Tassemberk (na przedmieściu Krakowa) w nowożytnych dokumentach klasztoru Karmelitów
DOI:
https://doi.org/10.32030/KRZY.2021.02Keywords:
Carmelites ‘on Sand’, the town hall of Garbary, the Garbary suburb, Karmelicka (Szeroka) Street, Garbarska Street (Tassemberk), Carmelite graveyard, Carmelite novitiate, Szembek manor, Rudawa Mill LeataAbstract
TASSEMBERK (ON THE OUTSKIRTS OF KRAKÓW) IN THE EARLY MODERN DOCUMENTS OF THE CARMELITE MONASTERY
The Carmelite Monastery ‘on Sand’ (Pol. na Piasku) near Kraków bordered on an area which, since the Middle Ages, had been called Tassemberk. The area stretched on both banks of the mill leat running along what is today Garbarska Street. To the Carmelite monks, this border area became, from the 17th century onward, if not even earlier, an object of intense interest. Monastic archive records illustrate the dynamics of purchasing and trading of specific plots in the Tassemberk area. Those which were located closest to the monastery were used to construct the novitiate building in the 1670s. Other properties were also attractive for the monks, providing regular income, first of all from rent from the redemption of estates, and then from the ownership and lease of gardens and houses built at their own expense. This was common practice not only in Tassemberk as such, but also in the plots of land located in the immediate vicinity of the church, i.e. on the opposite side of Szeroka Street (currently called Karmelicka Street). In this way the Carmelite jurydyka became surrounded by properties that belonged to the monastery. The archive material preserved at the Carmelite monastery gives us an insight into the history of the most interesting of the aforementioned plots, such as the property on which the Carmelite novitiate was built, or the estate of Grand Chancellor of the Crown Jan Szembek (adjacent to the Carmelite monastery garden); it also enables us to track the relocation of the town hall of the Garbary suburb, which happened twice in the 18th century.
References
Bebak Marek: Karmelitański inwentarz muzyczny z 1739 roku. „Muzyka” 2021, t. 66, s. 149–167, https://doi.org/10.36744/m.800
View in Google Scholar
Bieniarzówna Janina, Piotrowski Antoni Tomasz: Sanktuarium Maryjne w Kościele O.O. Karmelitów na Piasku w Krakowie. Dzieje kultu i kaplicy. Kraków 1983
View in Google Scholar
Bubień Walery: Zwierzyniec zaprasza – Garbary. Kraków 2019
View in Google Scholar
Bubień Walery: Wokół ulicy Karmelickiej. Kraków 2020
View in Google Scholar
Cercha Maksymilian, Cercha Stanisław: Pomniki Krakowa Maksymiliana i Stanisława Cerchów z tekstem Feliksa Kopery. T. 3. Kraków–Warszawa 1904
View in Google Scholar
Chrzanowski Tadeusz, Maciejewski Tadeusz: Graduał karmelitański z 1644 roku o. Stanisława ze Stolca. Warszawa 1976
View in Google Scholar
Czasy Kościuszki i Napoleona. Jan Zbigniew Lubicz-Pachoński jako badacz epoki. Red. Zdzisław Janeczek. Katowice 2001
View in Google Scholar
Dryja Sławomir, Sławiński Stanisław: Prebenda i cmentarz przy kościele świętych Piotra i Pawła na przedmieściu Garbary w Krakowie – ustalenie obszaru i przemiany przestrzenne. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2014, z. 32, s. 185–200
View in Google Scholar
Dyduch Janina: Rajski ogród. Wspomnienia Janiny Dyduch. „Na Piasku” 2018, nr 1, s. 17–18
View in Google Scholar
Firlet Janusz, Zaitz Emil: Klasztor oo. Karmelitów na Piasku w świetle badań archeologicznych w 2006 roku. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2007, z. 25, s. 71–82
View in Google Scholar
Follprecht Kamila: Rejestry gospód w Krakowie z lat 1632 i 1649. Kraków 2005
View in Google Scholar
Garbary – przewodnik. Kraków 2015
View in Google Scholar
Janeczek Zdzisław: Jan Lubicz-Pachoński – szkic do portretu uczonego. W: Czasy Kościuszki i Napoleona. Jan Zbigniew Lubicz-Pachoński jako badacz epoki. Red. Zdzisław Janeczek. Katowice 2001, s. 13–96
View in Google Scholar
Kleczkowski Antoni: Święte pamiątki Krakowa. Kraków 1883
View in Google Scholar
Kolak Wacław: Katalog Archiwum oo. Karmelitów w Krakowie na Piasku. Kraków 1997
View in Google Scholar
Kopera Feliks, Lepszy Leonard: Iluminowane rękopisy księgozbiorów OO. Dominikanów i OO. Karmelitów w Krakowie. Kraków 1926
View in Google Scholar
Laberschek Jacek: Rozwój przestrzenny krakowskiego zespołu osadniczego extra muros XIII–XVIII w. W: Kraków. Nowe studia nad rozwojem miasta. Red Jerzy Wyrozumski. Biblioteka Krakowska, nr 150. Kraków 2007
View in Google Scholar
Laberschek Jacek: Sieć wodna średniowiecznego Krakowa i jej gospodarcze wykorzystanie. Warszawa 2016
View in Google Scholar
Maciejewski Tadeusz: Inwentarz muzykaliów kapeli karmelickiej w Krakowie na Piasku z lat 1665–1684. „Muzyka” 1975, t. 21, s. 77–99
View in Google Scholar
Miodońska-Brookes Ewa: Tutaj, czyli w Krakowie. Rozmowy o domu i uniwersytecie. Kraków 2013
View in Google Scholar
Pachoński Jan: Kraków wobec powstań śląskich i plebiscytu. Kraków 1981
View in Google Scholar
Pencakowski Paweł: Dekoracja malarska biblioteki klasztoru oo. karmelitów na Piasku w Krakowie. Historia powstania – geneza artystyczna – program. „Rocznik Krakowski” 2003, t. 69, s. 103–121
View in Google Scholar
Petrus Krzysztof: Największe przedmieście Krakowa. Zarys rozwoju przestrzennego Garbar, część I i II. „Czasopismo Techniczne. Architektura” 2011, t. 108, nr 5-A, s. 139–151
View in Google Scholar
Petrus Krzysztof: Analiza piętnasto- i szesnastowiecznej zabudowy zachodnich przedmieść Krakowa przykładem badań nad zaginioną architekturą miasta. „Czasopismo Techniczne. Architektura” 2015, t. 112, nr 6-A, s. 155–166
View in Google Scholar
Petrus Krzysztof: Restytucja Garbar, największego krakowskiego przedmieścia, po zniszczeniach w czasie najazdu arcyksięcia Maksymiliana Habsburga w roku 1587. „Czasopismo Techniczne. Architektura” 2018, t. 115, z. 11, s. 39–52
View in Google Scholar
Pieradzka Krystyna: Garbary – przedmieście Krakowa (1363–1587). Biblioteka Krakowska, nr 71. Kraków 1931
View in Google Scholar
Polski słownik biograficzny: Stoiński Jan, w zakonie Anioł (ok. 1652–1715). Hasło oprac. Szymon Sułecki. T. 43, z. 179. Warszawa–Kraków 2005, s. 632–633: Szembek Franciszek (zm. 1693), kasztelan kamieniecki. Hasło oprac. Marcin Sokalski. T. 48. Warszawa–Kraków 2012–2013, s. 44–46 Szembek Jan Sebastian (ok. 1672–1731). Hasło oprac. Henryk Palkij. T. 48. Warszawa–Kraków 2012–2013, s. 59–70
View in Google Scholar
Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu: Bieniasza Młyn. Hasło oprac. Franciszek Sikora Cz. 1, z. 1. Oprac. Zofia Leszczyńska-Skrętowa, Franciszek Sikora. Wrocław 1980, s. 97–98
View in Google Scholar
Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu. Cz. 1, z. 4. Oprac. Jacek Laberschek, Zofia Leszczyńska-Skrętowa, Franciszek Sikora, Jerzy Wiśniewski. Wrocław 1986: Garbary zw. też przed Bramą Szewską. Hasło oprac. Jerzy Wiśniewski, s. 693–706 Fryszbark. Hasło oprac. Jerzy Wiśniewski, s. 685–686 Czarna Ulica. Hasło oprac. Zofia Leszczyńska-Skrętowa, s. 438–439
View in Google Scholar
Starzyński Marcin: Krakowska rada miejska w średniowieczu. Kraków 2010
View in Google Scholar
Stoksik Janina: Znane i nieznane plany Krakowa z XVII i XVIII w. w wykonaniu geodetów Akademii Krakowskiej. „Krakowski Rocznik Archiwalny” 2005, t. 11, s. 91–108
View in Google Scholar
Sułecki Szymon: Księgozbiór klasztoru karmelitów na Piasku w Krakowie. Kraków 2014
View in Google Scholar
Sułecki Szymon: The library of the Carmelite monastery at Piasek in Cracow. Rome 2018
View in Google Scholar
Susuł Jacek: Profesor Jan Miodoński 1902–1963. „Tygodnik Powszechny” 1963, nr 42, s. 5
View in Google Scholar
Szatanek Łukasz: Co pozostało z nowicjatu ojców Karmelitów przy ulicy Garbarskiej w Krakowie. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2018, z. 36, s. 75–84
View in Google Scholar
Szymborski Wiktor: Uwagi o znaczeniu religijnym Sanktuarium Matki Bożej Piaskowej w Krakowie na przełomie średniowiecza i czasów odrodzenia. „Peregrinus Cracoviensis” 2011, z. 22, s. 197–216
View in Google Scholar
Trajdos Tadeusz: Fundacja klasztoru karmelitów na Piasku. „Nasza Przeszłość” 1983, t. 60, s. 91–127
View in Google Scholar
Trajdos Tadeusz: Karmelici trzewiczkowi w Akademii Krakowskiej w XV wieku. „Poznańskie Studia Teologiczne” 1986, t. 6, s. 291–300
View in Google Scholar
Trajdos Tadeusz: U zarania karmelitów w Polsce. Warszawa 1993
View in Google Scholar
Trajdos Tadeusz: System utrzymania klasztoru karmelitów trzewiczkowych na Piasku w Krakowie (koniec XIV – koniec XV w.). W: Mendykanci w średniowiecznym Krakowie. Red. Krzysztof Ożóg, Tomasz Gałuszka, Anna Zajchowska. Kraków 2008, s. 505–516
View in Google Scholar
Wałowy Alina: Badania przy kościele i klasztorze oo. Karmelitów na Piasku w Krakowie w 1963 roku (wykop I). „Materiały Archeologiczne” 1990, t. 25, s. 105–141
View in Google Scholar
Wałowy Alina: Badania przy kościele i klasztorze oo. Karmelitów na Piasku w Krakowie w 1963 roku (wykop II), „Materiały Archeologiczne” 1995, t. 28, s. 49–64
View in Google Scholar
Widacka-Bisaga Agnieszka: Między pobożnością a przesądem. Matka Boska Piaskowa a fenomen cudownych wizerunków maryjnych w Polsce. Kraków 2013
View in Google Scholar
Włodarczyk Władysław: Kościół karmelitów na Piasku. „Rocznik Krakowski” 1963, t. 36, s. 127–150
View in Google Scholar
Wyrozumski Jerzy: Fundacja klasztoru oo. karmelitów na Piasku. „Rocznik Krakowski” 2011, t. 77, s. 9–14
View in Google Scholar
Żebrok Franciszek: Dzieje Śląskiego Seminarium Duchownego. „Nasza Przeszłość” 1975, t. 44, s. 89–116
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
See more at Copyright & Licensing tab.

