Najstarsze dzieje rodziny Wierzynków w Krakowie
DOI:
https://doi.org/10.32030/KRZY.1981.04Abstract
No abstract is avaliable for this article.
References
1. Pszczółka Krakowska, 1821, t. I, s. 269; Przyjaciel Ludu, Leszno 1847, s. 84.
View in Google Scholar
2. F. Boczkowski, O Wieliczce, Bochnia 1843, s. 72; J. Szujski, Opowiadania i roztrząsania historyczne, Warszawa 1882, t. II, szkic pt.: „Kraków aż do początków XV wieku, s. 215–217; podobnie w: K. Bąkowski, Podania i legendy krakowskie, Kraków 1899, s. 56; J.K. Kochanowski, Kazimierz Wielki. Zarys żywota i panowania, Warszawa 1900, s. 125; K. Szajnocha, Wojna o cześć kobiety. Szkice historyczne, Złoczów 1901, t. II, s. 58; L. Tatomir, Król Kazimierz Wielki i Mikołaj Wierzynek. Życiorysy historyczne, Warszawa 1888; tegoż, Król Kazimierz Wielki. Zarys historyczny, Warszawa 1902, Książki dla wszystkich, nr 88, s. 145.
View in Google Scholar
3. Encyklopedia Powszechna (Orgelbranda), t. XXVI, s. 959.
View in Google Scholar
4. J. Moraczewski, Dzieje Rzeczypospolitej Polskiej do piętnastego wieku, Poznań 1851, t. I, s. 204; J Lelewel, Dzieje Polski, które stryj synowcom swoim opowiedział, Warszawa 1853, s. 181; A. Naruszewicz, Historya narodu polskiego, Kraków 1860, t. V, s. 260–261; H. Schmitt, Rys dziejów narodu polskiego od najdawniejszych czasów naszych do roku 1763, Lwów 1860, t. III, zesz. III, s. 328; L. Tatomir, Skarbniczka dziejów i rzeczy polskich, cz. II, t. I – „Dzieje Polski od najdawniejszych czasów do zgonu Kazimierza Wielkiego”, Lwów 1866, s. 375–376; T. Morawski, Dzieje narodu polskiego, Poznań 1875, t. I, s. 271; A. Sokołowski, Dzieje Polski ilustrowane, Wiedeń 1896, s. 145.
View in Google Scholar
5. A. Semkowicz, Tatomir Luсуan: Król Kazimerz Wielki i Mikołaj Wierzynek. Życiorysy historyczne, op. cit., rec.: Kwartalnik Historyczny, t. II, 1888, s. 496.
View in Google Scholar
6. H. Pachoński, Dwa zjazdy krakowskie za Kazimierza Wielkiego, Sprawozdanie dyrekcji c.k. Seminarium Żeńskiego w Krakowie za czas od r. 1910/11 do 1913/14, Kraków 1914, s. 1–24; R. Grodecki, Kongres Krakowski w roku 1364, Kraków 1939, s. 9–12, 71–72.
View in Google Scholar
7. S. Kutrzeba, Historia rodziny Wierzynków, Rocznik Krakowski, t. II, 1899, s. 29–88.
View in Google Scholar
8. J. Szujski, F. Piekosiński, Najstarsze księgi i rachunki miasta Krakowa 1300–1400, Kraków 1877, cz. I, nr 384.
View in Google Scholar
9. S. Kutrzeba, Historia rodziny Wierzynków, op. cit., s. 38; za tym opowiadał się także: M. Friedberg, Kultura polska a niemiecka. Elementy rodzi me a wpływy niemieckie w ustroju i kulturze Polski średniowiecznej, Poznań 1946, t. I, ss. 140, 330; t. II, s. 215.
View in Google Scholar
10. W. Semkowicz, S. Kutrzeba: Historya rodziny Wierzynków, op. cit., rec.: Kwart. Hist., t. XIII, 1899, s. 347.
View in Google Scholar
11. J. Ptaśnik, Kupcy, Roczn. Krak., t. XIV, 1911, s. 67.
View in Google Scholar
12. Formy te są wielokrotnie cytowane w następujących wydawnictwach: źródłowych oraz opracowaniach: A. Chmiel, Księgi radzieckie kazimierskie 1369–1381 i 1385–1402, Kraków 1932; Codex Diplomaticus Silesiae, t. III (Breslau 1860), t. IX (Breslau 1870), t. XVIII (Breslau 1898), t. XXIV (Breslau 1908), t. XXVIII (Breslau 1915); E. Długopolski, Katalog archiwum Kościoła N.P. Marii w Krakowie, Teka Konserwatorów Galicji Zachodniej, t. VI, 1916; S. Estreicher, Najstarszy zbiór przywilejów i wilkierzy miasta Krakowa, Kraków 1936; W. Gąsiorowski, Kościół archipresbiteralny N.P. Maryi w Krakowie, Kraków 1878; A. Grabowski, Skarbniczka naszej archeologii obejmującą średniowiekowe pomniki wojennego budownictwa Polaków, wiadomości do dziejów sztuk pięknych w Polsce, oraz wspomnienie z naszej przeszłości itp., Lipsk 1854; tegoż, Starożytnicze wiadomości o Krakowie, Kraków 1852; C. Grünhagen, A. Markgraf, Publicationen aus den k. Preussischen Staatsarchiven, Leipzig 1881, В. VII, Jh. 1; F. Piekosiński, Kodeks Dyplomatyczny Katedry Krakowskiej św. Wacława, Kraków 188 3, cz. II (1367–1423); tenże, Kodeks Dyplomatycz ny m. Krakowa, Kraków 1879–1882, cz. I–IV (1257–1506); tenże, Najdawniejsze inwentarze skarbca kościoła N.P. Maryi w Krakowie, Sprawozdania Komisji do Badania Historii Sztuki w Polsce, t. IV, 1891; K. Patkaniowski, Krakowska rada miejska w wiekach średnich, Kraków 1934, Biblioteka Krakowska nr 82; J. Ptaśnik, Monumenta Poloniae Vaticana, Kraków 1913, t. I–II; tenże, Mon. Pol. Vat., Kraków 1914, t. III; tenże, Cracovia artificum 1300–1500, Źródła do Historii Sztuki i Cywilizacji w Polsce, Kraków 1917, t. IV; K. Kaczmarczyk, Księgi przyjęć do prawa miejskiego w Krakowie 1392–1506, Kraków 1913; Najst. ks. i rach. m. Krakowa.
View in Google Scholar
13. Sversinc, Najst. ks. i rach. m. Krakowa; Vernuc, tamże; Virsconic, tamże; Werzengi, Mon. Pol. Vat., t. I; Wirsung, Cod. Dipl. Sil., t. III; Wirzingus, J. Emler, Regesta diplomatica nec non epistolaria Bohemiae et Moraviae, Praga 1892, cz. IV; Wercinghi Mon. Pol. Vat., t. II; Weryng, A. Grabowski, Starożytnicze wiadomości o Krakowie, op. cit.; Werincus, tamże; Wersung, Księgi przyjęć do prawa miejskiego; Wicink, J. Mitkowski, Księga Zmarłych bractwa kościoła Panny Marii w Krakowie (wiek XIV–XVIII), Studia Historyczne, r. XI, 1968, z. 1 (40).
View in Google Scholar
14. Wirzing, Kod. Dypl. Kat. Krak.; Najst. ks. i rach. m. Krakowa; Kod. Dypl. m. Krakowa, t. I; Księgi przyjęć do prawa miejskiego; Kodeks Dyplomatyczny Uniwersytetu Krakowskiego, Kraków 1870, t. III; oraz: E. Długopolski, Katalog archiwum Kościoła N.P. Marii w Krakowie, op. cit.; W. Gąsiorowski, Kościół archipresbiteralny N.P. Maryi w Krakowie, op. cit.; A. Grabowski, Skarbniczka naszej archeologii, op. cit.; tegoż, Starożytnicze wiadomości o Krakowie, op. cit.; J. Ptaśnik, Cra covia artificum, op. cit.; Werzing, J. Bartosze wicz, Kodeks Dyplomatyczny Polski, Warszawa 1858, t. III; Dodatek Tygodniowy do Gazety Lwow- skiej, r. 1852, r. 1868; Najst. ks. i rach. m. Krako wa; Kod. Dypl. m. Krakowa; Księgi przyjęć do pra wa miejskiego; Akta Grodzkie i Ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie, Lwów 1872, t. III; Kod. Dypl. Uniw. Krak, t. I; Pomniki dziejowe Lwowa z archiwum miasta, t. I, Najstarsza księga miejska 1382–1389, wyd. A. Człowski, Lwów 1892; A. Grabowski, Starożytnicze wiadomości o Krako wie, op. cit.; S. Estreicher, Najst. zb. przyw. i wilk. m. Krakowa, op. cit.; Mon. Pol. Vat., t. III; J. Ptaśnik, Cracovia artificum, op. cit.; Wirzin- g i, Kod. Dypl. Kat. Krak.; Mon. Pol. Vat., t. II; Najst. ks. i rach. m. Krakowa; Kod. Dypl. m. Kra kowa; t. I; Księgi przyjęć do prawa miejskiego; Kod. Dypl. Uniw. Krak., t. I; W. Abraham, Sprawozda nie z poszukiwań w archiwach i bibliotekach rzym skich w latach 1896/7 i 1897/8, Archiwum Komisji Historycznej, Kraków 1902, t. X; A. Grabowski, Skarbniczka naszej archeologiji, op. cit.; Mon. Pol. Vat., t. III; J. Ptaśnik, Cracovia artificum, op. cit;
View in Google Scholar
15. Najst. ks. i rach. m. Krakowa; Cod. Dipl. Sil., t. XXIV; Kod. Dypl. m. Krakowa; Księgi przyjęć do prawa miejskiego.
View in Google Scholar
16. J. Ptaśnik, Cracovia artificum, op. cit.; Akta grodzkie i ziemskie, t. III; J. Długosz, Liber Beneficiorum, t. II, III, Opera Omnia, t. VIII, IX, wyd. A. Przeździecki, Kraków 1844; tenże, Opera Omnia, t. III.
View in Google Scholar
17. J. Ptaśnik, Cracovia artificum, op. cit; J. Długosz, Opera omnia, t. III i Liber Beneficiorum, t. II.
View in Google Scholar
18. M. Kromer, Kronika Polska, tłum. Marcin z Błażewa Błażewski, Sanok, 1857, wyd. II; M. Bielski, Kronika Polska, Warszawa 1830.
View in Google Scholar
19. F. Kluge, Etymologisches Wörterbuch der deu tschen Sprache. 18. Aulage bearbeitet von Wolther Mitzka, Berlin 1960, s. 865; H. Küpper, Wörterbuch der deutschen Umgangssprache, Hamburg 1966, B. II, s. 372; J. Pirek, J. Ippoldt, Wielki słownik niemiecko-polski, Warszawa 1970, t. II (L–Z), s. 835. Należałoby jeszcze ewentualnie brać pod uwagę pochodzenie tego nazwiska od czasowników: „sich versingen”, tzn.: źle śpiewać, pomylić się w śpiewie, lub „versinhen” mającym szerokie znaczenie, a najogólniej oznaczającym: ugrzęznąć, utonąć, zatonąć (J. Pirek, J. Ippoldt, op. cit., t. II, s. 727).
View in Google Scholar
20. S. Kutrzeba, Historia rodziny Wierzynków, op. cit, s. 38.
View in Google Scholar
21. The Times Atlas of the World, London 1955, vol. III, s. 65.
View in Google Scholar
22. Hierarchia catholica medii aevi sive summorum pontificum, S.R.E. Cardinalium ecclesiarum antisti tum series ab anno 1431 usque ad annum 1503 per ducta, Monaster 1914, t. II, s. 213.
View in Google Scholar
23. The Times Atlas of the World, op. cit., vol. III, s. 65, a także: Atlas Historyczny Świata, red. J. Wolski, Warszawa 1974, s. 30–31.
View in Google Scholar
24. E. Försteman, Altdeutsches Namenbuch, Nordhausen, 1859, B. II, s. 525.
View in Google Scholar
25. Tamże, s. 1497.
View in Google Scholar
26. Cod. Dipl. Sil., t. XVIII, s. 42, nr 3658.
View in Google Scholar
27. Tamże, „…(der Ritter) Jesco von Warzengow (Wersingawe)”.
View in Google Scholar
28. Cod. Dipl. Sil., t. XVIII, s. 169 і 214.
View in Google Scholar
29. Cod. Dipl. Sil., t. IX, s. 87, nr 610; t. XXIV, ss. 71, 144, 178, 71–75, 165–167; t. XXVIII, ss. 30, 44, 253, 63, 33, 71, 99. Informacje te występują na przestrzeni lat 1371–1454. Nazwisko pisano rozmaicie: Wirsing, Wersing, a nawet – Wirsingynnc i Wirzink.
View in Google Scholar
30. B. Wyrozumska, Fragmenty najstarszej księgi miejskiej Olkusza. Małopolskie Studia Historyczne, r. II, 1959, z. 1, s. 54.
View in Google Scholar
31. Tamże, s. 52–53.
View in Google Scholar
32. Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 384.
View in Google Scholar
33. Cytowana wyżej zapiska mówi o sprzedaży przez M. Wierzynka domu przy ul. św. Krzyża Hermanowi Cieśli; zatem dom ten już wcześniej musiał należeć do niego. Niestety, w źródłach brak informacji o jego zakupie przez Wierzynka.
View in Google Scholar
34. Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 527.
View in Google Scholar
35. B. Wyrozumska, Fragmenty najstarszej księgi miejskiej Olkusza, op. cit., s. 51.
View in Google Scholar
36. Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 614.
View in Google Scholar
37. Tamże, nr 694.
View in Google Scholar
38. Tamże, nr 766.
View in Google Scholar
39. Tamże, 767.
View in Google Scholar
40. Tamże, nr 781.
View in Google Scholar
41. Tamże, nr 838.
View in Google Scholar
42. Tamże, nr 1159.
View in Google Scholar
43. Tamże, nr 759.
View in Google Scholar
44. Tamże, nr 759a.
View in Google Scholar
45. Tamże, nr 861.
View in Google Scholar
46. Tamże, nr 927, 928.
View in Google Scholar
47. Tamże, nr 929, 974, 1022.
View in Google Scholar
48. Tamże, nr 987.
View in Google Scholar
49. Tamże, nr 823, 831.
View in Google Scholar
50. Tamże, nr 835.
View in Google Scholar
51. Tamże, nr 1042.
View in Google Scholar
52. Tamże, nr 1043.
View in Google Scholar
53. Nabył go od Franczka Frisonis, Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 864.
View in Google Scholar
54. Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 919.
View in Google Scholar
55. Tamże, nr 1002.
View in Google Scholar
56. Tamże, nr 1078, 1110.
View in Google Scholar
57. W latach 1327–1328 stopniowo wykupuje młyn zwany Sandmul (na Piasku) posiadający kilku współwłaścicieli. Początkowo nabył od mieszczan sądeckich, Mikołaja i Peszka, 1/4 młyna i tyleż domu stojącego blisko kamienicy Henryka z Kietrza (Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 896); w roku następnym kupuje kolejną ćwierć wraz z ogrodem od Hanka, syna Konrada Rzeźnika (Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 990), przekazując mu jednocześnie ów nabytek w dzierżawę (Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 991). Prawdopodobnie więc Hanko, jako jedyny z właścicieli, mieszkał we młynie, lub jego pobliżu. Właścicieli młyna musiało być więcej, gdyż w tym samym 1328 r., posiadając już połowę młyna, dokupuje Wierzynek jeszcze 1/8 od Hedenrichusa, syna Richuina (Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 1018).
View in Google Scholar
58. 12.X.1322 r., Kod. Dypl. m. Krakowa, cz. 1, s. XLVIII.
View in Google Scholar
59. 20.VIII.1323 r., tamże.
View in Google Scholar
60. Mamy o tym dwie informacje z 1323 r. (Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 695 i 703).
View in Google Scholar
61. 14.II.1326 r., Najst. ks. i rach. m. Krakowa, str. XLIX.
View in Google Scholar
62. Tamże, nr 858.
View in Google Scholar
63. Tamże, s. XXIII, poz. 133.
View in Google Scholar
64. Daty kolejnych wyborów: 30.V.1329 r., 5.VIII.1330 r., 30.VII.1334 r. – Najst. ks. i rach. m. Krakowa, poz. 133, 140, s. XXIII, XXIV. Wiadomo również, że i w 1328 r. piastował ten urząd, tamże, nr 904.
View in Google Scholar
65. Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 898, 904.
View in Google Scholar
66. F. Piekosiński, Kodeks Dyplomatyczny Małopolski, Kraków 1876, t. I, s. 212.
View in Google Scholar
67. Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 1124; Hanko zw. Tabasch z Olkusza – kilkakrotny wójt sądowy, patrz: M. Niwiński, Wójtostwo krakowskie w wiekach średnich, Kraków 1938, Biblioteka Krakowska nr 95, s. 157.
View in Google Scholar
68. 20.XII.1335, Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 1171.
View in Google Scholar
69. Kod. Dypl. Małop., t. III, s. 12.
View in Google Scholar
70. Metryczka dokumentu według: Dodatek Tygodniowy do Gazety Lwowskiej, nr 58, r. 1868 i Kodeks Dyplomatyczny Wielicki, Lwów 1872, s. 19.
View in Google Scholar
71. Tamże.
View in Google Scholar
72. Kod. Dypl. Małop., t. III, s. 30.
View in Google Scholar
73. Tamże, s. 239.
View in Google Scholar
74. Tamże, nagłówek dokumentu.
View in Google Scholar
75. E. Długopolski (Bunt wójta Alberta, Roczn. Krak., t. VII, 1904, s. 163) oraz J. Ptaśnik (Studya nad patrycyatem krakowskim wieków średnich, Roczn. Krak., t. XV, 1912, s. 67) przyjmują, że M. Wierzynek wszedł w posiadanie wójtostwa wielickiego jeszcze przed 9.I.1336 r., a zatem już w 1335 r. Obaj badacze powołują się na podobny pogląd S. Kutrzeby (op. cit., s. 35).
View in Google Scholar
76. J. Ptaśnik, Studya nad patrycyatem krakowskim wieków średnich, op. cit., s. 67; J. Piotrowicz, Problematyka genezy i najstarszych dziejów górnictwa solnego w Polsce. Studia i materiały do dziejów żup solnych w Polsce, Muzeum żup solnych, Wieliczka 1968, t. II, s. 178.
View in Google Scholar
77. J. Piotrowicz, op. cit., s. 226.
View in Google Scholar
78. A nie w 1306 r. jak podaje J. Ptaśnik (Studya nad patrycyatem krakowskim wieków średnich, op. cit., s. 67).
View in Google Scholar
79. Patrz: Dod. Tyg. do Gaz. Lwow., nr 58, 1868, oraz: Kod. Dypl. Wiel., s. 19.
View in Google Scholar
80. K. Pieradzka, Miasto średniowieczne. Szkice z dziejów Krakowa od czasów najdawniejszych do pierwszej wojny światowej (pod red. J. Bieniarzówny), Kraków 1968, s. 38.
View in Google Scholar
81. J. Ptaśnik, Studya nad patrycyatem krakowskim wieków średnich, op. cit., s. 67.
View in Google Scholar
82. K. Pieradzka, Miasto średniowieczne…, op. cit., s. 41–43.
View in Google Scholar
83. Dod. Tyg. do Gaz. Lwow., nr 58, 1868 r.; Kod. Dypl. Wiel., s. 19.
View in Google Scholar
84. Tamże,
View in Google Scholar
85. Tamże,
View in Google Scholar
86. Tamże,
View in Google Scholar
87. Tamże,
View in Google Scholar
88. Tamże,
View in Google Scholar
89. Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 1261.
View in Google Scholar
90. Tamże, nr 1277.
View in Google Scholar
91. S. Gawęda, Udział możnowładztwa małopolskiego w dochodach z żup krakowskich w XIV i XV wieku, Studia i materiały do dziejów żup solnych w Polsce, op. cit., s. 242.
View in Google Scholar
92. Omówienie tego zagadnienia w: J. Piotrowicz, Problematyka genezy i najstarszych dziejów górnictwa solnego w Polsce, op. cit., s. 178.
View in Google Scholar
93. Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 1396.
View in Google Scholar
94. Tamże, nr 1414.
View in Google Scholar
95. S. Kutrzeba, Historia rodziny Wierzynków, op. cit., s. 36; Z. Kaczmarczyk, Moanarchia Kazimierza Wielkiego, Poznań 1939–1947, s. 296, t. I.
View in Google Scholar
96. Najst. ks. i rach. m. Krakowa – nr 1424.
View in Google Scholar
97. Porównaj zapiski tamże., nr 1424 (5.IV.1342 r.), nr 1426 (interesująca nas obecnie) oraz nr 1449 (17.V.1342 r.).
View in Google Scholar
98. Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 1426.
View in Google Scholar
99. Tamże, nr 1449.
View in Google Scholar
100. Patrz dalej.
View in Google Scholar
101. Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 1427.
View in Google Scholar
102. 11.XI.1342 r., Kraków, Kod. Dypl. Małop., t. III, s. 50–52.
View in Google Scholar
103. S. Estreicher, Najstarszy zbiór przywilejów i wilkierzy miasta Krakowa, op. cit., s. 3–4.
View in Google Scholar
104. 22.VIII.1347 r., Kraków, Kod. Dypl. Małop., t. III, s. 65.
View in Google Scholar
105. S. Kuraś, Zbiór dokumentów małopolskich, cz. I. Dokumenty z lat 1257–1420, Wrocław 1962, s. 108.
View in Google Scholar
106. 3.VI.1358 – Kod. Dypl. Małop., t. III, s. 116, Wiślica.
View in Google Scholar
107. Kod. Dypl. Pol., Warszawa 18 58, t. II, s. 255–257.
View in Google Scholar
108. Najst. ks. i rach. m. Krakowa, 24.I.1347 r.; porównaj – J. Ptaśnik, Miasta i mieszczaństwo w dawnej Polsce, Warszawa 1949, s. 61–63.
View in Google Scholar
109. Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 1603.
View in Google Scholar
110. J. Emler, Regesta diplomatica nec non episto laria Bohemiae et Moraviae, op. cit., s. 497.
View in Google Scholar
111. Tamże.
View in Google Scholar
112. Tamże, s. 507, Zielone Świątki (1.VI.1343 r.) Neymburg.
View in Google Scholar
113. Porównaj: S. Kutrzeba, Historia rodziny Wierzynków, op. cit., s. 40–41.
View in Google Scholar
114. 30.V.1355 r. – A. Mosbach, Przyczynki do dziejów polskich z Archiwum Miasta Wrocławia, Poznań 1860, s. 192–194; w Cod. Dipl. Sil., t. III, s. 84 – data: 30.V.1353 r.
View in Google Scholar
115. Cod. Dipl. Sil., t. III, s. 84, oraz: A. Mosbach, op. cit., ale tu błędna datacja.
View in Google Scholar
116. Cod. Dipl. Sil., t. III, s. 80; A. Mosbach, op. cit.; oba te źródła podają różne daty: rok 1352 (Cod. Dipl. Sil.) i 1351 (A. Mosbach – op. cit.). Pewniejsza jest raczej datacja Cod. Dipl. Sil.
View in Google Scholar
117. Tamże,
View in Google Scholar
118. G. Korn, Breslauer Urkundenbuch, Breslau 1870, 1Th., s. 171, nr 189: „189. Correspondenz der Stadt Breslau mit Keiser Karl IV in den Jahren 1347–1355. (…) „De rege Cracoviensi occasione novi tatum, quomodo nititur ducere aliam reginam prout dicitur a Tartaris fore exortam, sicut Nicol. Wirsingi scripsit civitati ” (…).”
View in Google Scholar
119. Z. Kozłowska-Budkowa, Z ostatnich lat Kazimierza Wielkiego, Małopolskie Studia Historyczne, nr 6, 1963–1964, z. 3/4, s. 16. O sprawie tej wspomina także S. Kutrzeba, Historia rodziny Wierzynków, op. cit., s. 40, ponadto: H. Paszkiewicz, Polityka ruska Kazimierza Wielkiego, Warszawa 1925, s. 172.
View in Google Scholar
120. Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 1544.
View in Google Scholar
121. Kod. Dypl. Małop., t. III, s. 63 oraz Kod. Dypl. Wiel. s. 3.
View in Google Scholar
122. 22.VIII.1347 r. – Kod. Dypl. Małop., t. I, s. 267.
View in Google Scholar
123. Tamże, s. 279.
View in Google Scholar
124. Kod. Dypl. Małop., t. I, s. 285, porównaj: A. Grabowski, Starożytnicze wiadomości o Krakowie, op. cit., s. 288.
View in Google Scholar
125. Dod. Tyg. do Gaz. Lwoów., nr 8 i 9, r. 1852; Akta Grodz. i Ziem., t. III, s. 23. Mylące są informacje o Wierzynku zawarte w przypisach do dokumentu drukowanego w Dod. Tyg. Wydawca połączył osobę Stolnika z postacią jego syna – Mikołaja Wierzynka Młodszego.
View in Google Scholar
126. Dod. Tyg. do Gaz. Lwow., nr 8 i 9, r. 1852; r.; Kod. Dypl. Wiel., s. 19.
View in Google Scholar
127. Dod. Tyg. do Gaz. Lwów., nr 8 i 9, 1852 r.; Akta Grodz. i Ziem., t. III, s. 23.
View in Google Scholar
128. Tamże,
View in Google Scholar
129. Tamże,
View in Google Scholar
130. Tamże,
View in Google Scholar
131. Sprawa herbu Wierzynków – Łagoda (zwano go też Wierzynkową lub rzadziej Połańcze), jakkolwiek bardzo interesująca wymaga osobnego zbadania. W ramach niniejszego artykułu zagadnienie to można jedynie zasygnalizować, z nadzieją, iż będzie jeszcze okazja do jego szczegółowego omówienia.
View in Google Scholar
132. A. Grabowski, Kraków i jego okolice, Kraków 1844, wyd. IV, s. 515: „Podstoli ktori kur założył, w niedzielę, dzień św. Franciszka umarł r. 1360, którego herb i napis na okrągłej tablicy w kurze jest przybit po prawej stronie”. Patrz także: S. Kutrzeba, Historia rodziny Wierzynków, op. cit., s. 42.
View in Google Scholar
133. Liczną literaturę, cytującą ten napis lub tylko wspominającą o epitafium podaje: J. Lepiarczyk, Fazy budowy kościoła Mariackiego w Krakowie (wieki XIII–XIV), Roczn. Krak., t. XXXIV, 1964 r., s. 202–203.
View in Google Scholar
134. Omówienie tych stanowisk u: Lepiarczyk, op. cit., s. 203.
View in Google Scholar
135. Tę datę wymienia T. Dobrowolski, Sztuka Krakowa, Kraków 1971, wyd. IV, s. 78. K. Bąkowski, Historya Krakowa w zarysie, Kraków 1898, Bibl. Krak., nr 6, s. 19 – podaje, iż dopiero w 1226 r. rozpoczyna Iwo Odrowąż budowę kościoła Mariackiego; E. Długopolski, Katalog archiwum kościoła N.P. Marii w Krakowie (Teka Grona Konserwatorów Galicji Zachodniej, t. VI, 1916, s. 1) – także wymienia r. 1226.
View in Google Scholar
136. T. Dobrowolski, Sztuka Krakowa, op. cit., s. 78–80.
View in Google Scholar
137. Literatura do tego zagadnienia w: J. Paszenda, Kościół św. Barbary w Krakowie. Problemy rekonstrukcji, Biuletyn Historii Sztuki, t. XXX, 1967 r., s. 564, i: W. Zin, W. Grabski, Wczesnośredniowieczne budowle Krakowa w świetle ostatnich badań, Roczn. Krak., t. XXXVIII, 1968, s. 69.
View in Google Scholar
138. Kod. Dypl. m. Krakowa, cz. I, nr CCXXXV – „(…) In die sanctorum Innocentium, quarto die post festum Pasche, et quarto post Penthecostem in omnibus octavis sancte Marie, Apostolorum, Euangelistarum, in die sancti Herasmi et sancti martirum et cancte Barbare virginis”.
View in Google Scholar
139. Tamże.
View in Google Scholar
140. K. Bąkowski, Kościół Najświętszej Panny Maryi w Krakowie, Kraków 1913, Bibl. Krak., nr 46, s. 4; T. Wojciechowski, Kościół katedralny w Krakowie, Kraków 1900, s. 230; M. Friedberg, Kultura polska a niemiecka, op. cit., t. II, s. 215.
View in Google Scholar
141. J. Długosz, Liber Beneficiorum, t. II, s. 2–3.
View in Google Scholar
142. Mon. Pol. Vat., t. III, nr 361, s. 349. Suplika ta jest nieco niejasna, o czym: J. Ptaśnik, Kupcy, op. cit., s. 68; ponadto: tegoż, Kultura wieków średnich, Warszawa 1925, s. 36 i J. Lepiarczyk, Fazy budowy kościoła Mariackiego w Krakowie, op. cit., s. 205.
View in Google Scholar
143. Mon. Pol. Vat., t. III, s. 317 – 18.XI.1347 r.
View in Google Scholar
144. W. Abraham, Sprawozdanie z poszukiwań…, op. cit., s. 65.
View in Google Scholar
145. E. Długopolski, Katalog archiwum kościoła N.M. Panny w Krakowie, op. cit., s. 62–63.
View in Google Scholar
146. Tamże, ale omyłka w tytulaturze – winno być dapifer sandomiriensis.
View in Google Scholar
147. J. Lepiarczyk, Fazy budowy kościoła Mariackiego w Krakowie, op. cit., s. 206. Innego zdania był wcześniej W. Łuszczkiewicz (Jaki skarb zostawił Mikołaj Wierzynek w upominku Krakowowi. Kartka z dziejów sztuki XIV wieku, Przyjaciel Sztuki Kościelnej, Organ Towarzystwa św. Łukasza w Krakowie, I, nr 6, XI 1883, s. 106). Uważał on, iż architekt Wierzynka wcześniej pracował przy budowie katedry, był rodzimego pochodzenia, a po odbyciu wędrówki zagranicznej, wrócił do Krakowa i tu wzniósł prezbiterium kościoła Mariackiego. J. Lepiarczyk, (op. cit.) ponadto zwraca uwagę, iż w 3 ćwierci XIV w. kościoły typu halowego były bardzo rozpowszechnione. Zaznacza też, iż budowlą halową jest również kościół św. Jakuba w Sandomierzu, gdzie Wierzynek był stolnikiem. Autor zadaje nawet pytanie (s. 199): „(…) czy i jaki jest udział i rola Wierzynka w po zostaniu świątyni sandomierskiej?”.
View in Google Scholar
148. J. Lepiarczyk, op. cit., s. 225.
View in Google Scholar
149. W. Zin, W. Grabski, Wczesnośredniowieczne budowle Krakowa w świetle ostatnich badań, op. cit., s. 69.
View in Google Scholar
150. J. Sas Zubrzycki, Rozwój gotycyzmu w Polsce pod względem konstrukcyjnym i estetycznym. Wykład habilitacyjny wygłoszony w c.k. szkole politechnicznej we Lwowie, dn. 28.I.1895 r., Kraków 1895, s. 20.
View in Google Scholar
151. Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 886.
View in Google Scholar
152. W. Abraham, Sprawozdanie z poszukiwań…, op. cit., s. 65.
View in Google Scholar
153. S. Kutrzeba, Historia rodziny Wierzynków, cp. cit., s. 44.
View in Google Scholar
154. W. Abraham, Sprawozdanie z poszukiwań…, op. cit., s. 65 – 10.VI.1350 r., Awinion.
View in Google Scholar
155. S. Kutrzeba, Historia rodziny Wierzynków, op. cit., s. 43–47.
View in Google Scholar
156. Tamże, s. 46–49.
View in Google Scholar
157. Jak chce S. Kutrzeba, Nicze w r. 1340 (op. cit., s. 46) a Mikołaj Wierzynek Młodszy – w 1344 r. (op. cit., s. 49).
View in Google Scholar
158. Zresztą nieśmiało sugerował to nawet S. Kutrzeba – op. cit., s. 49.
View in Google Scholar
159. W. Semkowicz, Stanisław Kutrzeba, Historya rodziny Wierzynków, Rocznik Krakowski, t. II, s. 29, rec.: Kwart. Hist., t. XIII, 1899, s. 349.
View in Google Scholar
160. S. Kutrzeba, op. cit., s. 87.
View in Google Scholar
161. Kod. Dypl. m. Krakowa, cz. I, s. L.
View in Google Scholar
162. Tamże.
View in Google Scholar
163. Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 1544.
View in Google Scholar
164. Tamże, nr 1543.
View in Google Scholar
165. Kod. Dypl. m. Krakowa, s. 504.
View in Google Scholar
166. Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 1544.
View in Google Scholar
167. Porównaj: J. Ptaśnik, Miasta i mieszczaństwo w dawnej Polsce, op. cit., s. 61–63.
View in Google Scholar
168. Kod. dypl. m. Krakowa, cz. I, s. XXIV, poz. 178.
View in Google Scholar
169. Tamże, poz. 189.
View in Google Scholar
170. Tamże, s. XXV, poz. 216.
View in Google Scholar
171. Mon. Pol. Vat., t. I, s. 406.
View in Google Scholar
172. Tamże, s. 322.
View in Google Scholar
173. Tamże, s. 407.
View in Google Scholar
174. Tamże, s. 409.
View in Google Scholar
175. Tamże, s. 341.
View in Google Scholar
176. Kod. Dypl. m. Krakowa, cz. I, s. 342, 343; Mon. Pol. Vat., t. I, s. 348, 417.
View in Google Scholar
177. Mon. Pol. Vat., t. II, s. 303, 460, 463.
View in Google Scholar
178. Tamże, s. 14; porównaj też: S. Gawęda, Polityka fiskalna Kazimierza Wielkiego wobec kurii papieskiej, Studia Historyczne, t. XIII, 1970, z. 3(50), s. 365–366.
View in Google Scholar
179. Mon. Pol. Vat., t. II, s. 21, 463, 457, 304, 36, 345, 306.
View in Google Scholar
180. Tamże, t. I, s. 409, t. II, s. 20.
View in Google Scholar
181. Tamże, t. II, s. 452. W tym samym roku, ale 6 lipca, wymieniono obok Guiska z Sącza jako pełnomocnika Wierzynka także Stanisława Pensatora, ale jest to wypadek sporadyczny.
View in Google Scholar
182. Mon. Pol. Vat., t. II, s. 35, 29, 304, 34.
View in Google Scholar
183. Tamże, s. 306.
View in Google Scholar
184. Tamże, s. 50, 453.
View in Google Scholar
185. Tamże, s. 60.
View in Google Scholar
186. Tamże, s. 454.
View in Google Scholar
187. Tamże, s. 42 oraz: Kod. Dypl. m. Krakowa, cz. I, s. 349.
View in Google Scholar
188. Mon. Pol. Vat., t. II, s. 452, 306, 454, 307, 305.
View in Google Scholar
189. Tamże, s. 306.
View in Google Scholar
190. Tamże, s. 79.
View in Google Scholar
191. Mon. Pol. Vat., t. III, s. 331, 335, 347.
View in Google Scholar
192. Cod. Dipl. Sil., t. III, s. 64.
View in Google Scholar
193. Tamże, oraz: A. Mosbach, Przyczynki do dziejów polskich z archiwum miasta Wrocławia, op. cit., dodatek (s. 192–194). Kontakty te nie ustają. Musiał się sam nieraz wybierać do Wrocławia, skoro on to jest zapewne tym Mikołajem z Krakowa, którego odnajdujemy na liście świadków dokumentu wystawionego 17 grudnia 1338 r. we Wrocławiu dla klasztoru Premonstratensów św. Wincentego (Cod. Dipl. Sil., t. XVIII, s. 47–48).
View in Google Scholar
194. G. Korn, Breslauer Urkundenbuch, op. cit., s. 145; A. Mosbach, Przyczynki do dziejów polskich z Archiwum Miasta Wrocławia, op. cit., s. 192–194; Cod. Dipl. Sil., t. III, s. 68.
View in Google Scholar
195. S. Kutrzeba, Historia rodziny Wierzynków, op. cit., s. 40. Autor nie uwzględnia źródeł wrocławskich (A. Mosbach – op. cit., s. 80). Ponadto ciekawe informacje podaje S. Kalfas-Piotrowska (Stosunki handlowe śląsko-polskie za Kazimierza Wielkiego, Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku, Katowice 1936, nr V, s. 245–246): „(…) możemy stwierdzić udział najwybitniejszej postaci bogatego mieszczaństwa krakowskiego z czasów Kazimierza Wielkiego, Mikołaja Wierzynka, w spółce handlowej wraz z kupcami śląskimi. Przedmiotem transakcji było srebro. W spółce tej Wierzynek został oszukany na dostawie przez spólników – Thomelina z Kuttenberga i przez drugiego, który pochodził z Iglawy (Ilauer). Strata musiała być znaczna, bo skarga Wierzynka znalazła się aż w kancelarii królewskiej Karola IV”.
View in Google Scholar
196. Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 1656 i 1663.
View in Google Scholar
197. Omówienie tego zagadnienia wykracza poza ramy niniejszej pracy. Szersze jego przedstawienie dali: S. Kutrzeba, Historia rodziny Wierzynków, op. cit., s. 52 i n.; H. Pachoński, Dwa zjazdy krakowskie za Kazimierza Wielkiego, op. cit.; R. Grodecki, Kongres Krakowski w roku 1364, op. cit.
View in Google Scholar
198. Kod. Dypl. m. Krakowa, cz. I, s. 351, a także: Kod. Dypl. Uniw. Krak., cz. I, s. 6.
View in Google Scholar
199. Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 1428.
View in Google Scholar
200. Kod. Dypl. m. Krakowa, cz. I, s. LVII i LVIII.
View in Google Scholar
201. S. Kutrzeba, Historia rodziny Wierzynków, op. cit., s. 44. 202 2.I.1386 r. – transsumpt przywileju, który M. Wierzynek otrzymał od króla Kazimierza Wielkiego, Kod. Dypl. Małop., t. I, s. 440.
View in Google Scholar
203. Mon. Pol. Vat., t. III, s. 331; W. Abraham, Sprawozdanie z poszukiwań w archiwach i bibliotekach…, op. cit., s. 64.
View in Google Scholar
204. Tamże.,
View in Google Scholar
205. S. Kutrzeba, Historia rodziny Wierzynków, op. cit., s. 48, tak o nim pisał: „Słyszymy w r. 1350 o jakimś Janie Wierzynku, który dostaje od papieża kanonię na Spiżu, a więc już w ostrzyhomskiej dyecezyi. Nie jest on nam bliżej znany, nawet nie wiemy, czy go jakie łączyły węzły pokrewieństwa z rodziną krakowską”.
View in Google Scholar
206. S. Kutrzeba, op. cit., s. 43–44 i tabl. genealog., s. 87.
View in Google Scholar
207. Mon. Pol. Vat., t. III, s. 355. 208 Tamże, s. 347; W. Abraham, Sprawozdanie z poszukiwań…, op. cit., s. 67.
View in Google Scholar
209. Mon. Pol. Vat., t. III, s. 355. Tam też umieszczona prośba dotycząca jednego z krewnych Wierzynków. Dokumentu tego prawdopodobnie nie znał S. Kutrzeba, gdyż nigdzie o nim nie wspomina.
View in Google Scholar
210. Z. Kozłowska-Вudkowa, Najdawniejsze roczniki krakowskie i kalendarze. Pomniki Dziejowe Polski, seria II, t. V, Warszawa 1978, Kalendarz Katedry Krakowskiej, s. 150 – „Anno domini MCCCLXXI Daniel canonicus Cracoviensis obiit” i w przypisie: „3.VI. 1371 – Daniel, syn Mikołaja Wierzynka, kan. krak., od 1354 r., kanonik wrocławski od 1357 (…)”.
View in Google Scholar
211. W. Abraham, Sprawozdanie z poszukiwań…, op. cit., s. 67.
View in Google Scholar
212. Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 1370, 1448, 1462, 1469, 1638.
View in Google Scholar
213. Tamże, nr 1462.
View in Google Scholar
214. W. Abraham, Sprawozdanie z poszukiwań…, op. cit., s. 65.
View in Google Scholar
215. Najst. ks. i rach. m. Krakowa, nr 1504.
View in Google Scholar
216. Mon. Pol. Vat., T. I, s. 405, 413; t. II, s. 306, 307, 457, 305, 459.
View in Google Scholar
217. Tamże, t. I, s. 417, 412.
View in Google Scholar
218. B. Wуrozumska, Fragmenty najstarszej księgi miejskiej Olkusza, op. cit., s. 54: „(9). Domus Pesconis Wirsingi”.
View in Google Scholar
219. Mon. Pol. Vat., t. II, s. 58.
View in Google Scholar
220. Tamże, s. 79. Znamy też innego pełnomocnika Piotra-Jakuba Wortum (Mon. Pol. Vat., t. II, s. 108).
View in Google Scholar
221. J. Mączyński, Pamiątka z Krakowa i jego okolic, Kraków 1845, s. 200.
View in Google Scholar
222. Mocno zakorzeniona tradycja Wierzynkowej uczty wpłynęła na nazwanie utworzonej w 1947 r. restauracji w domu przy Rynku Głównym 16, nazwiskiem Wierzynka. Odtąd też zaczęto uważać ten dom za niegdyś należący do rodziny Wierzynków.
View in Google Scholar
223. J. Wawel-Louis, Przechadzka kronikarza po rynku krakowskim, Kraków 1890, s. 102–103.
View in Google Scholar
224. Tamże.
View in Google Scholar
225. J. Ptaśnik, Miasta i mieszczaństwo w dawnej Polsce, op. cit., s. 399.
View in Google Scholar
226. K. Pieradzka, Miasto średniowieczne, op. cit., s. 55.
View in Google Scholar
227. S. Kutrzeba, Zarys dziejów handlu Krakowa 1257–1910, Kraków 1910, s. 64.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
See more at Copyright & Licensing tab.
