Kondak konsekracyjny Mikołaja Torosowicza. Źródło do dziejów unii diecezji ormiańskiej w Polsce ze Stolicą Apostolską
DOI:
https://doi.org/10.12797/LH.12.2025.12.03Słowa kluczowe:
Kościół ormiański, Ormianie polscy, Mikołaj Torosowicz, katolikos Melkisedek, Jazłowiec, unia kościelnaAbstrakt
THE CONSECRATION KONDAK OF MIKOŁAJ TOROSOWICZ—A SOURCE FOR THE HISTORY OF THE UNION OF THE ARMENIAN DIOCESE IN POLAND WITH THE APOSTOLIC SEE
Nikolas Torosowicz, a young Armenian monk from Lviv, was consecrated bishop of the Armenians in Poland by the Catholicos of Etchmiadzin, Melkisedek, during the night of 3–4 January 1627 (24–25 December 1626 according to the Julian calendar) in the Armenian monastery of Hajgadar (Holy Mother of God) on Krakowskie Przedmieście in Lviv. Those participating in the consecration were: Johannes, rabunapet of Constantinople; Mardiros, archbishop from Etchmiadzin; Awedis, the Catholicos’s nephew; Eghija, archbishop-vardapet; Barsam, bishop; and two monks, Khachadur and Boghos. The rite was performed with the omission of the procedures obligatory in Lwów—that is, without the election of the candidate by the local Armenian community, at a non-canonical age, and through bribery. The event provoked strong protests within the local community, so the Catholicos promised to take the new bishop with him to Armenia. However, having arrived in the nearby town of Yazlovets, he ordered Torosowicz to return to Lviv. In Yazlovets, dated 8 January 1627 (29 December 1626), Melkisedek issued the consecration kondak, written down by Father Simon. In this document he called upon the Armenian communities in Poland to obey the new bishop under threat of excommunication. The kondak has not previously been published in full. The basis of the present complete edition is a reading of the Armenian original (kept in the Mekhitarist Library in Venice) and a French translation made by Agnès Ouzounian. The Polish translation and commentary were prepared by Krzysztof Stopka.
Bibliografia
[Akinian N.] Ակինեան Ն., Մովսէս Գ. Տաթեւացի կաթողիկոս [Mowses IV Tatewacy katolikos], „Հանդէս Ամսօրեայի” / „Handes Amsorya”, 1-2, 1934, s. 25-26.
[Akinian N.] Ակինեան Ն., Մովսէս Գ. Տաթեւացի Հայոց Կաթողիկոսն եւ իր ժամանակը
[Katolikos Mowses III Tatewacy i jego czasy], Վիեննա [Wiedeń] 1936.
Chrząszczewski J., Kościoły Ormian polskich, Warszawa 2001, Katalog Zabytków Ormiańskich, 1.
[Daszkiewicz J.] Дашкецич Я., Вірмени в Україні: дорогамі тисячоліть. Збірник наукових праць [Ormianie na Ukrainie. Szlakami wieków. Zbiór studiów naukowych], Львів [Lwów] 2012.
Kowalczyk J., Kościół ormiański w Zamościu z XVII wieku, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki” 28, 1980, s. 215-232.
Petrowicz G., L’Unione degli Armeni di Polonia con la Santa Sede, Romae 1950.
Sarkisjan A., Ormianie polscy i Apostolski Kościół Ormiański w XI-XVII w., tłum. J. Szokalski, Zabrze 2022.
Stopka K., Genealogia Torosowiców, czyli o przodkach i rodzinie twórcy Ormian polskich z Kościołem katolickim, „Lehahayer”, 3, 2015, s. 7-60.
Stopka K., Śladami kopisty Awedyka. Portret rodzinny Derszymonowiców, czyli mikro-historia przemian kulturowych Ormian polskich w XVII wieku, „Lehahayer”, 2, 2013, s. 81-121.
Stopka K., Torosowicz Mikołaj, pierwszy ormiańskokatolicki arcybiskup Lwowa, w: Polski słownik biograficzny, 54, Warszawa–Kraków 2022, s. 434-444.
Szczygieł R., Historia i rozwój przestrzenny [Zamościa] do 1820 roku, w: Atlas historyczny miast polskich, 5, Małopolska, red. Z. Noga, 9, Zamość, red. Z. Noga, Toruń–Kraków 2024, s. 11-70.
Tryjarski E., Armeno-Kipchak Studies, red. M. Mejor, A. Bareja-Starzyńska, Warszawa 2017, Prace Orientalistyczne, 43.
Zachariasiewicz [F.] X., Wiadomość o Ormianach w Polszcze, Lwów 1842.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
