The Fragility of Democracy and Its Double-Edged Nature
DOI:
https://doi.org/10.12797/Politeja.23.2026.102.02Słowa kluczowe:
democracy, representation, separation of powers, political legitimacy, non-Western political thoughtAbstrakt
This article argues that ‘democracy’ has become a largely unquestioned legitimizing principle in contemporary politics, while anti-democratic projects increasingly operate through democratic labels (e.g., ‘people’s’, ‘Islamic’, ‘guided’, ‘true’ democracy). It traces how technological change (especially the internet) reopens the question of direct versus representative rule, intensifying tensions between popular sovereignty, expertise, and accountability. The paper also highlights institutional distortions (party convergence, judicial overreach, blurred separation of powers) and the growing gap between democracy’s liberal and majoritarian components. Finally, it compares non-Western reinterpretations of democracy (Islamic, Hindutva, Confucian / ‘Asian values’) and assesses how media ecosystems and AI may further amplify manipulation, oligarchic drift, or authoritarian capture.
Pobrania
Bibliografia
Allison G., Blackwill R.D., Wyne A., Chiny, Stany Zjednoczone i świat w oczach wielkiego mistrza Lee Kuan Yewa, trans. H. Bińczak, Warszawa 2014.
Bai T., Against Political Equality. The Confucian Case, Princeton 2019.
Bankowicz M., Demokracja według T.G. Masaryka, Kraków 2015.
Bankowicz M., Demokracja. Zasady, procedury, instytucje, Kraków 2006.
Bankowicz M., System polityczny Singapuru. Ewolucja historyczna i teraźniejszość, Kraków 2005.
Bankowicz M., “System polityczny Szwajcarii, czyli przypadek jedyny w swoim rodzaju,” Politeja, vol. 20, no. 1 (82) (2023), pp. 5-20, https://doi.org/10.12797/Politeja.20.2023.82.01.
Bonczol Ł., Zrozumieć Indonezję. Nowy Ład generała Suharto, Warszawa 2012.
Churchill W., Moja młodość, trans. T. Bieroń, Poznań 2000.
Czech F., Spiskowe narracje i metanarracje, Kraków 2015.
Dębnicki K., Konflikt i przemoc w systemie politycznym niepodległych Indii, Warszawa 2015.
Gawlikowski K., Chińskie metamorfozy. Cywilizacja konfucjańska a cywilizacja zachodnia, Warszawa 2022.
Gawrycki M.F., Historia Wenezueli, Warszawa 2022.
Gilbert M., Winston S. Churchill, vol. 8 Never Despair, London 1988.
Gruchała Jan, Tomasz G. Masaryk, Wrocław 1996.
“Guaidó vs Maduro: Who backs Venezuela’s Two Presidents?,” Reuters, 24 January 2019, at https://web.archive.org/web/20190127205654/https://www.cnbc.com/2019/01/24/reuters-america-guaido-vs-maduro-who-backs-venezuelas-two-presidents.html.
Haliżak E., “Stosunki USA–Chiny. Falsyfikacja hipotezy ‘pułapki Tukidydesa’,” Stosunki Międzynarodowe – International Relations, vol. 52, no. 4 (2016), pp. 9-31, https://doi.org/10.7366/020909614201601.
Houn F.W., Central Government of China, 1912-1928. An Institutional Study, Westport 1974.
Huc [O.M.], Cesarstwo Chińskie według współczesnych badań podróżnika O.M. Huc’a, b. misyonarza Apostolskiego w Chinach. Dzieło uwieńczone przez Akademię francuzką, vol. 1, Warszawa 1886.
Jiang Q., “From Mind Confucianusm to Political Confucianism,” in R. Fan, E. Yu (eds), The Renaissance of Confucianism in Contemporary China, New York 2011, p. 34.
Jurasz W., “Co zostało po arabskiej wiośnie? Smutny bilans 10 lat,” Onet Wiadomości, 7 March 2021, at https://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/co-zostalo-po-arabskiej-wiosniesmutny-bilans-10-lat-analiza/b1w0nzp.
Karolczak K., “Japońska demokracja – tatemae czy honne?,” Azja-Pacyfik, no. 1 (98) (1998), pp. 67-76.
Kennedy P., U progu XXI wieku (przymiarka do przyszłości), trans. P. Konczewski, London 1994 (orig. ed. 1993).
Khan R., Mahmood A., Salim A., “Arab Spring Failure. A Case Study of Egypt and Syria,” Liberal Arts and Social Sciences International Journal (LASSIJ), vol. 4, no. 1 (2020), pp. 44-53, https://doi.org/10.47264/idea.lassij/4.1.5.
Kołakowski L., Herezja, Kraków 2010.
Kołakowski L., “Jak być konserwatywno-liberalnym socjalistą,” Aneks, no. 20 (1979), pp. 3-6.
Kula M., Anatomia rewolucji narodowej (Boliwia w XX wieku), Wrocław 1999.
Lewis B., Co się właściwie stało? O kontaktach Zachodu ze światem islamu, trans. J. Kozłowska, Warszawa 2003.
Mahathir bin Mohamad, “Rozważania o wartościach azjatyckich,” Azja-Pacyfik, no. 2 (1999), pp. 157-168.
Morris D., “Direct Democracy and the Internet,” Loyola of Los Angeles Law Review, vol. 34, no. 3 (2001), pp. 1033-1053, https://digitalcommons.lmu.edu/llr/vol34/iss3/5.
Myślak E., “Instytucje demokracji bezpośredniej w szwajcarskim modelu demokracji konsensualnej,” Politeja, vol. 9, no 3 (21) (2012), pp. 119-132.
Okin Moller S., Is Multiculturalism Bad for Women?, eds. J. Cohen, M. Howard, M.C. Nussbaum, Princeton 1999.
Pąk K., “Bhutan. Kraj szczęśliwych ludzi,” Otwarty Przewodnik Krajoznawczy, 23 March 2011, at https://www.krajoznawcy.info.pl/kraj-szczesliwych-ludzi-6702.
Rousseau J.J., Rozważania o rządzie polskim i jego zamierzonej reformie, trans and ed. A. Grześkowiak-Krwawicz, Warszawa 2023.
“Rumunia: wyniki wyborów prezydenckich zostały unieważnione,” Rzeczpospolita, 6 December 2024, at https://www.rp.pl/polityka/art41550091-rumunia-wyniki-wyborowprezydenckich-zostaly-uniewaznione.
Said E., Orientalizm, trans. M. Wyrwas-Wiśniewska, Warszawa 1991 (orig. ed. 1978).
Sakowski Ł., Misiak M., Raport. Poglądy polityczne, społeczne, obyczajowe, środowiskowe i gospodarcze wśród polskich naukowców w 2018 roku, at https://www.totylkoteoria.pl/poglady-naukowcow-raport/.
Snow E., “A Conversation with Mao Tse-tung,” Life, 30 April 1971, pp. 46-48, at https://blog.nixonfoundation.org/wp-content/uploads/2014/11/LIFE-Magazine-April-30-1971.pdf.
Stępień M., Chińskie marzenie o konstytucjonalizmie, Kraków 2015.
Szymanek J., “Współczesne rozumienie pojęcia reprezentacji politycznej (zarys problemu),” Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, vol. 67, no. 2 (2005), pp. 223-237, at https://repozytorium.amu.edu.pl/server/api/core/bitstreams/e1417a7f-07f5-428d-8c4f-ef40e54cc872/content, 4 XII 2025.
“Venezuela ‘coup’: Alarm Grows as Court Takes Power,” BBC News, 31 March 2017, at https://www.bbc.com/news/world-latin-america-39449494.
Voegelin E., Lud Boży, trans. M. Umińska, Kraków 1994.
Voll J.O., “Islam and Democracy: Is Modernisation a Barier?,” Religion Compass, vol. 1, no. 1 (2007), pp. 170-178, https://doi.org/10.1111/j.1749-8171.2006.00017.x.
Wasiutyński B., Kryzys demokratyzmu. Wybór pism, introd. P. Koryś, Kraków 2024.
Żakowski K. (ed.), “Rody polityków w Japonii,” in Współczesna Azja Wschodnia. Wybrane zagadnienia, Łódź 2011, pp. 217-230.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
