Muzeum otwarte na edukację Uwagi na temat działalności edukacyjnej oraz jej roli w Muzeum Historycznym Miasta Krakowa w latach 2004–2013
DOI:
https://doi.org/10.32030/KRZY.2014.20Abstrakt
A MUSEUM OPEN FOR EDUCATION. SOME REMARKS ON EDUCATIONAL ACTIVITY AND ITS ROLE AT THE HISTORICAL MUSEUM OF THE CITY OF KRAKÓW IN THE YEARS 2004–2013
The subject of the present paper is educational activity as one of the fundamental functions ascribed to museums, in the light of the documents upon which the activity of the Historical Museum of the City of Kraków (MHK) is based. The chronological scope of the study covers the period from 2004 to 2014, i.e. the latest decade which, in many respects, marks a major breakthrough in the development of the Museum’s educational offer. The introductory part of the paper presents such issues as the essence and basic principles of museum education and the legal aspects of its functioning (the Museums Act of 21 March 1996, the Statute of the Historical Museum of the City of Kraków from 2007 and the Strategy of the Historical Museum of the City of Kraków for the Years 2006–2014). It also describes the profile of MHK’s educational activity which involves the use of cultural heritage resources deposited at the Museum. The core part of the paper discusses the role played by museum education in the light of legal and statutory obligations and the needs and expectations of the Museum’s audience. The materials used in the paper include specialist literature, the Museum’s internal records and reports, and the personal experiences and reflections of the author resulting from her several years of work in MHK’s Education Department. Educational and popularizing projects at the Historical Museum are realized by the Education Department and MHK’s 14 branches, mainly through the presentation of the Museum’s collections at permanent and temporary exhibitions. The rich and diverse educational offer, designed to meet the expectations of the broadest possible spectrum of audiences, in accordance with the idea of an open, publicoriented museum, is basically divided into educational options targeted at school groups, and those created with individual visitors in mind. The documents that constitute the functioning of the Historical Museum state that it is the institution’s obligation, and one of its major goals, to inform about the value and content of its collections and to make them available to the public for educational purposes. This aspect of the Museum’s activity, known as the popularizing function, must be fulfilled to reach the widest possible range of social groups. This diversification of the Museum’s audience, whose many members may have different kinds of motivation, different needs and expectations, may be equipped with different levels of knowledge and skills, constitutes a challenge that museum education aspires to meet on every level. The result of such actions is the diversification and personalization of the educational offer, which allows to transform the Museum into a public-oriented institution on the one hand, and to build a continuously expanding audience on the other, and this, in turn, has a key impact on the Museum’s current and future operation. Apart from the subjectification of the audience, education should also stimulate the public, i.e. transform a passive viewer of museum content into an active and creative participant in educational actions who is given the opportunity to activate all of his senses, encouraged to participate in a dialogue, in an active exchange of thought, who has a chance to express his personal opinion, and last but not least, who has an opportunity to actively process the acquired knowledge and engage in creative activities that can develop various forms. Therefore, the previously favoured intellectual development of the audience ceases to be perceived as the chief domain of museum education, and the horizons of educational work are moved much further afield, while the new goal becomes redefined as the bringing up of man within and for culture, i.e. for an active participation in cultural events, as well as creation of personal cultural content, and development of one’s artistic skills and critical thinking.
Bibliografia
1. Strategia Muzeum Historycznego Miasta Krakowa na lata 2006–2014. Kraków 2006, s. 49.
View in Google Scholar
2. Ustawa o muzeach z 21 listopada 1996 r. Rozdz. 1. Przepisy ogólne, art. 1.
View in Google Scholar
3. Poprzedni Statut, obowiązujący w latach 2007–2013, stanowił, że „Muzeum jest instytucją kultury, której celem jest trwała ochrona zabytków, informowanie o wartościach i treści gromadzonych zbiorów – dokumentów i pamiątek materialnych związanych z dziejami i kulturą Krakowa”. Definicja ta determinowała dalsze, szczegółowe cele, m.in.: udostępnianie zbiorów i obiektów do celów naukowych i oświatowych oraz prowadzenie działalności dydaktyczno-oświatowej (pkt 5), publikowanie katalogów, przewodników wystaw, wyników badań oraz wydawnictw popularnonaukowych z zakresu swojej działalności (pkt 9), organizowanie przedsięwzięć artystycznych i kulturalnych (pkt 13). Zob. Statut Muzeum Historycznego Miasta Krakowa z 31 stycznia 2007 r., par. 5 i 6. Por. Statut Muzeum Historycznego Miasta Krakowa z 20 listopada 2013 r., rozdz. 2, par. 5 i 6.
View in Google Scholar
4. Aktualizacja Strategii Muzeum Historycznego Miasta Krakowa na lata 2006–2014. Kraków 2012, s. 28, 31 i 38.
View in Google Scholar
5. Mniszech M.: Myśli względem założenia Musaeum Polonicum [online]. „Zabawy Przyjemne i Pożyteczne” 1775, t. 11, cz. 2, s. 211–226 [dostęp: 13 maja 2014 r.]. Dostępny w internecie: [http://rcin.org.pl/dlibra/doccontent?id=4417&from=FBC](<http://rcin.org.pl/dlibra/doccontent?id=4417&from=FBC>).
View in Google Scholar
6. Borusiewicz M.: Nauka czy rozrywka. Nowa muzeologia w europejskich definicjach muzeum. Muzeologia, t. 4. Kraków 2012, s. 121.
View in Google Scholar
7. Zob. Read H.E.: Wychowanie przez sztukę. Przeł. A. Trojanowska-Kaczmarska. Wrocław 1976.
View in Google Scholar
8. Raport. Strategia rozwoju muzealnictwa. Założenia programowe. Warszawa 2012, s. 124. Cz. 3. Muzeum w przestrzeni edukacji otwartej.
View in Google Scholar
9. Niniejszy rozdział został opracowany na podstawie corocznych sprawozdań z działalności upowszechnieniowej i wydawniczej Muzeum, publikowanych w „Krzysztoforach. Zeszytach Naukowych Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2006–2012, z. 24–30 (za lata 2004–2011), a także raportów frekwencyjnych za lata 2009–2012, opracowanych przez Dział Edukacji MHK.
View in Google Scholar
10. O formule muzeum otwartego, przyjętej podczas reformy muzeów brytyjskich w latach dziewięćdziesiątych XX w. pisze Paulina Szeląg, zob. Szeląg P.: Muzeum jako przestrzeń edukacyjna. „Autoportret” 2002, nr 1, s. 20–21.
View in Google Scholar
11. Oferta programowa Muzeomanii permanentnie się rozwija. Pierwsza edycja (jesień – zima 2009/2010 r.) to zaledwie trzy cykle (Akademia Małego Odkrywcy, Salon pod Faetonem oraz Muzealna Akademia 60+ [obecnie Muzealna Akademia 67+/-]). Z czasem dodawano kolejne (Zagraj w Kraków, Zagraj w teatr, Nie tylko Schindler, Pamiętaj z nami, Muzeum bez granic, Krakowskie kolokwium, Spotkania z VIP-em, Kraków naprawdę dla wszystkich) i ich liczba wynosi obecnie 11 (stan na wrzesień 2013 – luty 2014 r.).
View in Google Scholar
12. Dla pełniejszego obrazu działalności edukacyjnej przedstawiony wyżej zakres uzupełnić można o wykaz form edukacyjnych stosowanych obecnie w Muzeum Historycznym. Są to tradycyjne oprowadzania, lekcje muzealne, warsztaty edukacyjne i wykłady popularyzatorskie (odczyty, prelekcje), a także wykorzystywane na coraz większą skalę projekcje filmowe, konkursy, gry miejskie i interaktywne spacery edukacyjne (questing), rekonstrukcje historyczne (nazywane również żywą lekcją historii), spektakle teatralne, debaty, spacery miejskie itp. Warto zaznaczyć, że część z nich przystosowana została do potrzeb osób z dysfunkcjami wzroku i słuchu (oglądanie dotykowe, tłumaczenie migowe, audiodeskrypcja).
View in Google Scholar
13. Szeląg M.: Przyszła rola edukacji muzealnej w Polsce. „Muzealnictwo” 2009, t. 50, s. 234.
View in Google Scholar
14. Zadania te określono następująco: dostosowanie oferty oświatowej do różnych grup odbiorców, wzrost liczby wydawnictw popularyzujących zasoby Muzeum i historię miasta, wypracowanie zasad współpracy z mediami w realizacji działalności edukacyjnej i popularyzatorskiej, utrzymanie realizacji sprawdzonych imprez, udział w wydarzeniach związanych z promocją historii Krakowa.
View in Google Scholar
15. Grono pracowników MHK, w skład którego wchodzą: dyrekcja Muzeum, kierownicy oddziałów, filii oddziałów oraz poszczególnych komórek organizacyjnych, a także osoby odpowiedzialne za strategiczne projekty MHK.
View in Google Scholar
16. Kowalczyk W.: Celebrować, zabawiać czy edukować? Po co społeczeństwu są dziś publiczne muzea?. „Muzealnictwo” 2010, t. 51, s. 59.
View in Google Scholar
17. Cyt. za: Walas Ł.: Impreza muzealna formą działalności edukacyjnej – rozważania na przykładzie działalności Muzeum Historycznego Miasta Krakowa w ramach obchodów jubileuszu 750. rocznicy lokacji Krakowa. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2008, z. 26, s. 179.
View in Google Scholar
18. Na podstawie teorii kształcenia wielostronnego, opracowanej przez Wincentego Okonia, jednego z największych polskich autorytetów drugiej połowy XX w. w dziedzinie pedagogiki, w myśl której proces kształcenia uwzględniać powinien trzy podstawowe rodzaje ludzkiej aktywności: poznawczą (teoretyczną), emocjonalną i praktyczną. Bazując na powyższej teorii, Okoń sklasyfikował metody nauczania według następującego podziału: 1) metody asymilacji wiedzy (podające) polegające na uczeniu się przez przyswajanie, 2) metody samodzielnego dochodzenia do wiedzy (problemowe) zakładające uczenie się przez odkrywanie, 3) metody waloryzacyjne (eksponujące) wymagające uczenia się przez przeżywanie, 4) metody praktyczne, które wymagają uczenia się przez działalnie.
View in Google Scholar
19. W definicji Międzynarodowej Rady Muzeów ICOM z 1951 r. czytamy, że muzeum to instytucja powołana m.in. „dla przyjemności publiczności” (za: Borusiewicz M.: Nauka czy rozrywka?…, s. 62). Wszystkie kolejne definicje autorstwa tego międzynarodowego gremium muzealników wymieniają rozrywkę jako jeden z celów działalności tych instytucji.
View in Google Scholar
20. Mirosław Borusiewicz zauważa, że w znaczącej części aktów prawnych poszczególnych państw europejskich funkcja rozrywkowa muzeów wymieniana jest niemal tak często, jak edukacyjna, por. loc. cit.
View in Google Scholar
21. Poprzęcka M.: Od oświatówki do centrum edukacji [online]. Forum Edukatorów Muzealnych, 16 stycznia 2012 r. [dostęp 13 maja 2014 r.]. Dostępny w internecie: www.edukacjamuzealna.pl/artykuly.aspx?o=4497.
View in Google Scholar
22. Ibidem.
View in Google Scholar
23. Kowalczyk W.: Celebrować…, s. 58.
View in Google Scholar
24. Aktualizacja Strategii wskazuje jako cele strategicznych instytucji: W1 Lider muzeów miejskich w Polsce – największa frekwencja oraz W2 Lider muzeów miejskich w Polsce – największe przychody własne. (Jak zapisano: „Muzeum powinno szukać sposobów na osiąganie większych przychodów własnych, by stawać się instytucją coraz bardziej niezależną od dotacji organizatora”). Zob. Aktualizacja Strategii…, s. 12, 36.
View in Google Scholar
25. Na podstawie Zrównoważonej Karty Wyników: „Stosunek liczby uczestników wydarzeń edukacyjnych do frekwencji ogółem” z lat 2011–2013 (w ramach celu W5 Dostosowanie oferty oświatowej do różnych grup odbiorców).
View in Google Scholar
26. Na podstawie sprawozdania z wykonania planu finansowego instytucji za rok 2013 przygotowanego przez Dział Księgowości MHK.
View in Google Scholar
27. Cyt. za: Milewska K.: Muzeum uczy i bawi. Działania edukacyjne Muzeum Narodowego w Szczecinie. „Muzealnictwo” 2008, t. 49, s. 274.
View in Google Scholar
Pobrania
Wersja elektroniczna opublikowana
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Szczegóły zob. w zakładce Prawa autorskie i udostępnianie.

