Kolekcja sztuki legionowej w zbiorach Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Najciekawsze muzealia i ich związki z historią polityczną i militarną Legionów Polskich (1914–1918)
DOI:
https://doi.org/10.32030/KRZY.2014.01Abstract
LEGIONARY ART IN THE COLLECTION OF THE HISTORICAL MUSEUM OF THE CITY OF KRAKÓW. THE MOST NOTABLE MUSEUM ITEMS AND THEIR CONNECTIONS WITH THE POLITICAL AND MILITARY HISTORY OF THE POLISH LEGIONS (1914–1918)
The Historical Museum of the City of Kraków holds a number of miscellaneous items connected with the history of the Polish Legions. These artefacts found their way to the Museum at various times, either as individual acquisitions, or as part of bigger collections. They do not form a separate collection, but are scattered among many different departments and sections. The group contains paintings, drawings, prints, sculptures, medals, plaques, elements of military uniforms and weaponry, officers’ badges and insignia, created and designed by some of the most popular Polish artists of that era, such as Jerzy Kossak, Władysław Jarocki, Włodzimierz Tetmajer, Kazimierz Witkiewicz, Wincenty Wodzinowski, Stanisław Janowski, Kazimierz Dąbrowa-Młodzianowski, Konstanty Laszczka, Jan Raszka, Jan Wysocki, Kazimierz Chodziński, Karol Stryjeński, Antoni Procajłowicz, Józef Piotrowski and Tadeusz Korpal. Some of these artists were associated with the Legions by military service, others were the unit’s sympathizers and supporters. Most of their works which are held in the collection of the Historical Museum of the City of Kraków were created in the years 1914–1918 and are connected with the military and political history of the Polish Legions. Among the large number of legionary memorabilia held by the Museum, the collection of legionary shields transferred from the Archives of Historical Records of the City of Kraków seem particularly noteworthy. The money obtained from the sale of the special nails driven in these shields went to the wounded legionaries and to the widows and orphans of the fallen soldiers of the Polish Legions. Many valuable medals, medallions, badges and plaques were recently acquired by the Museum as part of Leszek Kałkowski’s collection which was purchased thanks to the grant of the Ministry of Culture and National Heritage in 2007. Artefacts connected with the activities of the various departments of the Supreme National Committee (Naczelny Komitet Narodowy) are of great historical, and often also artistic value. These are mostly plaques, commemorative and regimental badges, patriotic jewellery, series of postcards and albums. The money obtained from the sale of such items helped to support the combatant legionaries, but the primary goal was to propagate the idea of Poland’s national independence and to win the hearts of society for the warriors. While discussing legionary art in the collection of the Historical Museum of the City of Kraków, the author focuses mainly on those items which possess substantial historical, iconographic and artistic value, using them to revive the political and military history of the Polish Legions.
References
1. „Protokół zdawczo-odbiorczy z 9 grudnia 1966 r.”, Archiwum Zakładowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, teczka sygn. 1/46. Na temat procedur przekazywania obiektów MHK i samego Muzeum zob. Lichończak-Nurek G.: Początki Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. „Rocznik Krakowski” 2005, t. 71, s. 125– 148; Nowak J.T.: Tarcze Legionów Polskich 1915–1917 w zbiorach Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Red. A. Biedrzycka. Katalog Zbiorów Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, nr 1. Kraków 2006, s. 9–11. W tych publikacjach podano literaturę przedmiotu.
View in Google Scholar
2. Tablica z orzełkami, odznakami i drukami pamiątkowymi 1914–1918, 1914–1918, 60 na 96 cm (96 na 145 cm z ramą), nr inw. MHK-972/III/1-143.
View in Google Scholar
3. Radwan D.: Kolekcja Kałkowskich. Medaliony, plakiety, medale. Red. A. Biedrzycka. Katalog Zbiorów Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, nr 2. Kraków 2008.
View in Google Scholar
4. Józef Wilk, Odrodzona Polska, 1914, medal, brąz bity, 6,2 na 3,8 cm, nr inw. MHK-94/II-N.
View in Google Scholar
5. Józef Wilk, Alegoria Polski, 1914, odznaka, mosiądz, złocony, srebrzony, emalia, 4,15 na 2,8 cm, nr inw. MHK-2483/II-N. Ada - mek Z.: 65 lat PCK w wybranych dokumentach. Warszawa 1984, s. 91, fot. (analogia). Katalog wystawy Per humanitatem ad Pacem.
View in Google Scholar
6. Cześć Legionom 6. VIII 1914–1916, 1916, artysta nieznany, medal, biały metal, średn. 2,8 cm, nr inw. MHK-1578/II-N.
View in Google Scholar
7. Jerzy Kossak, Wymarsz 1 Kompanii Kadrowej z Oleandrów 6 sierpnia 1914 r., 1934, olej, płótno, 60,5 na 93 cm, nr inw. MHK-4681/III.
View in Google Scholar
8. Milewska W., Nowak J.T., Zientara M.: Legiony Polskie 1914–1918. Zarys historii militarnej i politycznej. Kraków 1998, s. 20–21.
View in Google Scholar
9. W skład patrolu konnego, który wyruszył z 1 Kompanią Kadrową, weszli ci sami strzelcy z wyjątkiem Bończy-Karwackiego (1893– 1916), którego zastąpił Stefan Dudziniec-Krak. Byli to: Janusz Głuchowski (1888–1964), Stanisław Grzmot-Skotnicki (1894–1939), Antoni Zdzisław Jabłoński (1896–1920), Stefan Hanka-Kulesza, Ludwik Kmicic-Skrzyński (1893–1972) i Władysław Belina-Prażmowski (dowódca).
View in Google Scholar
10. Majchrowski J.M.: Pierwsza Kompania Kadrowa. Cz. 1. Kraków 1985; Cz. 2. Kraków 1986. Tu skład i noty biograficzne żołnierzy 1 Kompanii Kadrowej.
View in Google Scholar
11. Informacja z muzealnej karty inwentarzowej obrazu Wymarsz 1 Kompanii Kadrowej z Oleandrów 6 sierpnia 1914 r., opracowanej przez Janusza Tadeusza Nowaka. Karta pocztowa z reprodukcją wspomnianej repliki obrazu Jerzego Kossaka, Wymarsz 1 Kompanii Kadrowej z Oleandrów 6 sierpnia 1914 r. wydana została nakładem Wydawnictwa Salonu Malarzy Polskich w Krakowie, nr serii
View in Google Scholar
76/103, sygn. drukarska 3–39.
View in Google Scholar
12. Mikołaj Sarmat-Szyszłowski, Placówka nad Nidą, 1915, kredki, papier, 11 na 10,4 cm, nr inw. MHK-1036/III.
View in Google Scholar
13. Milewska W., Zientara M.: Sztuka Legionów Polskich i jej twórcy 1914–1918. Kraków 1999, s. 124–126.
View in Google Scholar
14. Kazimierz Witkiewicz, Portret por. Mikołaja Sarmata-Szyszłowskiego, 1915, węgiel, papier, 87 na 45 cm, nr inw. MHK-2619/VIII.
View in Google Scholar
15. Jerzy Kossak, Bitwa pod Laskami 1914 r., 1937, olej, płótno, 120 na 260 cm, nr inw. MHK-2963/III. Janusz Tadeusz Nowak, opracowujący w 1987 r. kartę inwentarzową obrazu, podaje informację, że jest on wersją wcześniejszego przedstawienia, z 1936 r., podarowanego prezydentowi Warszawy Stefanowi Starzyńskiemu (1893–1943). Podarowana Bitwa pod Laskami, nieznacznie różniąca się szczegółami od obrazu będącego w posiadaniu Muzeum, była reprodukowana na kartkach pocztowych Salonu Malarzy Polskich w Krakowie, drukowanych w miejscowych Zakładach Graficznych Akropol. Podpis pod reprodukcją pocztówkową informował: „Mjr Edward Śmigły-Rydz na czele III batalionu I Brygady w ataku na pozycje rosyjskie pod Laskami w dniu 28 października 1914 r.”.
View in Google Scholar
16. Milewska W., Nowak J.T., Zientara M.: Legiony Polskie 1914–1918…, s. 42.
View in Google Scholar
17. Stanisław Janowski, Studium portretowe majora Bolesława Roi, komendanta IV batalionu 2 pułku piechoty LP. Rafajłowa 15. I. 1915, papier, kredka, 9,5 na 12,5 cm, nr inw. MHK-2045/III.
View in Google Scholar
18. Lewartowski H., Pochmarski B., Teslar J.A.: Szlakiem bojowym Legionów. Krótki zarys organizacji i dziejów 2 brygady Legionów Polskich w Karpatach, Galicyi i na Bukowinie. Lwów 1915, s. 104.
View in Google Scholar
19. Legiony w Karpatach w czterdziestu obrazach rysunku artysty malarza Franciszka Zajchowskiego. Lwów [1915/1916], Biblioteka Naukowa i Archiwum MHK, sygn. II 14 355.
View in Google Scholar
20. Włodzimierz Tetmajer, Krzyż w pustkowiu, 1916, olej, płótno, 60 na 100 cm, nr inw. MHK-5834/III.
View in Google Scholar
21. Kazimierz Olpiński, Ranni legioniści, 1916, olej, płótno, 115,5 na 119,5 cm, nr inw. MHK-3862/III.
View in Google Scholar
22. Henryk Hetz-Barwiński Woyska polskiego konterfektów gładkich 20, który gwoli uciechy komilitonów swoich wyimaginował, a gwoli pożytku nierycerskiego pospólstwa w tysięczney mnogości wytłoczyć zezwolił. Wyd. 2. Kraków [1916–1917], Biblioteka Naukowa i Archiwum MHK, sygn. R. 1015.
View in Google Scholar
23. Kazimierz Sichulski, Karykatura płk. Zygmunta Zielińskiego, 1916, ołówek, papier, 17,2 na 11,2 cm, nr inw. MHK-2365/VIII; Karykatura ppłk. Bolesława Roi, 1915, ołówek, papier, 14,7 na 10 cm, nr inw. MHK-2375/VIII.
View in Google Scholar
24. Jan Raszka, Mjr. Albin Satyr-Fleszar, 1916, plakieta, brąz, odlew, 200 na 142 mm, nr inw. MHK-3616/II-N.
View in Google Scholar
25. Jan Raszka, Kpt. Ferdynand Zarzycki, 1916, plakieta, brąz, odlew, 202 na 149 mm, nr inw. MHK-3619/ II-N.
View in Google Scholar
26. Władysław Jarocki, Porucznik dr Henryk Kuzek, 1916, olej, płótno, 101,5 na 71,5 cm, nr inw. MHK-3398/III.
View in Google Scholar
27. Kazimierz Chodziński, Zygmunt Zieliński Pułkownik w Legionach Polskich, Wiedeń, 1916, plakieta, brąz, odlew, nr inw. MHK-3216/II-N.
View in Google Scholar
28. Kazimierz Chodziński, Wincenty Wodzinowski, plakieta, Wiedeń, 1917, brąz, 180 na 132 mm, nr inw. MHK-3215/II-N.
View in Google Scholar
29. Kazimierz Chodziński, Legionista z karabinem, Wiedeń, 1916, plakieta, brąz, nr inw MHK-3217/II-N oraz plakieta Ułan z szablą, 1916, brąz, odlew, nr inw. MHK-3218/II-N.
View in Google Scholar
30. Wincenty Wodzinowski, Fragment obozu legionistów w Piasecznie VIII 1916 r., 1916, papier, kredki, 36 na 50 cm, nr inw. MHK-3745/III.
View in Google Scholar
31. Wojciech Jastrzębowski, odznaka pamiątkowa I Brygady LP Za wierną służbę, 1916, blaszka żelazna, oksydowana, średn. 3,2 cm, nr inw. MHK-2658/II-N. Dubrawska M.: Pamiątki I wojny światowej w Muzeum Historycznym m. st. Warszawy. Zbiór Krzysztofa Klingera. Warszawa 1994, s. 156; Ustanowienie odznaki Za wierną służbę. W: Piłsudski J.: Pisma zbiorowe. T. 4. Warszawa 1937, s. 81–82.
View in Google Scholar
32. Franciszek Jaźwiecki, Polska Góra, 1937, teka autolitografii, papier, 37 na 32,5 cm, nr inw. MHK-2071/VIII/1-12.
View in Google Scholar
33. Kazimierz Dzieliński, Z jeńcami przy ognisku (Braterstwo ognia) oraz Sekcyjny, 1934, autolitografie, karton, 37 na 29 cm, nr inw. MHK-2465/VIII/1-2.
View in Google Scholar
34. Nowym dowódcą II Brygady został płk Józef Haller (1873–1960), a III Brygady płk Stanisław Szeptycki.
View in Google Scholar
35. Rada Pułkowników składająca się z dowódców pułków legionowych pierwsze spotkanie odbyła 14 lutego 1916 r. Stawiała sobie za cel występowanie w imieniu wszystkich pułków legionowych na zewnątrz. Miała reprezentować interesy organizacyjne formacji, rozstrzygać ewentualne spory i sygnalizować potrzeby. W lipcowym memoriale (15 lipca 1916 r.) skierowanym do Naczelnej Komendy Armii sygnatariusze przypominali, że Legiony powstały do walki o niepodległość Polski. Postulowali przeprowadzenie wielu koniecznych reform formacji, zmierzających w kierunku jej usamodzielnienia, usunięcia austriackich dowódców i użycia oddziałów jako kadry większej formacji wojskowej. W przeciwnym wypadku – zdaniem Rady Pułkowników – utrzymywanie Legionów nie ma sensu i jedynym słusznym rozwiązaniem jest ich likwidacja. Aby wzmocnić polityczny nacisk, Józef Piłsudski w ślad za memoriałem wysłał 25 lipca do NKA podanie o dymisję, zaznaczając, że w przypadku odrzucenia zawartych w memoriale żądań nie widzi swojego miejsca w Legionach. W kolejnym memoriale z 20 sierpnia, opracowanym pod kierownictwem Józefa Piłsudskiego przez płk. Józefa Hallera, płk. Sosnkowskiego i ppłk. Bolesława Roję, do poprzednich postulatów dodano wyraźnie żądania polityczne. Przede wszystkim domagano się wyraźnych deklaracji państw centralnych w sprawie polskiej i utworzenia Rządu Narodowego jako przedstawicielstwa interesów narodowych zarówno Królestwa Polskiego, jak i Galicji. Żądano także wycofania Legionów Polskich z frontu i użycia ich jako kadry narodowego wojska.
View in Google Scholar
36. Lipiński W.: Szlakiem I brygady. Dziennik żołnierski. Warszawa 1927, s. 316–317.
View in Google Scholar
37. Jan Raszka, Proklamacja Wolnej i Niepodległej Polski 5 XI 1916 w obozie Leg. Pol., 1916, medal, cynk, bity, średn. 6 cm, nr inw. MHK-1575/II-N.
View in Google Scholar
38. Wrzosek M.: Polskie formacje wojskowe podczas pierwszej wojny światowej. Białystok 1977, s. 233; Wawrzyński T.: Polski Korpus Posiłkowy (1917–1918). „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1986, t. 29, s. 186.
View in Google Scholar
39. Wawrzyński T.: Polski Korpus Posiłkowy…, s. 198–199; Milewska W., Nowak J.T., Zientara M.: Legiony Polskie 1914–1918…, s. 248.
View in Google Scholar
40. Milewska W., Nowak J.T., Zientara M.: Legiony Polskie 1914–1918…, s. 250–253.
View in Google Scholar
41. Merwin B.: Z Dulfalvy nad Tagliamento. Z pamiętnika oficera Legionów Polskich 17 II 1918 – 23 IV 1918. Kraków 1918, s. 33.
View in Google Scholar
42. Józef Piotrowski, Widok ogólny obozu dla legionistów w Dulfalva, 1918, 23 na 30,5 cm, akwarela, karton, nr inw. MHK-2347/VIII.
View in Google Scholar
43. Józef Piotrowski, Wnętrze drewnianego baraku w obozie w Dulfalva, 1918, akwarela, karton, 19 na 24 cm, nr inw. MHK-2348/VIII.
View in Google Scholar
44. Józef Piotrowski, Kuchnia obozowa w Dulfalva, 1918, rysunek, ołówek, papier, 23,7 na 31 cm, nr inw. MHK-2348/VIII.
View in Google Scholar
45. Józef Piotrowski, Szkice portretowe pięciu legionistów, 1918, rysunek, ołówek, papier, 17,7 na 22 cm, nr inw. MHK-2350/VIII.
View in Google Scholar
46. O szóstym pułku Legionów Polskich (Wyjątki z pamiętnika adj. Stanisława Kochanowskiego). „Panteon Polski” 1927, nr 30, s. 12.
View in Google Scholar
47. Stanisław Hirszel, Odznaka pamiątkowa legionistów II Brygady internowanych na Węgrzech w 1918 r., 1918, mosiądz, 6 na 2,8 cm, nr inw. MHK-4599/III. Jest to odznaka po legioniście Adolfie Wysoczańskim.
View in Google Scholar
48. Część oddziałów Polskiego Korpusu Posiłkowego, którym udało się przejść linię frontu pod Rarańczą, dotarła do znajdującego się na Ukrainie II Korpusu Polskiego. Wspólnie z II KP stoczyła 11 maja 1918 r. zakończoną klęską bitwę pod Kaniowem.
View in Google Scholar
49. Wierzbicki M.: Proces w Marmaros-Sziget. W: Rarańcza. Zbiór opracowań w 15-lecie Czynu Zbrojnego. Warszawa 1933, s. 250– 264; Milewska W., Nowak J.T., Zientara M.: Legiony Polskie 1914– 1918…, s. 257–262.
View in Google Scholar
50. Stanisław Janowski, Album rysunków z procesu w Marmaros Sziget, czerwiec 1918 r., rysunki, tusz, ołówek, kredka. Album o wym. 22,8 na 28,5 cm, oprawny w płótno i papier, nr inw. MHK-3032/VIII/1-17.
View in Google Scholar
51. Tutaj S.: „A kto chce rozkoszy użyć…”. Pamiętnik legionisty-żołnierza z walk o wyzwolenie Polski. W: Teraz będzie Polska. Wybór pamiętników z okresu I wojny światowej. Wstęp, oprac i przypisy A. Rosner. Warszawa 1988, s. 121–123; Milewska W., Zientara M.: Sztuka Legionów Polskich…, s. 260–261.
View in Google Scholar
52. Byli to jedynie korespondenci dwóch lwowskich dzienników: „Wieku Nowego” i „Gazety Porannej i Wieczornej”.
View in Google Scholar
53. Milewska W., Nowak J.T., Zientara M.: Legiony Polskie 1914–1918…, s. 257.
View in Google Scholar
54. Archiwum Narodowe w Krakowie, Proces w Marmaros Sziget. Materiały ogólne, sygn. Arch. NKN-481, s. 19.
View in Google Scholar
55. Lenczowski K.: Pamiętnik kapelana Legionów. Oprac. J.T. Nowak. Kraków–Krosno 1989, s. 157, 165.
View in Google Scholar
56. Milewska W., Nowak J.T., Zientara M.: Legiony Polskie 1914–1918…, s. 261–262.
View in Google Scholar
57. Kazimierz Chodziński, Brygadier Józef Piłsudski, 1915, plakieta, 15,7 na 12 cm, cyna, nr inw. MHK-3213/II-N oraz wersja z brązu z 1916 r., nr inw. MHK-3214/II-N.
View in Google Scholar
58. Kazimierz Chodziński, Brygadier Józef Piłsudski, 1915, odznaka, srebro, średn. 2 cm, nr inw. MHK-972/III/37.
View in Google Scholar
59. Odznaka z podobizną Józefa Piłsudskiego, 1914, blaszka żelazna, foto, celuid, średn. 2,3 cm, nr inw. MHK-972/III/34.
View in Google Scholar
60. Wojciech Jastrzębowski, 6 sierpnia 1914 – Józef Piłsudski Wódz Polski, 1914–1916, papier, litografia barwna, 37,5 na 29,5 cm. Wyd. Warsztaty Krakowskie 1915–1916, nr inw. MHK-2991/VIII.
View in Google Scholar
61. Kazimierz Dąbrowa-Młodzianowski, Portret Józefa Piłsudskiego, 17. V. 1916, 1916, litografia, papier, 31 na 23,3 cm, nr inw. MHK-2992/VIII.
View in Google Scholar
62. Czesław Makowski, Medalion z podobizną Józefa Piłsudskiego, 1914–1916. 5 XI., brąz, odlew, średn. 295 mm, nr inw. MHK-330/II-N.
View in Google Scholar
63. Konstanty Laszczka, Józef Piłsudski Twórca Legionów, 1917, medal, cynk, średn. 6 cm, nr inw. MHK-2342/II-N.
View in Google Scholar
64. „Wiadomości Numizmatyczno-Archeologiczne” 1917, nr 11, s. 620; Strzałkowski J.: Medale, medaliony i odznaki związane z Piłsudskim. Londyn 1974, poz. 417.
View in Google Scholar
65. Relidzyński J.: Komendancie. W: Józef Piłsudski w poezji. Warszawa 1983, s. 23.
View in Google Scholar
66. Stanisław Popławski, Józef Piłsudski, 1917, medalion, brąz, odlew, średn. 29,8 cm, nr inw. MHK-3383/II-N.
View in Google Scholar
67. Jan Raszka, W.L. Jaworski Prezes NKN 1914–16, ok. 1917, medalion, brąz, odlew, średn. 180 mm, nr inw. MHK-3618/II-N.
View in Google Scholar
68. Jan Raszka, Ignacy Daszyński, ok. 1917, medalion, brąz, odlew, średn. 180 mm, nr inw. MHK-3386/II-N.
View in Google Scholar
69. Antoni Procajłowicz, odznaka wydana w rocznicę wymarszu 1 Kompanii Kadrowej 6 sierpnia 1914 r., 1915, średn. 2,5 cm, srebro, relief, sztanca, nr inw. MHK-972/III/53; odznaka w 1. rocznicę zajęcia Miechowa 6 sierpnia 1914 r., 1915, biały metal, średn. 2,6 cm, nr inw. MHK-2190/III.
View in Google Scholar
70. Antoni Procajłowicz, odznaka z okazji 1. rocznicy utworzenia Legionów Polskich, 1915, srebro, emalia, średn. 2,3 cm, nr inw. MHK- -972/III/52.
View in Google Scholar
71. Nowak J.T.: Orły wojskowe Legionów Polskich w zbiorach Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, w niniejszym zeszycie „Krzysztoforów. Zeszytów Naukowych Muzeum Historycznego Miasta Krakowa”, s. 31–48.
View in Google Scholar
72. Na większą uwagę zasługują z dużym staranie przygotowane ozdobne odznaki Antoniego Procajłowicza z 1915 i 1917 r., wydawane z okazji rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja (nr inw. MHK-972/III/69-71; MHK-972/III/68, MHK-2202/III, MHK-4626/III, MHK-728/III/1–2), obchodów rocznicy powstania kościuszkowskiego w 1916 r. (nr inw. MHK-972/III/78), projektowane przez Jana Bukowskiego z okazji rocznicy wybuchu powstania listopadowego w 1915 r. (nr inw. MHK-972/III/80) czy zaprojektowane przez Antoniego Procajłowicza z okazji ogłoszenia aktu 5 listopada 1916 r. (nr inw. MHK-972/III/62, MHK-972/III/64, MHK-4176/III, MHK-2049/III).
View in Google Scholar
73. Konstanty Laszczka, 100-lecie śmierci Tadeusza Kościuszki, 1917, medal, nr inw. MHK-1528/II-N.
View in Google Scholar
74. Odznaka nieznanego artysty z przedstawieniem gałązki choinki, do której przytwierdzona tarcza trójdzielna z herbem Polski, Litwy i Rusi, 40 na 35 mm, nr inw. MHK-972/III/50 oraz odznaka zaprojektowana przez Karola Stryjeńskiego na zamówienie Ligi Kobiet NKN w 1916 r., blacha miedziana, średn. 4,2 cm, nr inw. MHK-972/III/49.
View in Google Scholar
75. Legenda mówiła o czeladniku ślusarskim, który opasał pień drzewa obręczą żelazną, zamykaną na tak skonstruowany zamek, że nikt nie mógł go otworzyć. Uznano, że dokonał tego przy pomocy sił nieczystych. Odtąd każdy członek cechu ślusarzy opuszczający miasto wbijał w pień gwóźdź i odmawiał modlitwę za duszę potępionego czeladnika. Z czasem gwoździe całkowicie pokryły pień, tworząc na nim żelazny pancerz. Stąd wzięła się nazwa „pień w żelazie”. W pierwszych miesiącach wojny przypomniano ten obyczaj, łącząc go z celami dobroczynnymi. Zob. Opałek M.: Tarcze Legionów 1914–1917. Kraków 1917, s. 7–8.
View in Google Scholar
76. Do Komisji należeli: Franciszek Mączyński, Eugeniusz Tor (1883– 1953) i Kazimierz Witkiewicz. Zob. Milewska W., Zientara M.: Sztuka Legionów Polskich…, s. 338.
View in Google Scholar
77. Stanisław Tondos, Kolumna Legionów w Krakowie, 1915, akwarela, papier, 60 na 42 cm, nr inw. MHK-3787/III.
View in Google Scholar
78. Zwieńczenie Kolumny Legionów w Krakowie (orzeł, globus), 1915, miedź, żelazo, wys. 150 cm, nr inw. MHK-895/III (orzeł), MHK-945/III ( glob ziemski).
View in Google Scholar
79. Orzeł ze zwieńczenia kolumny Legionów w Stanisławowie, 1916, drewno, 40 na 105,5 cm, nr inw. MHK-4490/III, tarcza herbowa (detal z cokołu kolumny w Stanisławowie), drewno, 35,5 na 34,5 cm, nr inw. MHK-904/III.
View in Google Scholar
80. Opałek M.: Kolumna Legionów. Kraków 1915; idem: Tarcze Legionów 1914–1917……, passim; Nowak J.T.: Tarcze legionowe w zbiorach Muzeum Historycznego m. Krakowa. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 1983, z. 10, s. 55–82; Milewska W., Zientara M.: Sztuka Legionów Polskich…, s. 338–342; Nowak J.T.: Tarcze Legionów Polskich…, passim.
View in Google Scholar
81. Wszystkie tarcze i fragmenty kolumn z Krakowa i Stanisławowa znajdują się w zbiorach Działu Historii i Sztuki Krakowa Nowoczesnego MHK (Dział III).
View in Google Scholar
82. Pocztówki z widokami Wawelu i Rynku z lat 1915–1918 autorstwa Wojciecha Kossaka i Stanisława Tondosa, wyd. Salonu Malarzy Polskich Friesta, Kraków, nr inw. MHK-2160–MHK-2170/VIII-k.
View in Google Scholar
83. Tadeusz Korpal, Scena rodzajowa z okresu I wojny światowej, 1916, ołówek, papier, 55 na 37,5 cm, nr inw. MHK-2515/III; Beliniak na koniu na tle Wawelu, 1916, ołówek, papier, 55 x 37,5 cm, nr inw. MHK-2516/III; Żołnierskie zbratanie, 1916, ołówek, papier, 55 na 37,5 cm, nr inw. MHK-2517/III.
View in Google Scholar
84. Milewska W., Zientara M.: Sztuka Legionów Polskich…, s. 98; Lang E.: Pędzlem i dłutem – Korpalowie Kraków 2011, s. 37–43. Katalog wystawy w Muzeum Historycznym Miasta Krakowa, oddział Kamienica Hipolitów, 6 października 2011 r. – 29 stycznia 2012 r., kurator Elżbieta Lang.
View in Google Scholar
85. Wystawa Do Ciebie Polsko zorganizowana została przez Muzeum Historyczne Miasta Krakowa wspólnie z Muzeum Narodowym w Krakowie. Miejscem wystawy był budynek Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, wystawa trwała miesiąc, od 31 października do 30 listopada 1988 r. Kuratorzy: Wacława Milewska (MNK), Maria Zientara i Janusz Tadeusz Nowak (MHK). Wystawa uhonorowana została w 1989 r. I nagrodą Ministra Kultury i Sztuki jako najciekawsze wydarzenie roku.
View in Google Scholar
86. Milewska W., Zientara M.: Sztuka Legionów Polskich…
View in Google Scholar
87. Milewska W., Nowak J.T., Zientara M.: Legiony Polskie 1914–1918…
View in Google Scholar
88. Nowak J.T.: Tarcze Legionów Polskich…
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
See more at Copyright & Licensing tab.

