Rola pomników w mieście na przykładzie Krakowa – przyczynek do rozważań na temat dziejów krakowskich pomników

Authors

DOI:

https://doi.org/10.32030/KRZY.2023.08

Keywords:

monument, monument mania, memory, Kraków

Abstract

THE ROLE OF MONUMENTS IN A CITY: THE CASE OF KRAKÓW. A CONTRIBUTION TO THE DISCUSSION ON THE HISTORY OF KRAKÓW’S MONUMENTS

Monuments – sculptural or sculptural-architectural creations – are permanently inscribed in the landscape of many cities. In the literature on the subject, they are often referred to as ‘carriers’ or ‘institutions’ of social memory, as their role is to commemorate, create and consolidate our collective memory about eminent personages and socially significant events, thus shaping community spirit, identity, and local or national pride in a shared past. They also reflect ideas and values (social, political, artistic and universal) that are significant for a given generation, becoming an important source of knowledge about society. As long as a monument is being noticed and present among the people who encounter it, sometimes stirring extreme emotions and provoking public debate about its content, form and location, it fulfils its symbolic function of the ‘carrier of memory’ and resists being reduced to a purely decorative element of the cityscape. Just how consequential the role of monuments is for the history of society can clearly be seen in the case of Kraków which has been labelled ‘the city of monuments’ since the beginning of the 19th century. In the era of the partitions, when Poland lost its independence as a state, it was the city of Kraków (under Austrian rule) which saw an outpouring of monuments in its public space. Kraków’s statues mostly explored patriotic and national themes, reflecting Polish national values and ideas. The 20th century (after 1989), and especially the 21st century also proved conducive to the art of monument-making. Similar to many other Polish cities at the time, Kraków became obsessed with a sort of ‘monument mania’ – a phenomenon which would sometimes reveal its wild, chaotic side. It was at that time that the city experienced democratization of public space, as monuments became an easily accessible medium both for the authorities, and for the various social groups which used it to promote a diversity of significant values and historical narratives, occasionally sparking conflicts between different variants of social memory and provoking heated discussions the role of monuments in a city.

Author Biography

  • Elżbieta Lang, Museum of Kraków

    Art historian and Collections Curator at the Department of the History and Art of Kraków in the Modern Period at the Museum of Kraków.

References

Czuchnowski Wojciech: Zapomniany symbol niepodległości. „Gazeta w Krakowie”. Lokalny dodatek „Gazety Wyborczej” [online]. 4 maja 2006 [dostęp 3 listopada 2021]. Dostępny w internecie: https://krakow.wyborcza.pl/krakow/7,44425,3318953.html
View in Google Scholar

Dziedzic Stanisław: Uroczystości grunwaldzkie w Krakowie (1910–2010). „Niepodległość i Pamięć” 2011, nr 1, s. 131–144
View in Google Scholar

Getka-Kenig Mikołaj: Pomniki publiczne i dyskurs zasługi w dobie „wskrzeszonej” Polski lat 1807–1830. Kraków 2017
View in Google Scholar

Gębczyńska-Janowicz Agnieszka: Kształtowanie formy założeń pomnikowych w przestrzeni polskich miast od połowy XX wieku. „Czasopismo Techniczne” 2008, R. 105, z. 7, 2-A, s. 185–191
View in Google Scholar

Gębczyńska-Janowicz Agnieszka: Polskie założenia pomnikowe. Rola architektury w tworzeniu miejsc pamięci od połowy XX wieku. Warszawa 2010
View in Google Scholar

Grzesiuk-Olszewska Irena: Warszawska rzeźba pomnikowa. Warszawa 2003
View in Google Scholar

Jałowiecki Bohdan, Sekuła Elżbieta Anna: Miejskie szlaki pamięci. „Studia Regionalne i Lokalne” 2009, nr 4, s. 5–20
View in Google Scholar

Karpińska Grażyna Ewa: Pomniki bez cokołów – realizacje przedstawiające mężczyzn. „Journal of Urban Ethnology” 2013, t. 11, s. 105–116
View in Google Scholar

Król Anna: Ilustrowane dzieje pomnika Adama Mickiewicza w Krakowie. Kraków 1999
View in Google Scholar

Lang Elżbieta: Z dziejów krakowskich Plant – pomnik Tadeusza Rejtana. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2008, z. 26, s. 159–172
View in Google Scholar

Lang Elżbieta: Dzieje plantacyjnego obelisku ku czci Floriana Straszewskiego. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2011, z. 29, s. 197–216
View in Google Scholar

Lang Elżbieta: Z dziejów krakowskich pomników. Plantacyjne pomniki Juliusza Słowackiego i Adama Mickiewicza fundacji dr. Henryka Jordana. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2013, z. 31, s. 103–136
View in Google Scholar

Lang Elżbieta: Z dziejów krakowskich pomników. Pomnik Artura Grottgera na krakowskich Plantach. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2015, z. 33, s. 389–420
View in Google Scholar

Lang Elżbieta: Z dziejów krakowskich pomników. Michał Bałucki i jego pomnik na Plantach. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2016, z. 34, s. 109–118
View in Google Scholar

Lang Elżbieta: Krakowski dyskurs wokół treści, formy i miejsca pomnika w historycznej przestrzeni miasta (zarys problematyki). W: Paragone. Rzeźba na granicy. Red. Elżbieta Błotnicka-Mazur, Lechosław Lameński, Marcin Pastwa. Warszawa–Lublin 2016, s. 26–47
View in Google Scholar

Linde Samuel Bogumił: Słownik języka polskiego. T. 2, cz. 2. P. Warszawa 1811
View in Google Scholar

Łuszczkiewicz Władysław: Ze świata sztuki. „Czas” 1890, nr 169, z 25 lipca, s. 1–2
View in Google Scholar

Ożóg Kazimierz S.: Święty z brązu. Pomniki Jana Pawła II w Polsce. Głogów 2017
View in Google Scholar

Ożóg Kazimierz S.: Krajobraz po lodowcu. „Tygodnik Powszechny” [online]. 2019, nr 28 [dostęp 14 października 2021]. Dostępny w internecie: https://www.tygodnikpowszechny.pl/krajobraz-po-lodowcu-159557
View in Google Scholar

Purchla Jacek: Kraków i Lwów. Zmienność relacji w XIX i XX wieku. W: Kraków i Lwów w cywilizacji europejskiej. Materiały międzynarodowej konferencji zorganizowanej w dniach 15–16 listopada 2002. Red. nauk. Jacek Purchla. Kraków 2003
View in Google Scholar

Sarzyński Piotr, Schwarzenberg-Czerny Urszula: Polityczna walka na pomniki. „Polityka” [online]. 2015, nr 34 [dostęp 14 października 2021]. Dostępny w internecie: https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kultura/1629739,1,polityczna-walka-na-pomniki.read
View in Google Scholar

Sierakowski Sebastian: Architektura obejmująca wszelki gatunek murowania i budowania. Kraków 1812
View in Google Scholar

Socjologia przestrzeni. Aleksander Wallis. Wybór i oprac. Elżbieta Grabska-Wallis, Maria Ofierska, posł. Janusz Ziółkowski. Warszawa 1990
View in Google Scholar

Stanowski Rafał: Sikający Lenin wywołał polskie demony [online]. 12 czerwca 2014 [dostęp 13 października 2021]. Dostępny w internecie: https://natemat.pl/blogi/rafalstanowski/106037,sikajacy-lenin-wywolalpolskie-demony
View in Google Scholar

Ślaski Bolesław: Pomniki publiczne Warszawy. Warszawa 1916
View in Google Scholar

Downloads

Published

2023-12-15

Issue

Section

Research Papers and Treatises

How to Cite

Rola pomników w mieście na przykładzie Krakowa – przyczynek do rozważań na temat dziejów krakowskich pomników. (2023). Krzysztofory: Scientific Bulletin of the Historical Museum of the City of Kraków, 41, 139-156. https://doi.org/10.32030/KRZY.2023.08

Similar Articles

1-10 of 369

You may also start an advanced similarity search for this article.

Most read articles by the same author(s)