Call for papers

19-05-2026

Redakcja czasopisma „Rocznik Ruskiej Bursy” zaprasza do nadsyłania tekstów do 22. tomu rocznika, który zostanie opublikowany w roku 2026. Tegoroczny numer będzie poświęcony tematowi:

Łemkowska/rusińska tożsamość

W jego zakres wchodzi bardzo szeroka i wieloaspektowa problematyka. Odnosi się ona do podstawowych kwestii zarówno historycznego, jak i współczesnego rozwoju etnosu łemkowskiego/rusińskiego oraz jego kultury. Jest to temat interdyscyplinarny, w obrębie którego mogą wypowiadać się przedstawiciele nauk humanistycznych, społecznych i innych dziedzin naukowych. Przyjęta perspektywa powinna być ukierunkowana na wspólnotę Rusinów Karpackich, nie wyklucza jednak podejścia komparatystycznego ani badań osadzających problematykę w szerszym kontekście europejskim, karpackim lub innym.

Choć w sformułowaniu tematu zastosowano uogólnione określenie etniczne, wynika ono bardziej z terminologicznych wzorców przyjętych przy wyznaczaniu tematów w poprzednich tomach „Rocznika” (np. sztuka lub literatura łemkowska/rusińska) niż z samej istoty zjawisk i procesów odnoszących się do tożsamości. Wiadomo bowiem, że tożsamość jako koncepcja „siebie” wiąże się ze świadomością i wyobrażeniami jednostek, co wymagałoby raczej sformułowania: „Tożsamość Łemków/Rusinów Karpackich”. Z drugiej jednak strony, jeśli przyjmujemy perspektywę nie psychologiczną, lecz etniczną, wspólnotową i kulturową, będziemy odnosić się przede wszystkim do tego, co zwykło się określać mianem tożsamości zbiorowej, wspólnotowej, etnicznej czy narodowej. Pojęcie tożsamości łemkowskiej/rusińskiej należy zatem rozumieć jako zespół wspólnych dla danej grupy ludzi – w tym przypadku Łemków/Rusinów – przekonań dotyczących własnego charakteru etnicznego i kulturowego, własnej odrębności oraz różnic wobec innych grup. Istotne znaczenie mają w tych przekonaniach kwestie genezy/pochodzenia, wspólnego losu oraz ciągłości trwania historycznego.

Problematykę tożsamości można śledzić, analizować i prezentować na różne sposoby, zależnie od perspektywy metodologicznej i interpretacyjnej. Jest to jeden z tematów, który w obrębie badań łemkoznawczych posiada już własną bazę opracowań, mogących stanowić punkt odniesienia dla podejmowanych rozważań. Liczymy jednak również na teksty, które przedstawią nowe idee, uwzględniające rozwijającą się w pierwszej ćwierci XXI w. dyskusję nad tożsamością, wspólnotą oraz kategoriami więzi społecznych wykraczającymi poza andersonowską koncepcję wspólnot wyobrażonych.

Jako potencjalne pola prezentacji problematyki tożsamościowej wskazujemy między innymi:

  • historyczne kształtowanie się oraz procesualny rozwój etnicznego autoobrazu grupy, która obecnie określa się mianem Łemków lub Rusinów i na bazie tych etnonimów buduje poczucie wspólnoty oraz jej wielowiekowego trwania w różnych uwarunkowaniach historycznych i politycznych;
  • dyskusję nad etnogenezą, pochodzeniem, korzeniami i początkami formowania się etnosu rusińskiego (łemkowskiego);
  • etnonimy i autoetnonimy jako podstawa wspólnotowych oraz zewnętrznych wyobrażeń, interpretacji, klasyfikacji, a także mechanizmów włączania i wykluczania w ramach etnicznej kategoryzacji świata społecznego;
  • etniczną tożsamość jako pole politycznych manipulacji na obszarze Łemkowyny/Rusi Karpackiej;
  • kulturową bazę oraz jej interpretacje w koncepcjach tożsamościowych inteligencji łemkowskiej/rusińskiej;
  • język, etnos, naród – formuły tożsamościowe oraz ich (nie)aktualność dla wspólnototwórczych koncepcji rozwijanych na gruncie łemkowskim/rusińskim;
  • symbole, rytuały, znaki, emblematy, herby oraz inne formy komunikowania i manifestowania tożsamości łemkowskiej/rusińskiej;
  • znaczenie koncepcji tożsamościowych w działaniach rewitalizacyjnych dotyczących kultury i języka łemkowskiego/rusińskiego;
  • hybrydalne, pograniczne, przejściowe, labilne oraz transkulturowe formy i sposoby wyrażania tożsamości łemkowskiej/rusińskiej.

Są to jedynie przykładowe pola problemowe, które postrzegamy jako możliwe sposoby ujęcia tematyki tożsamościowej. Pozostajemy otwarci na indywidualne propozycje autorskie, koncepcyjnie i metodologicznie powiązane z różnymi dyscyplinami nauk, w których specjalizują się autorzy.

Prosimy o zgłaszanie udziału poprzez przesłanie proponowanego tematu artykułu wraz z krótkim opisem planowanej treści do dnia 10.06.2026 r. Informację o zakwalifikowaniu tekstu do procesu recenzyjnego prześlemy do dnia 15.06.2026 r. Gotowe artykuły w języku łemkowskim/rusińskim, polskim lub angielskim, opracowane zgodnie z zasadami redakcyjnymi „Rocznika Ruskiej Bursy” (https://journals.akademicka.pl/rrb/about/submissions), prosimy przesyłać na adres rocznik.ruskiej.bursy@wp.pl do dnia 31.08.2026 r.

Sekretarz Redakcji
Klaudia Nowak                                                                                    
Redaktor Naczelna
Helena Duć-Fajfer


_________________________________________________

Редакция часопису «Річник Руской Бурсы» просит зголошати участ в 22. томі річника, за рік 2026, што буде посвяченый темі:

Лемківска/русиньска достоменніст

Є то барз шырока і вельоаспектова тема. Односит ся она до основных так для історичного, як і актуального розвитя лемківского/русиньского етносу і його культуры, квестий. Є то тіж інтердисциплінарна тема, в обсягу якой можут ся выповісти представникы гуманістычных, соспільных ци інчых наук. Перспектыва пізріня накєрувана ма быти на спільноту Карпатскых Русинів, неє єднак заперта на компаратистычный ци уміщеный в шыршым європскым, карпатскым або інчым контексті дослідничый підхід.

            Хоц в сформуваню темы схоснуване є узагальнене етнічне окрисліня, бере ся оно барже з термінолоґічных взорів практыкуваных в вызначаню темы в попередніх «Річниках» (нп. лемківска/русиньска штука ци література), як з сути явиск і процесів, што до достоменности ся односят. Знатя бо, же достоменніст як концепция «себе», вяже ся зо свідомістю і уявлінями єдиниц, што вымагало бы формулы: «Достоменніст Лемків/Карпатскых Русинів». З другой єднак страны, кєд принимаме не психолоґічну, лем етнічну, спільнотову, культурову перспсктыву, будеме ся односити головні до того, што приняло ся называти збірном, спільнотовом, етнічном, народовом/національном достоменністю. Адже понятя лемківской/русиньской достоменности розуміти треба як спільны для даной групы люди – гев Лемків/Русинів – переконаня што до свойого етнічного/культурового характеру, своєрідности, ріжниц в однесіню до інчых груп. Важны в тых переконанях сут квестиі ґенезы/роду, спільной долі і непрерваного історичного тырваня.

            Достоменностьову проблематыку мож слідити, аналізувати, презентувати на ріжны способы, залежны од методолоґічной і інтерпретацийной перспектывы. Є то єдна з тем, котры в просторі лемкознавства мают уж свою базу прац, што становити можут однесіня до розважаных квестий. Єднак рахуєме тіж на тексты, што запрезентуваны в них будут новы думкы, якы возмут до увагы розвиваючу ся в першій чверти ХХІ ст. дискусию над достоменністю, спільнотом і катеґориями повязань, што не довершают Андерсоновой концепциі уявных спільнот.

            Видиме потенцийны поля презентациі достоменностьовой проблематикы м.ін. як:

  • історичне формуваня ся, процесуальне розвитя етнічного автообразу групы, што тепер зове ся Лемками ци Русинами і на базі тых етнонімів творит почутя спільноты і єй тырваня од віків в ріжных історичных і політычных обставинах;
  • дискусия над етноґенезом, родом, корінями, початками формуваня ся русиньского (лемківского) етносу;
  • етнонімы і автоетнонімы як база спільнотовых і зовнішніх уявлінь, інтерпретаций, клясифікаций, влучаня і выключаня в рамах етнічного катеґоризуваня соспільного світа;
  • етнічна достоменніст як поле політычных маніпуляций на обшыри Лемківской/Карпатской Руси;
  • культурова база і єй інтерпретациі в достоменностьовых концепциях лемківской/русиньской інтеліґенциі;
  • якык, етнос, нация – достоменностьовы формулы і іх (не)актуальніст для спільнототворчых концепций на лемківскым/русиньскым ґрунті;
  • символі, рытуалы, знакы, емблемы, ербы і інчы формы комунікуваня, маніфестуваня лемківской/русиньской достоменности;
  • значыня достоменностьовых концепций в ревіталізацийных діянях в обсягу лемківской/русиньской культуры і языка;
  • гыбридны, пограничны, перехідны, лябільны, транскультуровы формы і виды выражаня ся лемківской/русиньской достоменности.

То лем примірны проблемовы поля, якы видиме як можливы для представліня достоменностьовой темы. Отворены сме на індивідуальны авторскы пропозициі, концепцийні і методолоґічні повязаны з ріжныма науковыма дисциплінами, в якых авторе ся специялізуют.

Просиме зголошати свою участ, подаючы тему статі і короткій єй плянуваный зміст, до 10.06.2026 р. Інформацию о  закваліфікуваню тексту до рецензийного процесу перешлеме до 15.06.2026 р. Готовы статі в лемківскым/русиньскым, польскым або анґлицкым языку, опрацуваны подля редакцийных принципів «Річника Руской Бурсы» (https://journals.akademicka.pl/rrb/about/submissions) просиме присылати на адрес rocznik.ruskiej.bursy@wp.pl до 31.08.2026 р.

Секретар Редакциі
Клавдия Новак

Ведуча Редактор
Олена Дуць-Файфер