Fenomen Netanjahu. Analiza wybranych aspektów orientacji wojennej Benjamina Netanjahu w izraelskiej i zachodniej debacie publicznej po 7 października 2023 r.

Autor

DOI:

https://doi.org/10.12797/Politeja.23.2026.103.10

Słowa kluczowe:

Benjamin Netanjahu, wojna w Strefie Gazy, populizm, Izrael, debata publiczna

Abstrakt

THE NETANYAHU PHENOMENON: AN ANALYSIS OF SELECTED ASPECTS OF BENJAMIN NETANYAHU’S WAR-ORIENTED STANCE IN ISRAELI AND WESTERN PUBLIC DISCOURSE AFTER OCTOBER 7, 2023

This article explores the Israeli Prime Minister’s orientation toward the use of force. The first objective is to examine how Benjamin Netanyahu’s stance and actions have been received in public discourse following the events of October 7, 2023. I investigate the personal traits, decisions, and surrounding circumstances that contribute to Netanyahu’s militaristic orientation. The second aim is to assess the extent to which Netanyahu has engaged in actual violence-based policies. These actions are analyzed through the lens of existing research literature on the populist strategies employed by Netanyahu and his government. By treating the figure and decisions of the Prime Minister as part of a broader, ongoing political project directed toward Palestinians, the article revisits the repeatedly examined issue of the legitimization of violence within the Israeli system of power.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

  • Martyna Wielewska-Baka - Uniwersytet Gdański

    Doktor nauk humanistycznych, adiunkt na Uniwersytecie Gdańskim, tutorka akademicka. Prowadzi również zajęcia na judaistyce stosowanej na Uniwersytecie SWPS. Interesuje się interdyscyplinarnym badaniem dyskursu publicznego i debaty publicznej, specjalizuje się w tematyce konfliktu izraelsko- palestyńskiego, przyglądając się jego reprezentacjom w mediach i w polityce. Jest autorką dwóch monografii: Projekt interdyskursu. O tekstowym przekraczaniu granic między naukami w twórczości Michała Hellera (2020), Anatomia nieobecności. Konflikt izraelsko-palestyński w mediach i w polityce (2023), a także współautorką książki pt. LOSt in Gdańsk! Polish Culture in the Age of Uncertainty (2023). W grudniu 2025 r. ukończyła 3-miesięczny staż naukowy w King’s College London (Faculty of Social Science & Public Policy, Department of War Studies).

Bibliografia

Aronoff Y.S., Benjamin Netanyahu: Battling the World, [w:] Y.S. Aronoff, The Political Psychology of Israeli Prime Ministers: When Hard-Liners Opt for Peace, Cambridge 2014, s. 43-77.

Benn A., Trump and Netanyahu Herald the End of History, but in Reverse, „Haaretz”, 4 III 2025, [online] https://www.haaretz.com/opinion/2025-03-04/ty-article-opinion/.premium/trumpand-netanyahu-heraldthe-end-of-history-but-in-reverse/00000195-5dbc-dac6-a997-dffd265d0000.

Bishara M., Is Netanyahu Good for the Palestinians?, „Al Jazeera”, 27 VII 2023, [online] https://www.aljazeera.com/opinions/2023/7/27/is-netanyahu-good-for-the-palestinians.

Business Insider, Masowe protesty w Tel Awiwie. Tłumy nie chcą wojny i Netanjahu, 19 III 2025, [online] https://businessinsider.com.pl/wiadomosci/tel-awiw-tysiace-protestuja-przeciwdecyzji-netanjahu-w-sprawie-gazy/jsl1rvk, 20 III 2025.

Butler J., Frames of War: When Is Life Grievable?, London–New York 2009.

Cichecka J., Populizm – niejednoznaczny fenomen. Zestawienie perspektyw teoretycznych, „Politeja” 2018, nr 4, s. 5-19, https://doi.org/10.12797/Politeja.15.2018.55.01.

The Elections in Israel 1996, red. A. Arian, M. Shamir, New York 1999.

Fishman L., Is Israel Already Turning Into Authoritarian Erdogan’s Turkey?, „Haaretz”, 23 I 2023, [online] https://www.haaretz.com/israel-news/2023-01-23/ty-article-opinion/.premium/is-israel-already-turning-into-erdogans-turkey/00000185-ddc0-d294-adaf-ddeaa6e50000.

Freeden M., Ideologies and Political Theory: A Conceptual Approach, Oxford 1996.

Glazer H., Mashiach I., ‘Systematic Witch Hunt:’ What Persecution of Arab-Israelis Looks Like Amid Gaza War, „Haaretz”, 2 XI 2023, [online] https://www.haaretz.com/israel-news/2023-11-02/ty-article-magazine/.highlight/systematic-witch-hunt-what-persecution-of-israeli-arabs-looks-like-amid-gaza-war/0000018b-90db-db7e-af9b-fbdb254e0000.

Gonen Y., Like Every Populist Government, Israel’s Evades Responsibility by Denying Reality, „Haaretz”, 23 VI 2024, [online] https://www.haaretz.com/opinion/2024-06-23/ty-article-opinion/.premium/like-every-populist-government-israels-evades-responsibility-bydenying-reality/00000190-410d-d91c-abba-ef1db4270000.

Gordon N., Israel’s Occupation, Berkeley 2008.

Haaretz Editorial, Israel’s Authoritarian Government Wants to Politically Purge Israeli Academia, „Haaretz”, 8 XII 2024, [online] https://www.haaretz.com/opinion/editorial/2024-

12-08/ty-article/israels-authoritarian-government-wants-to-politically-purge-israeliacademia/00000193-a2bc-d6c1-a5fb-f7fec4e10000.

Issacharoff D., Israel’s Lost Taboo: How Netanyahu’s Party Is Officially Embracing Europe’s Far-right Extremists, „Haaretz”, 17 III 2025, [online] https://www.haaretz.com/israel-news/2025-03-17/ty-article-magazine/.premium/israels-lost-taboo-how-netanyahus-party-isembracing-europes-far-right-extremists/00000195-9e70-d865-ad95-9f7df0170000.

Jerusalem Post Staff, Netanyahu Doubles Down on War Policy, Trump’s Gaza Plan in Speech to Knesset, „The Jerusalem Post”, 10 II 2025, [online] https://www.jpost.com/israel-news/article-841497.

Kampka A., Debata publiczna. Zmiany społecznych norm komunikacji, Warszawa 2024.

Kimhi Sh., The Psychological Profile of Benjamin Netanyahu Using Behavior Analysis, [w:] Profiling Political Leaders: Cross-Cultural Studies of Personality and Behavior, red. O. Feldman, L.O. Valenty, Connecticut 2001, s. 149-164 [korzystano z wersji dostępnej online: Sh. Kimhi, The Psychological Profile of Benjamin Netanyahu Using Behavior Analysis, [online] https://www.al-monitor.com/sites/default/files/documents/2016/kimhi_personality_article_netanyahu_israel.pdf.

Large and Increasing Majority of Israelis Prioritize Bringing Hostages Home Over Toppling Hamas, The Israel Democracy Institute, 10 IV 2025, [online] https://en.idi.org.il/articles/59019.

A Large Majority of Israelis Support Proceeding to the Second Stage of the Ceasefire Agreement, The Israel Democracy Institute, 9 II 2025, [online] https://en.idi.org.il/articles/58114.

Leifer J., The Netanyahu Doctrine: How Israel’s Longest-Serving Leader Reshaped the Country in His Image, „The Guardian”, 21 XI 2023, [online] https://www.theguardian.com/world/2023/nov/21/the-netanyahu-doctrine-how-israels-longest-serving-leader-reshapedthe-country-in-his-image, 26 III 2025.

Leslie J.G., Netanyahu’s Populism: An Overlooked Explanation for Israeli Foreign Policy, „SAIS Review” 2017, vol. 37, no. 1.

Lipiński A., W poszukiwaniu ontologii populizmu – dylematy definicyjne, „Przegląd Politologiczny” 2020, nr 1, s. 135-136, https://doi.org/10.14746/pp.2020.25.1.10.

Majority of Israelis Think PM Netanyahu Should Accept Responsibility for Oct 7 and Resign – Now or After the War, The Israel Democracy Institute, 9 III 2025, [online] https://en.idi.org.il/articles/58648.

Maor M., Hazan R.Y., Parties, Elections and Cleavages: Israel in Comparative and Theoretical Perspective, „Israel Affairs” 1999, vol. 6, no. 2, s. 1-17.

Masowe protesty w Tel Awiwie. Tłumy nie chcą wojny i Netanjahu, Business Insider, 19 III 2025, [online] https://businessinsider.com.pl/wiadomosci/tel-awiw-tysiace-protestuja-przeciwdecyzji-netanjahu-w-sprawie-gazy/jsl1rvk.

Matusiak M., Izrael to ja: ego i ideologia to klucz do Beniamina Netanjahu, „Tygodnik Powszechny”, 3 XII 2024, [online] https://www.tygodnikpowszechny.pl/izrael-ja-ego-i-ideologia-klucz-do-beniamina-netanjahu-189095?check_logged_in=1.

McDonagh B., Netanyahu and Musk Are Different Types of Narcissists, Both Foolish and Bad for the World, „The Journal”, 19 X 2024, [online] https://www.thejournal.ie/readme/musk-and-netanyahu-6517628-Oct2024/.

Melman Y., Netanyahu’s Narcissism, „The Jerusalem Post”, 29 III 2019, [online] https://www.jpost.com/Jerusalem-Report/Netanyahus-narcissism-584857.

Miedwiediew S., Powrót rosyjskiego Lewiatana, przeł. H. Pustuła-Lewicka, Wołowiec 2020.

Miedwiediew S., Wojna „made in Russia”, przeł. H. Pustuła-Lewicka, Warszawa 2024.

Mirbach P., Netanyahu’s Narcissism and the Messiah Complex, „The Times of Israel”, 10 X 2022, [online] https://blogs.timesofisrael.com/netanyahus-narcissism-and-the-messiah-complex.

Misgav U., Narcissistic Netanyahu Casts Himself as God’s Messenger and Israel’s Savior, „Haaretz”, 27 VI 2024, [online] https://www.haaretz.com/opinion/2024-06-27/ty-article-opinion/.premium/narcissistic-netanyahu-casts-himself-as-gods-messenger-and-israelssavior/00000190-55e8-de5e-abd0-fffa875d0000.

von Mittelstaedt J., Schröder Th., How the Self-Styled Savior of Israel is Leading His Country into Ruin, „The Spiegel International”, 4 XII 2024, [online] https://www.spiegel.de/international/world/the-netanyahu-system-how-the-israeli-prime-minister-is-leading-his-countryinto-the-abyss-a-97a68da1-e3cf-443d-a8b5-0684723ca0b6.

Netanjahu B., A Place among the Nations: Israel and the World, New York 1993.

Osuna J.J.O., Burton G., Populism at the UN: Comparing Netanyahu’s and Abbas’s Speeches, 2010-19, „British Journal of Middle Eastern Studies” 2024, vol. 52, no. 3, s. 1-24, https://doi.org/10.1080/13530194.2024.2339885.

Pappé I., The Ethnic Cleansing of Palestine, Oxford 2006.

Pawlicki J., Fenomen Netanjahu. „Dobrze, że Izraelczycy się obudzili, ale już jest chyba za późno”, „Newsweek. Polska”, 29 IV 2023, [online] https://www.newsweek.pl/swiat/zloty-bibi-w-ogrodzie-zla-reportaz-z-izraela/gxgn47e.

Peretz S., How Is It Possible for Israel to Follow Netanyahu Back Into War?, „Haaretz”, 20 III 2025, [online] https://www.haaretz.com/opinion/2025-03-20/ty-article-opinion/.premium/how-is-it-possible-for-israel-to-follow-netanyahu-back-into-war/00000195-afa9-debb-a5b5-affb2f200000, 20 III 2025.

Pfeffer A., Bibi. Burzliwe życie i czasy Beniamina Netanjahu, przeł. A. Halbersztat, Katowice 2020.

Rapoport M., The Israeli Army Is Facing Its Biggest Refusal Crisis in Decades, „+972”, 11 IV 2025, [online] https://www.972mag.com/israeli-army-refusal-crisis-gaza-war/.

Raport na dziś, 5 III 2025, https://raportostanieswiata.pl/odcinki/raport-na-dzis-5-marca-2025/, 20 III 2025

Raport na dziś, 2 X 2025, [online] https://raportostanieswiata.pl/odcinki/raport-na-dzis-2-pazdziernika-2024, 25 III 2025.

Raport o stanie świata, 15 II 2025, [online] https://raportostanieswiata.pl/odcinki/raporto-stanie-swiata-15-lutego-2025, 25 III 2025.

Raport o stanie świata, 22 II 2025, [online] https://raportostanieswiata.pl/odcinki/raporto-stanie-swiata-22-lutego-2025/, 19 III 2025.

Raport o stanie świata, 22 III 2025, [online] https://raportostanieswiata.pl/odcinki/raporto-stanie-swiata-22-marca-2025/, 9 IV 2025.

Rogenhofer J.M., Panievsky A., Antidemocratic Populism in Power: Comparing Erdoğan’s Turkey with Modi’s India and Netanyahu’s Israel, „Democratization” 2020, vol. 27, no. 8, s. 1394-1412, https://doi.org/10.1080/13510347.2020.1795135.

Sadecki A., Patrioci dla Europy: radykalna prawica pod egidą Orbána, Ośrodek Studiów Wschodnich, [online] https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2024-07-23/patriocidla-europy-radykalna-prawica-pod-egida-orbana.

Shafir G., Zionism and Colonialism. A Comparative Approach, [w:] The Israel/Palestine Question: A Reader, red. I. Pappé, London–New York 2007.

Shafir G., Sağnıç Ş.G., Politics of Hope and Populist Backlash: Kurds in Turkey and Palestinians in Israel, „British Journal of Middle Eastern Studies” 2024, vol. 51, no. 4, s. 730-753, https://doi.org/10.1080/13530194.2022.2158064.

Shimoni R., Yahia D.H., Hashmonai A., Israel Police Commissioner: ‘Those Who Identify with Gaza Can Be Escorted There on Buses’, „Haaretz”, 19 X 2023, [online] https://www.haaretz.com/israel-news/2023-10-19/ty-article/.premium/israel-police-commissioner-thosewho-identify-with-gaza-can-be-escorted-there-on-buses/0000018b-4735-df22-a5eb-4f7dca0c0000.

Shamir M., Arian A., Collective Identity and Electoral Competition in Israel, „American Political Science Review” 1999, vol. 93, no. 2, s. 265-277, https://doi.org/10.2307/2585395.

Shlaim A., The Iron Wall: Israel and the Arab World, New York 2014.

Sokol S., ‘He Has No Strategy’: Liberman Says PM Placing Ego above National Interest, „The Times of Israel”, 11 XI 2024, [online] https://www.timesofisrael.com/he-has-no-strategy-liberman-says-pm-placing-ego-above-national-interest/.

Stanley B., The Thin Ideology of Populism, „Journal of Political Ideologies” 2008, vol. 13, s. 102, [za:] M. Polakowski, Populizm jako krytyka idei i praktyki współczesnej reprezentacji politycznej. Prolegomena, „Polityka i Społeczeństwo” 2023, nr 4, s. 361-374, https://doi.org/10.15584/polispol.2023.4.24.

Tamkin E., Is This Extremist Zionist Group Trying to Protect Israel – or Just Punish Left-wing Jews?, „The Forward”, 8 IV 2025, [online] https://forward.com/opinion/710932/zionist-extremists-betar-israel-left-wing-jews/.

Tibon A., Protesters Are in the Streets to Stop Netanyahu’s Israel Becoming Like Erdogan’s Turkey, „Haaretz”, 19 III 2025, [online] https://www.haaretz.com/israel-news/2025-03-19/ty-article/.premium/protesters-are-in-the-streets-to-stop-netanyahus-israel-becoming-likeerdogans-turkey/00000195-ae55-d860-a1bf-eff5b0110000.

W Turcji wybuchają protesty. W Stambule wprowadzono zakaz zgromadzeń, Bankier.pl, 19 III 2025, [online] https://www.bankier.pl/wiadomosc/W-Turcji-wybuchaja-protesty-W-Stambule-wprowadzono-zakaz-zgromadzen-8910602.html.

Weinglass S., Israel’s Coalition System Is Crucial Check on Netanyahu’s Populism, Expert Says, „The Times of Israel”, 5 III 2019, [online] https://www.timesofisrael.com/israels-coalition-system-is-crucial-check-on-netanyahus-populism-expert-says/.

Weizman E., Hollow Land: Israel’s Architecture of Occupation, London–New York 2007.

Wielewska-Baka M., Na rozdrożu. Kryzys izraelskiej lewicy po 7 października 2023 roku, [w:] Usytuowania. Praktyki autorefleksji w XX- i XXI-wiecznym dyskursie humanistycznym w kontekście badań postzależnościowych, red. E. Kledzik, M. Zduniak, Kraków 2025, s. 275-290.

Wielewska-Baka M., Besta T., Nawiązania do polskiego kryzysu demokracji w izraelskich mediach (wokół pytań o wspólne doświadczenia i wzajemne wyobrażenia), „Polityka i Społeczeństwo” 2024, t. 22, nr 2, s. 283-298, https://doi.org/10.15584/polispol.2024.2.20.

Wojnarowicz M., Oskarżenia wobec premiera Benjamina Netanjahu, Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, 22 XI 2019, [online] https://pism.pl/publikacje/Oskarzenia_wobec_premiera_Benjamina_Netanjahu_.

Wojnarowicz M., Znaczenie izraelskiej ustawy o „państwie narodu żydowskiego”, Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, 31 VII 2018, [online] https://www.pism.pl/publikacje/Znaczenie_izraelskiej_ustawy_o_panstwie_narodu_zydowskiego.

Yiftachel O., Ethnocracy: Land and Identity Politics in Israel/Palestine, Philadelphia 2006.

Zagner A., Premier strachu. Beniamin Netanjahu, przywódca Izraela na cenzurowanym, „Polityka”, 12 VIII 2024, [online] https://www.polityka.pl/pomocnikhistoryczny/2266397,1,premier-strachu-beniamin-netanjahu-przywodca-izraela-na-cenzurowanym.read.

Zedan R., Social Identity and Voting Behavior in a Deeply Divided Society: The Case of Israel, „Societies” 2024, vol. 14, no. 9, https://doi.org/10.3390/soc14090177.

Zertal I., Naród i śmierć. Zagłada w dyskursie i polityce Izraela, przeł. J.M. Kłoczowski, Kraków 2010.

Pobrania

Opublikowane

04-08-2026

Numer

Dział

Artykuły

Jak cytować

“Fenomen Netanjahu. Analiza Wybranych aspektów Orientacji Wojennej Benjamina Netanjahu W Izraelskiej I Zachodniej Debacie Publicznej Po 7 Października 2023 R”. 2026. Politeja 23 (3(103): 185-206. https://doi.org/10.12797/Politeja.23.2026.103.10.