Minas Bżyszkian i jego relacja o Ormianach Lwowa

  • Tatevik E. Sargsyan Naukowo-Badawcze Centrum Krymoznawstwa i Ochrony Dziedzictwa Kulturowego Republiki Krymu
Keywords: Minas Bzhyshkyan, Lwów, Polish Armenians

Abstract

Minas Bzhyshkyan and His Report on Armenians in Lwów
Minas Bzhyshkyan, an armenologist, philologist, pedagogue, historian, ethnographer, and musicologist was a member of the Armenian Catholic Mechitarists order. He travelled widely and took scrupulous notes of his journeys, which aided writing his monograph A Journey to Poland and other countries where exiles from Ani live. His work, crucial for research on Armenians in old Poland, was originally published in 1830 in Venice. It was written in classical Armenian, an ancient language of a highly ornate quality. The book is a valuable source of information on geography, architecture, and epigraphy of peoples living on territories travelled by Bzhyshkyan, as well as on the past and present of the Armenian diasporas in the Central Europe and the Black Sea Basin countries. The author presents data on the Armenian community of Lwów and evaluates it against information from other sources.

Author Biography

Tatevik E. Sargsyan, Naukowo-Badawcze Centrum Krymoznawstwa i Ochrony Dziedzictwa Kulturowego Republiki Krymu

doktor historii, pracownik naukowy Naukowo-Badawczego Centrum Krymoznawstwa i O chrony Dziedzictwa Kulturowego Republiki Krymu w Symferopolu.

References

Źródła archiwalne

Matenadaran: sygn. 1527, sygn. 7442

Źródła drukowane

[Aliszan] Ալիշան Ղ.Կամենից. Տարեգիրք Հայոց Լեհաստանի եւ Ռումենիոյ. Վենետիկ, 1896 (G. Aliszan, Kamieniec. Roczniki Ormian Polski i Rumunii, Wenecja 1896)

Arakel z Tebryzu, Księga dziejów, tłum. A. Mandalian, W. Dąbrowski, Warszawa 1981

[Bżyszkian] Բժշկեան, Ճանապարհորդութիւն ի Լեհաստան և յայլ կողմանս բնակեալս ի Հայկազանց սերելոց ի նախնեաց Անի քաղաքին. Վենետիկ, 1830, էջ 91 [M. Bżyszkian, Podróż do Polski i innych miejsc zamieszkałych przez Ormian, wywodzących się od przodków ze stolicy Ani, Wenecja 1830]

[Historia] Պատմութիւն Ղրիմայ յերկրի, արարեալ Մարտիրոս վարդապետ է Ղրիմեցւոյ՝ոտանաւորչափով, Ա. Ա. Մարտիրոսյան. Մարտիրոս Ղրիմեցի. Երևան, 1958, էջ 142-152 [Historia Krymu, przedstawiona przez wardapeta Martirosa z Krymu w formie wersetów, w: A. A. Martirosyan, Martiros z Krymu, Erywań 1958, s. 142-152]

[Historia] Պատմութիւն Ղրիմայ յերկրի, արարեալ Մարտիրոս վարդապետ է Ղրիմեցւոյ՝ոտանաւորչափով, Ղրիմիհայ բանաստեղծներ XV–ХХ դդ. Սիմֆերոպոլ–Երևան, 2008, էջ 141–151 [Historia Krymu, przedstawiona przez wardapeta Martirosa z Krymu w formie wersetów, w: Ormiańscy poeci Krymu z XV-XX wieku, Symferopol–Erywań 2008, s. 141-151]

[Kolofony] ԺԴ դարի հայերեն ձեռագրերի հիշատակարաններ, Կազմեց՝Լ. Խաչիկյան. Երևան, 1950, էջ 529 [Kolofony ormiańskich manuskryptów z XIV wieku, wyd. L. Chaczikian, Erywań 1950]

[Pidu] Պիդու Ա., Կարճառօտ տեղեկութիւնք զարդի վիճակ, զսկզբանէ և զծաւալմա նէառաքելա կանքարոզչութ եաննառհայս Լեհաստանի, Վալախիո և մերձակա աշխարհաց (1669 թ.). Բռնիմիութիւն Հայոց Լեհաստանի ընդ եկեղեցւոյն Հռովմայ, Նախաբանիհեղ. ևկազմող՝Կ. Եզեան, փաստաթղթերի թարգ.՝Ստ. Մալխասյանի. ՍՊբ, 1884 [A. Pidu, Krótka informacja o obecnym stanie, początku i rozwoju działalności misyjnej wśród Ormian Polski, Wołoszczyzny i krajów sąsiednich (1669 r.), w: Przymusowe zjednoczenie Ormian Polski z Kościołem rzymskim, red. K. Ezjan, tłum. źródeł S. Malchasian, Petersburg 1884]

[Swod] Свод армянских памятных записей, относящихся к Крыму и сопредельным регионам (XIV–XV вв.), сост., русс. пер., введ. и прим. Т. Э. Саргсян, Симферополь 2008

[Symeon] Симеон Лехаци, Путевые заметки, пер. М. О. Дарбинян, Москва 1965

[Wielki] Մայրցուցակ հայեր էնձեռագրաց Մատենադարանին Մխիթարեանցի Վենետիկ. Հատ. Ը Կազմեց՝Սահակվրդ. Ճեմճեմեան. Վենետիկ, 1998 [Wielki katalog ormiańskich rękopisów klasztoru Mechitarystów w Wenecji, 8, red. S. Czemczemian, Wenecja 1998]

[Zbiór] Դիվան հայ վիմագրության: 7, (Ուկրաինա, Մոլդովա), Կազմեց՝Գ. Մ. Գրիգորյան. Երևան, 1996 [Zbiór ormiańskich inskrypcji, 7, (Ukraina, Mołdawia), red. G. Grigorian, Erywań 1996]

Opracowania

[Ajwazowski] Айвазовский Г., Заметка о происхождении новороссийских армян, „Записки Одесского общества истории и древностей”, 6, 1867, s. 552-554

[Badian, Czipieris] Бадян В. В., Чиперис А. М., Торговля Кафы в XIII–XV века, w: Феодальная Таврика. Материалы по истории и археологии, Киев 1974

[Bazmawep] Բազմավէպ. Վենետիկ, 1852 [Bazmawep, Wenecja 1852]

Chowaniec C., Ormianie w Stanisławowie w XVII i XVIII wieku, Stanisławów 1928

Chrząszewski J., Kościoły Ormian polskich, Warszawa 2001

[Encyklopedia] Հայհանրագիտակ. Խմբ.՝Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան. Հատոր Ա. Պուքրէշ, 1938, էջ 399 [Encyklopedia ormiańska, red. M. Poturian, 1, Bukareszt 1938]

[Galickij], „Галицкий исторический сборник, издаваемый обществом Галицко-русской Матицы”, 1, 1853

[Grigorian] Григорян В. В., История армянских колоний Украины и Польши (армяне в Подолии), Ереван 1980

[Izbaszian] Юзбашян К. Н., Армянские рукописи в петербургских собраниях. Каталог, „Православный палестинский сборник”, 104, Санкт-Петербург 2005

[Kazarian] Казарян А. Ю., Архитектура армянского собора во Львове. Истоки композиции и декора первоначального храма, w: Художественная культура армянских общин на землях Речи Посполитой: Материалы Международной научной конференции (Минск, 9-11 октября 2012), Минск 2013, s. 116-126

[Mikaelian] Միքայելյան Վ. Ա., Ղրիմի հայկական գաղութի պատմություն, 1964

[W. A. Mikaelyan, Historia ormiańskiej kolonii na Krymie, Erywań 1964]

[Porkszejan] ՓորքշեյանԽ Ա., Ե՞րբ է կատարվել հայերի մուտքը Ղրիմ, „Հայկ. ՍՍՀԳԱՊԲՀ”, Երևան, 1962, էջ 108 [H.A. Porkszejan, Kiedy nastąpiło przesiedlenie Ormian na Krym?, „Czasopismo Historyczno-Filologiczne AN SRRA ”, 2, 1962]

[Sargsjan] Սարգսյան Տ.Է. Անեցիներիգաղթը Ղրիմ և դրաթվագրումը «ՀՀԳԱԱ Շիրակի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոնի Գիտական աշխատություններ». Պրակ 20. Երևան, 2017, էջ 121-131 [T. E . Sargsyan, Przesiedlenie mieszkańców Ani na Krym i jego datowanie, „Prace Naukowe Centrum Studiów Armenologicznych im. Szyraka”, 20, 2017, s. 121-131]

[Sargsjan, Petrosjan] Саргсян Т., Петросян М., Крым. Монастырь Сурб Хач, Симферополь 2017

[Timirgazin] Тимиргазин А. Д., Член армяно-католической Конгрегации Мхитаристов на острове Св. Лазаря в Венеции Минас Бжшкянц (Минас Медици), w: Исследования по арменистике в Украине, 1, Симферополь 2008

Netografia

Вблизи центра Львова обнаружили поселение древних славян, УНIАН, Информационное агентство, [online] http://www.unian.net/society/1001958-vblizi-tsentralvova-obnarujili-poselenie-drevnih-slavyan.html, 15 VII 2016

Published
2019-05-15
How to Cite
Sargsyan, T. E. (2019). Minas Bżyszkian i jego relacja o Ormianach Lwowa. Lehahayer, 5, 159-193. https://doi.org/10.12797/LH.05.2018.05.07
Section
Articles