągu roku być przywożone nawet 500 ton samego ołowiu, a więc na ulice miasta wjeżdżało corocznie co najmniej 300 ciężkich (nawet sześciokonnych) wozów z ołowiem, z których każdy przewoził około półtorej tony metalu. Na Rynek Główny mogły też trafiać co najmniej takie same ilości miedzi i srebra oraz kilkakrotnie więcej wielickiej soli.
View in Google Scholar

5. Zob.: Zaitz E.: Sprawozdanie z badań sondażowych prowadzonych na Rynku Głównym w Krakowie w 2003 roku. W: VI Konferencja Naukowo-Techniczna „Inżynieryjne problemy odnowy staromiejskich zespołów zabytkowych REW–INŻ. 2004”. Kraków, 24–26 listopada 2004 r. Materiały konferencyjne. T. 1. Kraków 2004, s. 286–288. Zielone i niebieskie przebarwienia pojawiały się wszędzie, a więc na grudkach ziemi, okruchach ceramiki, bryłkach cegieł, kamieniach, połupanych kościach zwierzęcych, a nawet na szczapkach drewna i innych materiałach organicznych.
View in Google Scholar

6. Por.: ibidem…, s. 286. W 2003 r. we wnętrzu budowli odkryto także podmurówkę pieca grzewczego lub produkcyjnego z cegieł łączonych gliną.
View in Google Scholar

7. Por.: Wardas M., Such J.: Analiza zawartości metali ciężkich w nawarstwieniach historycznych Krakowa i ich rola wskaźnikowa w badaniach archeologicznych. „Geologia” 2009, t. 35, z. 1. Nawarstwienia historyczne Krakowa, s. 101–115.
View in Google Scholar

8. Zob.: Wardas M., Biel A.: Wpływ aktywności człowieka na zmiany właściwości fizykochemicznych gruntów w nawarstwieniach kulturowych w rejonie północnej części Małego Rynku w Krakowie. „Ochrona Środowiska i Zasobów Naturalnych” 2009, nr 40, s. 130–136; Kleczkowski A.S., Myszka J.: Hydrogeologia Rynku Głównego i Starego Miasta. Przewodnik LX Zjazdu Polskiego Towarzystwa Geologicznego. Kraków 1989, s. 168, 169.; Kleczkowski A.S., Czop M., Motyka J., Rajchel L.Z.: Wpływ czynników geogenicznych i antropogenicznych na skład chemiczny wód podziemnych w Krakowie. „Geologia” 2009, t. 35, z. 1. Nawarstwienia historyczne Krakowa, s. 117–128.
View in Google Scholar

9. Wardas M., Zaitz E., Pawlikowski M.: Rozpoznanie historycznych nawarstwień i podziemnej infrastruktury Krakowa, Kazimierza i ich przedmieść. „Roczniki Geomatyki” 2007, t. 5, z. 8, s. 235–247.
View in Google Scholar

10. Por.: Zaitz E.: Badania archeologiczne w Sukiennicach i na Rynku Głównym w Krakowie w niniejszym zeszycie „Krzysztoforów. Zeszytów Naukowych Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” (cz. 1).
View in Google Scholar

11. Por.: Zaitz E.: Sprawozdanie z badań sondażowych…, s. 263–296, ryc.; idem: Sprawozdanie z badań archeologicznych prowadzonych w Krakowie w 2004 roku przy przebudowie nawierzchni płyty Rynku Głównego po zachodniej stronie Sukiennic. „Materiały Archeologiczne” 2006, t. 36, s. 79–142; Wardas M., Pawlikowski M., Zaitz E.: Zanieczyszczenie metalami gruntów infrastruktury podziemnej Rynku w Krakowie przyczyną skażenia historycznych osadów wodno-kanalizacyjnych. W: VII Konferencja Naukowo-Techniczna „Inżynieryjne problemy odnowy staromiejskich zespołów zabytkowych REW–INŻ. 2006”. Kraków, 31 maja – 2 czerwca 2006 r. Materiały konferencyjne. Kraków 2006, s. 177–188; Kluj M., Pawlikowski M., Zaitz E.: Badania mineralogiczne osadów antropogenicznych oraz wybranych materiałów budowlanych odkrytych pod płytą Rynku Głównego w Krakowie. „Materiały Archeologiczne” 2006, t. 36, s. 191–200.
View in Google Scholar

12. Zob.: Wardas M., Pawlikowski M., Zaitz E.: Systemy średniowiecznej kanalizacji Krakowa jako ochrona przed antropogeniczną modyfikacją środowiska. W: Zapis działalności człowieka w środowisku przyrodniczym. Metody badań i studia przypadków. Red. A. Latocha, A. Traczyk. Wrocław 2007, s. 136–146.
View in Google Scholar

13. W 2006 r. pobrano także próbki z urządzeń kanalizacyjnych, które włączono do programu badawczego Badania i ocena zmian składu jakościowego osadów dennych z systemów kanalizacyjnych jako wskaźnika zanieczyszczenia środowiska i warunków eksploatacji sieci zbiorowego odprowadzania ścieków Krakowskiego Zespołu Miejskiego, który realizowano w latach 2003–2006. Badania nawarstwień zostały dofinansowane w kolejnym projekcie Rozpoznanie historycznych nawarstwień i podziemnej infrastruktury Krakowa, Kazimierza i ich przedmieść w nawiązaniu do rewaloryzacji zabytków i 750 rocznicy lokacji miasta, realizowanym od 2006 r.
View in Google Scholar

14. Warstwy późnośredniowieczne mają bardzo dużo wydzieleń litologicznych. Jednak ich niejednorodność oraz zaburzone granice spowodowały, że ograniczono się do opróbowania warstw o miąższości około 50 cm. Próbki pobierano z powierzchni ich przekroju.
View in Google Scholar

15. Zob.: Reyniak J.: Kraków – Stare Miasto. Sukiennice. Informator Archeologiczny. Badania 1975. Warszawa 1976, s. 185–187.
View in Google Scholar