Tassemberk (na przedmieściu Krakowa) w nowożytnych dokumentach klasztoru Karmelitów

Autor

DOI:

https://doi.org/10.32030/KRZY.2021.02

Słowa kluczowe:

karmelici na Piasku, ratusz garbarski, przedmieście Garbary, ulica Karmelicka (Szeroka), ulica Garbarska (Tassemberk), cmentarz (karmelitów), nowicjat (karmelitów), dwór Szembeka, młynówka Rudawa

Abstrakt

Klasztor Karmelitów na Piasku pod Krakowem sąsiadował z terenem nazywanym od średniowiecza Tassemberk. Obejmował on oba brzegi młynówki płynącej wzdłuż dzisiejszej ulicy Garbarskiej. Ten graniczny teren stał się, co najmniej od XVII wieku, przedmiotem intensywnego zainteresowania zakonników. Archiwalia klasztorne ukazują proces nabywania, a także obrotu poszczególnymi działkami. Najbliższe posłużyły do budowy w latach siedemdziesiątych XVII wieku budynku nowicjatu. Atrakcyjność pozostałych działek polegała na dochodzie wpierw z czynszu zastawnego, a następnie z własności i oddawania w dzierżawę ogrodów i domów wystawianych własnym sumptem. Tak działo się nie tylko na właściwym Tassemberku, ale i działkach położonych w bezpośrednim otoczeniu kościoła – po drugiej stronie ulicy Szerokiej (dzisiejszej Karmelickiej). W ten sposób właściwa jurydyka karmelitańska otoczona była gruntami należącymi do klasztoru. Archiwalia klasztoru Karmelitów umożliwiają poznanie dziejów najbardziej interesujących działek, na których postawiono nowicjat karmelitański, czy sąsiadującej z ogrodem karmelitów posiadłości kanclerza koronnego Jana Szembeka, a także prześledzić dwukrotną w XVIII wieku relokację ratusza przedmieścia Garbary.

Biogram autora

  • Szymon Sułecki

    Dr, historyk, archiwista i kustosz zbiorów, klasztor Karmelitów na Piasku w Krakowie.

Bibliografia

Bebak Marek: Karmelitański inwentarz muzyczny z 1739 roku. „Muzyka” 2021, t. 66, s. 149–167, https://doi.org/10.36744/m.800
View in Google Scholar

Bieniarzówna Janina, Piotrowski Antoni Tomasz: Sanktuarium Maryjne w Kościele O.O. Karmelitów na Piasku w Krakowie. Dzieje kultu i kaplicy. Kraków 1983
View in Google Scholar

Bubień Walery: Zwierzyniec zaprasza – Garbary. Kraków 2019
View in Google Scholar

Bubień Walery: Wokół ulicy Karmelickiej. Kraków 2020
View in Google Scholar

Cercha Maksymilian, Cercha Stanisław: Pomniki Krakowa Maksymiliana i Stanisława Cerchów z tekstem Feliksa Kopery. T. 3. Kraków–Warszawa 1904
View in Google Scholar

Chrzanowski Tadeusz, Maciejewski Tadeusz: Graduał karmelitański z 1644 roku o. Stanisława ze Stolca. Warszawa 1976
View in Google Scholar

Czasy Kościuszki i Napoleona. Jan Zbigniew Lubicz-Pachoński jako badacz epoki. Red. Zdzisław Janeczek. Katowice 2001
View in Google Scholar

Dryja Sławomir, Sławiński Stanisław: Prebenda i cmentarz przy kościele świętych Piotra i Pawła na przedmieściu Garbary w Krakowie – ustalenie obszaru i przemiany przestrzenne. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2014, z. 32, s. 185–200
View in Google Scholar

Dyduch Janina: Rajski ogród. Wspomnienia Janiny Dyduch. „Na Piasku” 2018, nr 1, s. 17–18
View in Google Scholar

Firlet Janusz, Zaitz Emil: Klasztor oo. Karmelitów na Piasku w świetle badań archeologicznych w 2006 roku. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2007, z. 25, s. 71–82
View in Google Scholar

Follprecht Kamila: Rejestry gospód w Krakowie z lat 1632 i 1649. Kraków 2005
View in Google Scholar

Garbary – przewodnik. Kraków 2015
View in Google Scholar

Janeczek Zdzisław: Jan Lubicz-Pachoński – szkic do portretu uczonego. W: Czasy Kościuszki i Napoleona. Jan Zbigniew Lubicz-Pachoński jako badacz epoki. Red. Zdzisław Janeczek. Katowice 2001, s. 13–96
View in Google Scholar

Kleczkowski Antoni: Święte pamiątki Krakowa. Kraków 1883
View in Google Scholar

Kolak Wacław: Katalog Archiwum oo. Karmelitów w Krakowie na Piasku. Kraków 1997
View in Google Scholar

Kopera Feliks, Lepszy Leonard: Iluminowane rękopisy księgozbiorów OO. Dominikanów i OO. Karmelitów w Krakowie. Kraków 1926
View in Google Scholar

Laberschek Jacek: Rozwój przestrzenny krakowskiego zespołu osadniczego extra muros XIII–XVIII w. W: Kraków. Nowe studia nad rozwojem miasta. Red Jerzy Wyrozumski. Biblioteka Krakowska, nr 150. Kraków 2007
View in Google Scholar

Laberschek Jacek: Sieć wodna średniowiecznego Krakowa i jej gospodarcze wykorzystanie. Warszawa 2016
View in Google Scholar

Maciejewski Tadeusz: Inwentarz muzykaliów kapeli karmelickiej w Krakowie na Piasku z lat 1665–1684. „Muzyka” 1975, t. 21, s. 77–99
View in Google Scholar

Miodońska-Brookes Ewa: Tutaj, czyli w Krakowie. Rozmowy o domu i uniwersytecie. Kraków 2013
View in Google Scholar

Pachoński Jan: Kraków wobec powstań śląskich i plebiscytu. Kraków 1981
View in Google Scholar

Pencakowski Paweł: Dekoracja malarska biblioteki klasztoru oo. karmelitów na Piasku w Krakowie. Historia powstania – geneza artystyczna – program. „Rocznik Krakowski” 2003, t. 69, s. 103–121
View in Google Scholar

Petrus Krzysztof: Największe przedmieście Krakowa. Zarys rozwoju przestrzennego Garbar, część I i II. „Czasopismo Techniczne. Architektura” 2011, t. 108, nr 5-A, s. 139–151
View in Google Scholar

Petrus Krzysztof: Analiza piętnasto- i szesnastowiecznej zabudowy zachodnich przedmieść Krakowa przykładem badań nad zaginioną architekturą miasta. „Czasopismo Techniczne. Architektura” 2015, t. 112, nr 6-A, s. 155–166
View in Google Scholar

Petrus Krzysztof: Restytucja Garbar, największego krakowskiego przedmieścia, po zniszczeniach w czasie najazdu arcyksięcia Maksymiliana Habsburga w roku 1587. „Czasopismo Techniczne. Architektura” 2018, t. 115, z. 11, s. 39–52
View in Google Scholar

Pieradzka Krystyna: Garbary – przedmieście Krakowa (1363–1587). Biblioteka Krakowska, nr 71. Kraków 1931
View in Google Scholar

Polski słownik biograficzny: Stoiński Jan, w zakonie Anioł (ok. 1652–1715). Hasło oprac. Szymon Sułecki. T. 43, z. 179. Warszawa–Kraków 2005, s. 632–633: Szembek Franciszek (zm. 1693), kasztelan kamieniecki. Hasło oprac. Marcin Sokalski. T. 48. Warszawa–Kraków 2012–2013, s. 44–46 Szembek Jan Sebastian (ok. 1672–1731). Hasło oprac. Henryk Palkij. T. 48. Warszawa–Kraków 2012–2013, s. 59–70
View in Google Scholar

Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu: Bieniasza Młyn. Hasło oprac. Franciszek Sikora Cz. 1, z. 1. Oprac. Zofia Leszczyńska-Skrętowa, Franciszek Sikora. Wrocław 1980, s. 97–98
View in Google Scholar

Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu. Cz. 1, z. 4. Oprac. Jacek Laberschek, Zofia Leszczyńska-Skrętowa, Franciszek Sikora, Jerzy Wiśniewski. Wrocław 1986: Garbary zw. też przed Bramą Szewską. Hasło oprac. Jerzy Wiśniewski, s. 693–706 Fryszbark. Hasło oprac. Jerzy Wiśniewski, s. 685–686 Czarna Ulica. Hasło oprac. Zofia Leszczyńska-Skrętowa, s. 438–439
View in Google Scholar

Starzyński Marcin: Krakowska rada miejska w średniowieczu. Kraków 2010
View in Google Scholar

Stoksik Janina: Znane i nieznane plany Krakowa z XVII i XVIII w. w wykonaniu geodetów Akademii Krakowskiej. „Krakowski Rocznik Archiwalny” 2005, t. 11, s. 91–108
View in Google Scholar

Sułecki Szymon: Księgozbiór klasztoru karmelitów na Piasku w Krakowie. Kraków 2014
View in Google Scholar

Sułecki Szymon: The library of the Carmelite monastery at Piasek in Cracow. Rome 2018
View in Google Scholar

Susuł Jacek: Profesor Jan Miodoński 1902–1963. „Tygodnik Powszechny” 1963, nr 42, s. 5
View in Google Scholar

Szatanek Łukasz: Co pozostało z nowicjatu ojców Karmelitów przy ulicy Garbarskiej w Krakowie. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2018, z. 36, s. 75–84
View in Google Scholar

Szymborski Wiktor: Uwagi o znaczeniu religijnym Sanktuarium Matki Bożej Piaskowej w Krakowie na przełomie średniowiecza i czasów odrodzenia. „Peregrinus Cracoviensis” 2011, z. 22, s. 197–216
View in Google Scholar

Trajdos Tadeusz: Fundacja klasztoru karmelitów na Piasku. „Nasza Przeszłość” 1983, t. 60, s. 91–127
View in Google Scholar

Trajdos Tadeusz: Karmelici trzewiczkowi w Akademii Krakowskiej w XV wieku. „Poznańskie Studia Teologiczne” 1986, t. 6, s. 291–300
View in Google Scholar

Trajdos Tadeusz: U zarania karmelitów w Polsce. Warszawa 1993
View in Google Scholar

Trajdos Tadeusz: System utrzymania klasztoru karmelitów trzewiczkowych na Piasku w Krakowie (koniec XIV – koniec XV w.). W: Mendykanci w średniowiecznym Krakowie. Red. Krzysztof Ożóg, Tomasz Gałuszka, Anna Zajchowska. Kraków 2008, s. 505–516
View in Google Scholar

Wałowy Alina: Badania przy kościele i klasztorze oo. Karmelitów na Piasku w Krakowie w 1963 roku (wykop I). „Materiały Archeologiczne” 1990, t. 25, s. 105–141
View in Google Scholar

Wałowy Alina: Badania przy kościele i klasztorze oo. Karmelitów na Piasku w Krakowie w 1963 roku (wykop II), „Materiały Archeologiczne” 1995, t. 28, s. 49–64
View in Google Scholar

Widacka-Bisaga Agnieszka: Między pobożnością a przesądem. Matka Boska Piaskowa a fenomen cudownych wizerunków maryjnych w Polsce. Kraków 2013
View in Google Scholar

Włodarczyk Władysław: Kościół karmelitów na Piasku. „Rocznik Krakowski” 1963, t. 36, s. 127–150
View in Google Scholar

Wyrozumski Jerzy: Fundacja klasztoru oo. karmelitów na Piasku. „Rocznik Krakowski” 2011, t. 77, s. 9–14
View in Google Scholar

Żebrok Franciszek: Dzieje Śląskiego Seminarium Duchownego. „Nasza Przeszłość” 1975, t. 44, s. 89–116
View in Google Scholar

Pobrania

Wersja elektroniczna opublikowana

29.09.2021

Numer

Dział

Artykuły i rozprawy

Jak cytować

Tassemberk (na przedmieściu Krakowa) w nowożytnych dokumentach klasztoru Karmelitów. (2021). Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, 39, 25-48. https://doi.org/10.32030/KRZY.2021.02

Podobne artykuły

1-10 z 228

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.