Border Control Culture on the Polish-Belarusian Border in 2021-2023
Material, Normative and Symbolic Dimensions
DOI:
https://doi.org/10.12797/Politeja.23.2026.101.13Słowa kluczowe:
kontrola graniczna, Straż Graniczna, granica polsko-białoruska, kultura kontroli granicznejAbstrakt
In recent years, Poland has faced unprecedented immigration pressure. In addition to the massive influx of war refugees from Ukraine, irregular migrants have challenged the Polish border control. During 2021, the first year of the crisis, the number of unauthorized border crossings made on the Polish-Belarusian border increased by 12.5 times. This led to significant changes in state border policy and border control practices locally implemented by the Border Guard (BG). The assessment of the reaction of the Polish authorities and the BG as a leading actor in this challenge aroused several controversies. Researching legal sources, official media releases and scholarly literature, I argue for a multilayered explanation of how the BG coped with this task. I examine this issue in light of the border control culture (BCC) concept, which makes it possible to embed border control practices in a broader cultural-normative context. I propose a more comprehensive approach to the BCC to show that the main actors in these processes, i.e. BG officers, operate in a specific work environment. It has three components: material, normative, and symbolic. This approach shows that changes in the material artefacts and legal norms referring to border control and ideas and views about the purpose and meaning of the border and the BG service are integral elements of the BCC and can stimulate BG officers to take the desired actions.
Bibliografia
Bierstedt R., The Social Order, 4th ed., New York–London 1974.
Bloch N., “Is a Woman a Better Refugee Than a Man? Gender Representations of Refugees in the Polish Public Debate,” Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny, vol. 189, no. 3 (2023), pp. 39-56, https://doi/org/10.4467/25444972smpp.23.028.19143.
Chołodowski M., „Sprawa uchodźców przetrzymywanych w Usnarzu przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka,” 13 February 2025, at https://bialystok.wyborcza.pl/bialystok/7,35241,31685762,sprawa-uchodzcow-przetrzymywanych-w-usnarzu-przed-europejskim.html.
Commissioner for Human Rights, “Commissioner Calls for Immediate Access of International and National Human Rights Actors and Media to Poland’s Border with Belarus to End Human Suffering and Violations of Human Rights. Report for Council of Europe”, 2021, at https://www.coe.int/en/web/commissioner/-/commissioner-calls-for-immediate-accessof-international-and-national-human-rights-actors-and-media-to-poland-s-border-withbelarus-in-order-to-end-hu.
Czarnota K., Górczyńska M., “The Lawless-Zone – 12 Months of the Polish-Belarus Border Crisis,” Helsinki Foundation for Human Rights. Poland, 2022, at https://hfhr.pl/en/publications-7798/the-lawless-zone--12-months-of-the-polish-belarusian-border-crisis.
Donnan H., Wilson T. M., Borders: Frontiers of Identity, Nation and State, Oxford–New York 1999.
“Działania polskich służb na granicy polsko-białoruskiej,” MSWiA, 18 August 2021, at https://www.gov.pl/web/mswia/dzialania-polskich-sluzb-na-granicy-polsko-bialoruskiej.
European Council on Refugees and Exile, “EU Eastern Borders: Poland Ignores Commission Pressure for Frontex Deployment, Eastern States Move to ‘Legalise’ Pushbacks, Belarus Suspends Return Agreement,” 8 October 2021, at https://ecre.org/eu-eastern-borders-poland-ignores-commission-pressure-for-frontex-deployment-eastern-states-move-to-legalisepushbacks-belarus-suspends-return-agreement/.
European Council on Refugees and Exiles, “Seeking Refuge in Poland: a Fact-finding Report on Access to Asylum and Reception Conditions for Asylum Seekers,” 2023, at https://hfhr.pl/upload/2023/04/seeking_refuge_in_poland.pdf.
Fiałkowska K., “Obsesja systematyzacji – czyli co o migracjach sądzi Straż Graniczna, ustami swojego generała na wykładzie inauguracyjnym,” BBNG, 2022, at https://www.bbng.org/obsesja-systematyzacji.
Frontex, “Annual Brief 2024,” 2025, at https://www.frontex.europa.eu/assets/Publications/General/Annual_Brief_2024.pdf.
de Genova N., “The Border Spectacle of Migrant ‘Victimisation’,” Open Democracy, 20 May 2015, at https://www.opendemocracy.net/en/beyond-trafficking-and-slavery/border-spectacle-of-migrant-victimisation/.
Glensk U., Pinezka. Historie z granicy polsko-białoruskiej, Wołowiec 2024.
Graban A., “Instrumentalisation of Fear and Securitisation of ‘Eastern Borders Route’: The Case of Poland-Belarus ‘Border Crisis’,” European Security, vol. 33, no. 2 (2024), pp. 236-260, https://doi.org/10.1080/09662839.2023.2287499.
“Granica polsko-białoruska. Rzeczniczka SG o tym, skąd w puszczy biorą się cegły,” Polsat-News.pl, 22 September 2023, at https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2023-09-22/granica-polsko-bialoruska-rzeczniczka-sg-o-tym-skad-w-puszczy-biora-sie-cegly/.
Grynberg M., Jezus umarł w Polsce, Warszawa 2023.
Helsinki Foundation for Human Rights, Helsinki Foundation for Human Rights’ Legal Brief on Judgements in Cases Involving the Expedited Returns of Migrants to Belarus. Report, 2022, at https://hfhr.pl/upload/2022/12/hfhr-legal-brief-on-push-back-judgements-eng.pdf.
Human Rights Watch, ‘Die Here or Go to Poland’. Belarus’ and Poland’s Shared Responsibility for Border Abuses, 24 November 2021, at https://www.hrw.org/report/2021/11/24/die-here-or-go-poland/belarus-and-polands-shared-responsibility-border-abuses.
Huysmans J., The Politics of Insecurity: Fear, Migration and Asylum in the EU, London–Abingdon 2006.
Kabata M., Jacobs A., “The ‘Migrant Other’ as a Security Threat: The ‘Migration Crisis’ and the Securitising Move of the Polish Ruling Party in Response to the EU Relocation Scheme,” Journal of Contemporary European Studies, vol. 31, no. 4 (2022), pp. 1223-1239, https://doi.org/10.1080/14782804.2022.2146072.
Klaus W. (ed.), “Kryzys humanitarny na pograniczu polsko białoruskim. Raport,” Grupa Granica, 2021. at https://monitorkonstytucyjny.eu/wp-content/uploads/2021/12/Raport-GGKryzys-humanitarny-na-pograniczu-polsko-bialoruskim.pdf.
“Kolejne próby forsowania polsko-białoruskiej granicy, Podlaski Oddział Straży Granicznej,” Podlaski Oddział SG, 5 May 2022, at https://www.podlaski.strazgraniczna.pl/pod/aktualnosci/45585,Kolejne-proby-forsowania-polsko-bialoruskiej-granicy.html.
Komenda Główna Straży Granicznej, Straż Graniczna. Informacja statystyczna za 2023 r., Warszawa 2024, at https://strazgraniczna.pl/download/1/35114/Informacjastatystycznaza2023r.pdf.
Komenda Główna Straży Granicznej, Straż Graniczna. Informacja statystyczna za I kwartał 2024 r., Warszawa 2024, at https://strazgraniczna.pl/download/1/35804/InformacjastatystycznazaIkwartal2024r.pdf.
Konrad V., Nicol H.N., “Border Culture, the Boundary between Canada and the United States of America, and the Advancement of Borderlands Theory,” Geopolitics, vol. 16, no. 1 (2011), pp. 70-90, https://doi.org/10.1080/14650045.2010.493773.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483.
Korsak E., “Więcej wojska na wschodnią granicę,” PolskaZbrojna.pl, 28 June 2023, at https://polska-zbrojna.pl/home/articleshow/39870?t=Wiecej-wojska-na-wschodnia-granice.
Kosman M., “Framing the Polish-Belarusian Border in 2021. The Case of Public Service Television (TVP),” Problem of Post-Communism, 24 April 2024, at https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10758216.2024.2337947.
Kostrzewa K., “Wiceszef MON: sytuacja na granicy jest trudna. 15 tysięcy polskich żołnierzy na granicy,” PAP, 13 November 2021, at https://www.pap.pl/aktualnosci/news%2C999051%2Cwiceszef-mon-sytuacja-na-granicy-jest-trudna-15-tysiecy-polskich-zolnierzy.
Krępa M., Mondal N., “Can The Pushed-Back Speak? Tracing Narrative Agency of Enemised and Victimised Migrants in Poland,” Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny, vol. 189, no. 3 (2023), pp. 15-37, https://doi.org/10.4467/25444972SMPP.23.032.19147.
“List Ministra Mariusza Kamińskiego do Funkcjonariuszy Straży Granicznej”, MSWiA, 13 August 2021, at https://www.gov.pl/web/mswia/list-ministra-mariusza-kaminskiego-do-funkcjonariuszy-strazy-granicznej-.
“List Ministra Mariusza Kamińskiego z okazji święta Straży Granicznej”, MSWiA, 16 May 2022, at https://www.gov.pl/web/mswia/list-ministra-mariusza-kaminskiego-z-okazji-swieta-strazy-granicznej3.
Mikołajczyk D., “Straż Graniczna rekrutuje, ale bilans kadrowy na minusie,” InfoSecurity24, 15 November 2023, at https://infosecurity24.pl/sluzby-mundurowe/straz-graniczna/straz-graniczna-rekrutuje-ale-bilans-kadrowy-na-minusie.
Morales F.G., A/HRC/53/26/Add.1: Visit to Poland. Report of the Special Rapporteur on the Human Rights of Migrants, UN General Assembly, Human Rights Council – Fifty-third session, 19 June-14 July 2023, at https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g23/076/74/pdf/g2307674.pdf.
Niedźwiecka-Iwańczyk N., “Pogranicze,” in E. Opiłowska et al. (eds.), Studia nad granicami i pograniczami. Leksykon, Warszawa 2020, pp. 283-294.
“Ochrona granicy polsko-białoruskiej w czasie stanu wyjątkowego,” MSWiA, 6 September 2021, at https://www.gov.pl/web/mswia/ochrona-granicy-polsko-bialoruskiej-w-czasiestanu-wyjatkowego.
OSCE, “Urgent opinion on Draft Amendments to the Aliens Act and the Act on Granting Protection to Aliens on the Territory of the Republic of Poland and Ministerial Regulation on Temporary Suspension of Border Traffic at Certain Border Crossings,” 2021, at https://www.osce.org/files/f/documents/3/3/498252_0.pdf.
Palęcka A., “Przemoc państwa i działania oddolne: Raport Fundacji Ocalenie z kryzysu humanitarnego na pograniczu polsko-białoruskim,” Fundacja Ocalenie, 2022, at https://ocalenie.org.pl/wp-content/uploads/2022/04/raport-fundacji-ocalenie-z-kryzysu-humanitarnegona-pograniczu-pl-by_1kor-1.pdf.
Pietrusińska M., Gebert N., Leczymy uchodźców. Raport oparty na relacjach pracowników przygranicznych placówek służby zdrowia, Warszawa 2021.
“Posiedzenie nr 38 w dniu 30-09-2021. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Mariusz Kamiński,” Sejm Rzeczpospolitej Polskiej, 30 September 2021, at https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/transmisja.xsp?documentId=6EE6EBFCEE333D85C125876400374939&symbol=WYPOWIEDZ_TRANSMISJA.
“Posiedzenie nr 41 w dniu 09-11-2021 (1. dzień obrad),” Sejm Rzeczpospolitej Polskiej, 2021, at https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/posiedzenie.xsp?view=1&posiedzenie=41&dzien=1.
“Powstaje zapora na granicy polsko-białoruskiej,” MSWiA, 16 February 2022, at https://www.gov.pl/web/mswia/powstaje-zapora-na-granicy-polsko-bialoruskiej.
“Premier Mateusz Morawiecki o sytuacji na granicy z Białorusią,” Polsatnews.pl, 6 December 2021, at https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2021-12-06/sytuacja-na-granicy-z-bialorusia-konferencja-premiera/.
Rachwalska M., “SG ma szansę wyjść na kadrową prostą?,” InfoSecuity24, 13 March 2023, at https://infosecurity24.pl/sluzby-mundurowe/straz-graniczna/sg-ma-szanse-wyjsc-na-kadrowa-prosta.
“Rocznica wsparcia SG przez WOT w ochronie granicy RP,” WojskoPolskie.pl, 2022, at https://www.wojsko-polskie.pl/1bot/articles/aktualnosci-w/rocznica-wsparcia-sg-przez-wotw-ochronie-granicy-rp/.
Sadura P., Urbańska S., “Tam, gdzie ich zabierają i ‘gonią’ z powrotem,” Krytyka Polityczna, 5 November 2021, at https://krytykapolityczna.pl/kraj/reportaz-badawczy-sadura-urbanskagranica-uchodzcy-wojsko-polisja-straz-graniczna.
Sarantaki A.M., Frontex and the Rising a New Border Control Culture in Europe, London 2023.
Scott J.W., “Borders, Border Studies and EU Enlargement,” in D. Wastl-Walter (ed.), The Ashgate Research Companion to Border Studies, London 2011, pp. 123-142.
Straczuk J., “‘Hybrid war’, Military Humanitarianism, and Epistemic Friction. Framing Illegalised Migration on the Polish-Belarusian Border,” Journal of Ethnic and Migration Studies, vol. 50, no. 16 (2023), pp. 4234-4252, https://doi.org/10.1080/1369183X.2023.2293637.
Sztompka P., Socjologia. Analiza społeczeństwa, Kraków 2007.
Trojanowska-Strzęboszewska M., “Counteracting Irregular Migration in the European Union as a Priority of Poland’s Position on the New Pact on Migration and Asylum,” Athenaeum, vol. 76, no. 4, (2022), pp. 7-29, https://doi.org/10.15804/athena.2022.76.01.
Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 915.
“Wiceminister Bartosz Grodecki oraz szef Agencji Frontex z wizytą na granicy polskobiałoruskiej,” MSWiA, 4 October 2021, at https://www.gov.pl/web/mswia/wiceministerbartosz-grodecki-oraz-szef-agencji-frontex-z-wizyta-na-granicy-polsko-bialoruskiej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, “Wyrok w imieniu Rzeczpospolitej Polskiej,” Biuletyn Informacji Publicznej RPO, 2022, at https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/2022-10/uzasadnienie_wsa_bia%C5%82ystok_pushback_15.09.2022.pdf.
Zaiotti R., Culture of Border Control: Schengen and the Evolution of European Frontiers, Chicago–London 2011.
Zessin-Jurek L., “(Non)responsibility for Refugees – Communicating about the Belarusian‑Polish Border (2021-2023),” Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny, vol. 189, no. 3 (2023), pp. 101-119, https://doi.org/10.4467/25444972SMPP.23.031.19146.
“Żołnierze wspólnie z funkcjonariuszami Straży Granicznej dbają o bezpieczeństwo granicy,” MON, 31 August 2021, at https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/zolnierze-wspolnie-z-funkcjonariuszami-strazy-granicznej-dbaja-o-bezpieczenstwo-granicy.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Monika Trojanowska-Strzęboszewska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
