Nowoczesny sport w soczewce sztuki. Obrazy wiślackie Wlastimila Hofmana
DOI:
https://doi.org/10.12797/RK.2025.91.05Słowa kluczowe:
Wlastimil Hofman, sztuka polska XX wieku, Wisła Kraków, dwudziestolecie międzywojenne, sztuka sportowaAbstrakt
Tematem niniejszego artykułu jest zespół kilkudziesięciu obrazów namalowanych przez Wlastimila Hofmana, określanych przez autora jako „obrazy wiślackie”. Łączy je wspólna tematyka – wszystkie przedstawiają piłkarzy bądź działaczy Towarzystwa Sportowego Wisła Kraków. W tekście przeanalizowano genezę zainteresowania Hofmana Wisłą oraz sposoby recepcji omawianych dzieł w literaturze naukowej i prasie z epoki. Rozwinięcie lub podważenie dotychczasowych tez badawczych, a także wprowadzenie nowych perspektyw analitycznych – zwłaszcza w zakresie sposobów przedstawiania wzorców tożsamości – umożliwiło zaprezentowanie pierwszej kompleksowej interpretacji zespołu, który dotychczas nie budził szerszego zainteresowania historyków sztuki.
Pobrania
Bibliografia
A Cultural History of Sport in the Modern Age, red. Steven A. Riess, London–New York–Oxford–New Delhi–Sydney 2021.
View in Google Scholar
Bałus Wojciech, Mundus Melancholicus. Melancholiczny świat w zwierciadle sztuki, Kraków 1996.
View in Google Scholar
Beiersdorf Zbigniew, Błonia krakowskie. Pastwisko miejskie, Krakowskie Pole Marsowe, Miejski Park Łąkowy, Łąka Niepodległości, „Rocznik Krakowski”, T. 90: 2024, s. 119‒151. DOI: 10.12797/RK.2024.90.07.
View in Google Scholar
Bonfante Larissa, Nudity as a Costume in Classical Art, „American Journal of Archaeology”, 1989, nr 93 (4), s. 543‒570. DOI: 10.2307/505328.
View in Google Scholar
Bonfante Larissa, The Naked Greek, „Archeology” 1990, nr 43 (5), s. 28‒35.
View in Google Scholar
Dudek Dobiesław, Dzieje stadionu sportowego TS Wisła w Krakowie (1914‒1924), Studia i Monografie ‒ Akademia Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie, nr 37, Kraków 2007.
View in Google Scholar
Doutlik Stanislaw et al., 130 lat Sokolstwa Polskiego. Międzynarodowa konferencja naukowa Kraków‒Lwów 21‒30 czerwca 1997, red. Andrzej Łopata, Kraków 1997.
View in Google Scholar
Galmiche Xavier, Homosexualita v dějinách české kultury (L’Homosexualité dans l’histoire de la culture tchèque), „Slavica Bruxellensia”, 2013, nr 9. DOI: 10.4000/slavica.1354.
View in Google Scholar
Garb Tamar, Bodies of Modernity. Figure and Flesh in Fin-de-Siècle France, Interplay: Theory, Arts, History, London 1998.
View in Google Scholar
Gowarzewski Andrzej, Szmel Bożena L., Puchar Polski: dzieje rozgrywek o piłkarskie trofeum pod patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej 1926‒2018 spisane na stulecie odzyskania niepodległości RP: ludzie, mecze, fakty, daty, Katowice 2018.
View in Google Scholar
Gowarzewski Andrzej et al., Wisła Kraków: 90 lat „Białej Gwiazdy”, Katowice 1996.
View in Google Scholar
Haake Michał, Symbolika „Portretu Adama Asnyka z Muzą” Jacka Malczewskiego, „Quart”, 2011, nr 2 (20), s. 45‒61. DOI: 10.19195/quart.2011.2.64953.
View in Google Scholar
Hadas Miklós, Football and Social Identity: The Case of Hungary in the Twentieth Century, „The Sports Historian”, 2000, nr 20, s. 43‒66. DOI: 10.1080/17460260009443368.
View in Google Scholar
Hofman Vlastimil, w: Encyklopedia Krakowa, t. 1: A‒M, red. Jacek Purchla, Kraków 2023.
View in Google Scholar
Hughson John, Not Just any Wintry Afternoon in England. The Curious Contribution Of C.R.W. Nevinson to ‘Football Art’, „The International Journal of the History of Sport”, 2011, nr 28, s. 1‒18. DOI: 10.1080/09523367.2011.611929.
View in Google Scholar
Hurwit Jeffrey M., The Problem with Dexileos: Heroic and Other Nudities in Greek Art, „American Journal of Archaeology”, 2007, nr 111 (1), s. 35‒60. DOI: 10.3764/aja.111.1.35.
View in Google Scholar
Jeleń Janusz, Konieczny Andrzej, Piłkarski Puchar Polski, Warszawa 1988.
View in Google Scholar
Juszczak Wiesław, Młody Weiss, red. Alicja Dyczkówna, Warszawa 1979.
View in Google Scholar
Kizyma Yuliia, The Sacred Aspect of the Image of the Child in the Early 20th Century Polish and Western Ukrainian Painting: Socio-Historical Context and Local Specifics, „Tekst ì Obraz: Aktualʹnì Problemi ìstorìï Mistectv”, 2021, nr 1 (1), s. 64‒82. DOI: 10.17721/2519-4801.2021.1.04.
View in Google Scholar
Kurpios Szymon, Malarstwo religijne Wlastimila Hofmana, Kraków 2005.
View in Google Scholar
Kühnst Peter, Sports: A Cultural History in the Mirror of Art, Amsterdam 1996.
View in Google Scholar
Luba Iwona, Dialog nowoczesności z tradycją. Malarstwo polskie dwudziestolecia międzywojennego, Warszawa 2004.
View in Google Scholar
Mazurkiewicz Michał, Motywy sportowe w polskiej sztuce międzywojennej ‒ rekonesans, „Literatura i Kultura Popularna”, T. 22: 2016, s. 75‒89. DOI:10.19195/0867-7441.22.5.
View in Google Scholar
Michalski Czesław, Ruch Sokoli w Krakowie przed I wojną światową, „Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis”, T. 28: 2025, Studia Historica, t. 4, s. 122‒130.
View in Google Scholar
Mouratidis John, The Origin of Nudity in Greek Athletics, „Journal of Sport History”, 1985, nr 12 (3), s. 213‒232.
View in Google Scholar
Nowakowska-Sito Katarzyna, Między Wawelem a Akropolem. Antyk i mit w sztuce polskiej przełomu XIX i XX wieku, Warszawa 1996.
View in Google Scholar
Parmelee Kara, John Trumbull. Heroic Nudity in the Enlightenment, „Yale University Art Gallery Bulletin”, 1993, s. 64‒75.
View in Google Scholar
Pierzchała Paweł, Z Białą Gwiazdą w sercu (Wiślacka legenda: Henryk Reyman 1897‒1963), Kraków 2006.
View in Google Scholar
Portraiture. Facing the Subject, ed. Joanna Woodall, Manchester 1997.
View in Google Scholar
Reinterpreting the Past. Traditionalist Artistic Trends in Central and Eastern Europe of the 1920s and 1930s, red. Irena Kossowska, Warszawa 2010.
View in Google Scholar
Ripa Cesare, Ikonologia, tłum. Ireneusz Kania, Kraków 2009.
View in Google Scholar
Scanlon Thomas, Eros and Greek Athletics, New York 2002.
View in Google Scholar
Strożek Przemysław, Modernizm – Sport – Polityka. Praktyki artystyczne wokół Igrzysk IX Olimpiady w Amsterdamie i Spartakiad 1928 roku, Warszawa 2019.
View in Google Scholar
Strożek Przemysław, Off-Field Spectacle: Polish Contemporary Art and the National Game (1921–2012), „Soccer and Society”, 2017, nr 18 (4), s. 476‒496. DOI: 10.1080/14660970.2015.1018499.
View in Google Scholar
Strożek Przemysław, Sport w kręgu formistów i pierwszej serii „Zwrotnicy” (1919‒1923), „Pamiętnik Sztuk Pięknych”, 2018, nr 13, s. 113‒118. DOI: 10.11588/psp.2018.1.103183.
View in Google Scholar
Sport and the European Avant-Garde (1900‒1945), red. Andreas Kramer, Przemysław Strożek, Avant-Garde Critical Studies, t. 39, Leiden‒Boston 2022.
View in Google Scholar
Szymański Wojciech, Zagubiona/stracona generacja. Sztuka polska wobec Wielkiej Wojny jako przeżycia pokoleniowego, w: Wielka Wojna, red. Paulina Kurc-Maj, Paweł Polit, Anna Saciuk-Gąsowska, Łódź 2018, s. 115‒136.
View in Google Scholar
Vere Bernard, Sport and Modernism in the Visual Arts in Europe, c. 1909–39, Manchester 2018.
View in Google Scholar
Wilczyńska Bogna, Makkabi, Jutrzenka, Wisla and Cracovia. Polish-Jewish Krakow from the Perspective of Football, „Aschkenas” 2017, nr 27 (1), s. 93‒108. DOI: 10.1515/ASCH-2017-0007.
View in Google Scholar
Winnicka-Gburek Joanna, Sentymentalna interpretacja „Spowiedzi” Wlastimila Hofmana: refleksje aksjologiczne, w: Studia z historii sztuki polskiej XIX‒XX wieku: ikonografia malarstwa religijnego czasów porozbiorowych, kolor w architekturze historycznej, red. Barbara M. Gawęcka, Aleksander Jankowski, Bydgoszcz 2017.
View in Google Scholar
Wolniewicz-Mierzwińska Elżbieta, Sylwetka Wlastimila Hofmana w świetle jego pamiętnika, „Biuletyn Historii Sztuki”, 1989, nr 41 (3), s. 263‒274. DOI: 10.11588/diglit.48234.46.
View in Google Scholar
Wolniewicz-Mierzwińska Elżbieta, Wlastimil Hofman – twórczość do roku 1939, w: Dzieła czy kicze, red. Elżbieta Grabska, Tadeusz Jaroszewski, Warszawa 1981, s. 387‒497.
View in Google Scholar
Wolsza Tadeusz, Ze sportem za pan brat, ze sportem na bakier. Pasje sportowe elit politycznych w dwudziestoleciu międzywojennych i w pierwszych latach Polski Ludowej, Warszawa 2018.
View in Google Scholar
Zastawny Dariusz, Sto lat w blasku Białej Gwiazdy, Kraków 2006.
View in Google Scholar
Zikmund-Lender Ladislav, „Nakřivo rostlý výhonek”. Obrazy homosexuality v umění české dekadence, w: Homosexualita v dějinách české kultury, red. Martin C. Putna, Praha 2013, s. 321‒338.
View in Google Scholar
Zastawny Dariusz, Cruising for a Bruising: Heterosexual Male-Artists Creating Queer Art, w: All Equally Real: Femininities and Masculinities Today, red. Anna Pilińska i Harmony Siganporia, s. 133‒143. DOI:10.1163/9781848883178_015.
View in Google Scholar
Inne:
View in Google Scholar
Czajkowski Bogusław, Portret z pamięci, Wrocław 1971.
View in Google Scholar
Wierzyński Kazimierz, Match footballowy, w: Kazimierz Wierzyński, Laur olimpijski: w 90-lecie zdobycia złotego medalu na Olimpiadzie w Amsterdamie, red. Krzysztof Zuchora, Warszawa 2018, s. 11.
View in Google Scholar
Zastawny Dariusz, Na pewnego malarza, w: Dariusz Zastawny, Stuletnia nasza historia, czyli Wisła Kraków, Biała Gwiazda w słów orszaku i obrazkach, il. Sylwia Gulczyńska-Kudła, Kraków 2006, s. 15.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
