Idioms describing the experience of surprise emotions in Polish, Russian and English
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.21.2026.41.15Keywords:
phraseologisms, linguistic image of the world, conceptualization, emotions, surpriseAbstract
IDIOMS DESCRIBING THE EXPERIENCE OF SURPRISE EMOTIONS IN POLISH, RUSSIAN AND ENGLISH
The aim of this article is to analyse the conceptualisation of emotions of surprise reflected in Polish, Russian, and English idioms. The analysis shows that the idioms under consideration describe physiological, expressive, and behavioral symptoms of surprise. The author concludes that the analysed idioms show both similarities and differences in terms of describing the experience of surprise. The units of the Polish and Russian languages tend to describe the experiencer’s unconscious somatic reactions to surprising stimuli, while, in English, surprise is conceptualised as a force which is able to hit and knock someone down, and as a specific “entity” capable of catching someone unawares in a vulnerable or unprepared state.
Downloads
References
Bartmiński J., 2006, O pojęciu językowego obrazu świata, [w:] idem, Językowe podstawy obrazu świata, Lublin, s. 11–21.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 2020, Frazeologia a językowy obraz świata, [w:] M. Rak, V.M. Mokienko (red.), Słowiańska frazeologia gwarowa II, „Biblioteka »LingVariów«”, t. 28, Kraków, s. 53–62, https://doi.org/10.12797/9788381382458.04.
View in Google Scholar
Bąba S., 1989, Innowacje frazeologiczne współczesnej polszczyzny, „Filologia Polska. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu”, nr 37, Warszawa.
View in Google Scholar
Chlebda W., 2003, Elementy frazematyki: wprowadzenie do frazeologii nadawcy, „Prace Językoznawcze”, t. 6, Łask.
View in Google Scholar
DeLancey S., 2001, The Mirative and Evidentiality, „Journal of Pragmatics” t. 33, nr 3, s. 369–382, https://doi.org/10.1016/S0378-2166(01)80001-1.
View in Google Scholar
Dobrovol’skij D., Piirainen E., 2005, Figurative Language: Cross-Cultural and Cross-Linguistic Perspectives, „Current Research in the Semantics/Pragmatics Interface”, t. 13, Amsterdam–London, https://doi.org/10.1515/9783110702538.
View in Google Scholar
Dorofeeva N.V., 2002, Udivlenie kak êmocional’nyj concept (na materiale russkogo i anglijskogo âzykov) [Nieopublikowana rozprawa doktorska], Volgogradskij Gosudarstvennyj Universitet, Volgograd.
View in Google Scholar
Ekman P., 1984, Expression and the Nature of Emotion, [w:] K.R. Scherer, P. Ekman (red.), Approaches to Emotion, Hillsdale, New Jersey–London, s. 319–344.
View in Google Scholar
Gluškova T.S., Gorbunov G.V., 2022, Âzykovaâ reprezentaciâ êmocional’nogo sostoâniâ udivleniâ v russkom i anglijskom âzykah, „Vestnik Omskogo Gosudarstvennogo Pedagogičeskogo Universiteta. Gumanitarnye Issledovaniâ” nr 1 (34), s. 70‒76.
View in Google Scholar
Goričeva T., Ivanov N., Orlov D., Sekackij A., 2003, Užas real’nogo, Sankt-Peterburg.
View in Google Scholar
Itti L., Baldi P., 2009, Bayesian Surprise Attracts Human Attention, „Vision Research” t. 49, nr 10, s. 1295–1306, https://doi.org/10.1016/j.visres.2008.09.007.
View in Google Scholar
Kovšova M.L., 2014, Âzykovoj „portret” russkogo udivleniâ: leksičeskie, frazeologičeskie i poslovičnye sposoby opisania, „Vestnik Novgorodskogo Gosudarstvennogo Universiteta” nr 77, s. 25‒28.
View in Google Scholar
Kozerenko A.D., 2001, Metaforičeskie modeli udivleniâ (na materiale russkih idiom), [w:] A.S. Narin’âni (red.), Trudy meždunarodnogo seminara Dialog 2001 po komp’ûternoj lingvistike i ee priloženiâm. Aksakovo, Moskva, s. 111–117.
View in Google Scholar
Lakoff G., Johnson M., 1988, Metafory w naszym życiu, tłum. T. Krzeszowski, „Biblioteka Myśli Współczesnej”, Warszawa.
View in Google Scholar
Mellers B., Fincher K., Drummond C., Bigony M., 2013, Surprise: A Belief or an Emotion?, [w:] V.S. Chandrasekhar Pammi, N. Srinivasan (red.), Decision Making. Neural and Behavioural Approaches, „Progress in Brain Research”, t. 202, Amsterdam–Boston, s. 3–19.
View in Google Scholar
Mezenceva T.A., 2005, Funkcional’nye osobennosti reprezentacii udivleniâ v anglijskom i russkom âzykah na materiale prozy Čarl’za Dikkensa original’nyh i perevodnyh variantov [Nieopublikowana rozprawa doktorska], Ural’skij Gosudarstvennyj Pedagogičeskij Universitet, Ekaterinburg.
View in Google Scholar
Nowakowska-Kempna I., 1995, Konceptualizacja uczuć w języku polskim. Prolegomena, Warszawa.
View in Google Scholar
Ortony A., Clore G.L., Collins A., 1988, The Cognitive Structure of Emotions, „Cambridge Core”, Cambridge, https://doi.org/10.1017/CBO9780511571299.
View in Google Scholar
Pajdzińska A., 2006, Studia frazeologiczne, „Kompendium Frazeologa”, 3, Łask.
View in Google Scholar
Reisenzein R., 2000, The Subjective Experience of Surprise, [w:] H. Bless, J.P. Forgas (red.), The Message within: The Role of Subjective Experience in Social Cognition and Behavior, New York, s. 262–279.
View in Google Scholar
Skorupka S., 1969, Podstawy klasyfikacji jednostek frazeologicznych, „Prace Filologiczne” XIX, s. 219–226.
View in Google Scholar
Stěpanova L., Archanhel’ska A., Polischchuk A., Rajnochová N., Svašková M., 2016, Čelovek vo frazeologičeskoj kartine mira (v russko-češskom sopostavitel’nom plane), Olomouc.
View in Google Scholar
Sułkowska M., 2023, O frazeologii i pragmatemach z perspektywy dydaktyki i translacji, „Neofilolog” nr 60/1, s. 88–100, https://doi.org/10.14746/n.2023.60.1.7.
View in Google Scholar
Szerszunowicz J., 2010, Związki frazeologiczne opisujące objawy gniewu w języku polskim i włoskim. Analiza kontrastywna, „Białostockie Archiwum Językowe” nr 10, s. 319–339, https://doi.org/10.15290/baj.2010.10.22.
View in Google Scholar
Węgrzynek K., 2007, Związki frazeologiczne w „Wielkim słowniku języka polskiego”, [w:] P. Żmigrodzki, R. Przybylska (red.), Nowe studia leksykograficzne, Kraków, s. 87–100.
View in Google Scholar
Wielki słownik języka polskiego PAN. Geneza, koncepcja, zasady opracowania, praca zbiorowa, red. P. Żmigrodzki, M. Bańko, B. Batko-Tokarz, J. Bobrowski, A. Czelakowska, M. Grochowski, R. Przybylska, J. Waniakowa, K. Węgrzynek, Kraków 2018.
View in Google Scholar
Wierzbicka A., 1971, Kocha, lubi, szanuje. Medytacje semantyczne, Warszawa.
View in Google Scholar
Wiśniewska-Kin M., 2023, Skuteczne zdziwienie. Wyzwalamy myślenie – strategia nauki czytania przez zdziwienie, „Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce” t. 18, nr 1 (68), s. 79–90, https://doi.org/10.35765/eetp.2023.1868.06.
View in Google Scholar
Wołk M., 2017, W poszukiwaniu klucza do semantycznego opisu pojęcia zdziwienia, „Poradnik Językowy” z. 9, s. 47–62.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Daniel Dzienisiewicz
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
