Rozmyte mapy kognitywne jako technika prowadzenia ustrukturyzowanej analizy systemowej w obszarze nauk o bezpieczeństwie

Authors

DOI:

https://doi.org/10.12797/Politeja.18.2021.74.17

Keywords:

security studies methodology, techniques of information analysis, system analysis, fuzzy cognitive maps

Abstract

Fuzzy Cognitive Maps as a Technique for Conducting Structured Systems Analysis in the Area of Security Sciences

The article aims to present and introduce the main assumptions and procedures for creating fuzzy cognitive maps (FCM) in the field of security studies. FCM are a tool for conducting a systematic analysis of phenomena with a complex structure and consisting of many interrelated elements. The text was divided into three main parts devoted accordingly to theoretical premises of the FCM (the system analysis, mental and cognitive maps), the FCM itself, and the procedure for creating and using RMK for analytical purposes.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Błażej Sajduk, Jagiellonian University, Kraków

Adiunkt w Katedrze Bezpieczeństwa Narodowego UJ. Uczestnik licznych kursów z zakresu zarządzania i biznesu (m.in. w: Zeppelin Universität, Ivey Business School) i szkoleń poświęconych militarnym aspektom wykorzystania nowoczesnych technologii (m.in. prowadzonych przez Joint Special Operations University). Zainteresowania badawcze: wymiary etyczny i społeczny wykorzystania najnowszych technologii, analiza polityczna oraz filozofia polityki. Autor monografii oraz kilkudziesięciu opracowań, artykułów naukowych i popularnonaukowych z zakresu współczesnej politologii i stosunków międzynarodowych oraz dydaktyki akademickiej i polskiej myśli politycznej. Opublikował m.in. jako współautor (z Rafałem Matyją): Wybory 2014–2015 a przemiany elit politycznych Trzeciej Rzeczypospolitej (2017); e-książkę: Nowoczesna dydaktyka akademicka. Kto kogo uczy? http://dydaktyka-akademicka.pl/ (2014); Socjologię tłumu, psychologię narodów i historiozofię w myśli społeczno-politycznej Jana Karola Kochanowskiego (2011).

References

Analitical Standars, Intelligence Community Directive 203, [online] https://www.dni.gov/files/documents/ICD/ICD%20203%20Analytic%20Standards.pdf.

Axelrod R., Structure of Decision: The Cognitive Maps of Political Elites, Princeton, New Jersey 1976.

Bäcker R., Czechowska L., Gadomska G. i in., Metodologia badań politologicznych, Warszawa 2016.

Bělohlávek R., Dauben J.W., Klir G.J., Fuzzy Logic and Mathematics: A Historical Perspective, Oxford 2017, https://doi.org/10.1093/oso/9780190200015.001.0001.

Buzzan T., Buzzan B., Mapy Twoich myśli. Mindmapping, czyli notowanie interaktywne, przeł.D. Rossowski, Łódź 2003.

Chang W., Berdini E., Mandel D.R., Tetlock P.E., Restructuring Structured Analytic Techniques in Intelligence, „Intelligence and National Security” 2018, vol. 33, no. 3, s. 337-356, https://doi.org/10.1080/02684527.2017.1400230.

Chmielewska-Banaszak D., Teorie i idee konstruktywistyczne w psychologii, „Principia” 2012, vol. 56, s. 45, [online] http://zbc.uz.zgora.pl/Content/27705/PDF/teorie_i_idee.pdf, 20 I 2021.

Dickerson J.A., Kosko B., Virtual Worlds as Fuzzy Cognitive Maps, „Presence” 1994, vol. 3, no. 2, s. 173-190.

Donaj Ł., Teoria szarych systemów a prognozowanie w naukach społecznych. Przyczynek do dyskusji, „Przegląd Strategiczny” 2017, nr 10, s. 43-52, https://doi.org/10.14746/ps.2017.1.3.

Drygiel-Bielińska M., Podejście systemowe w badaniach nad bezpieczeństwem, „Desecuritate” 2015, nr 2(1), s. 6-18.

Fuzzy Cognitive Maps: Advances in Theory, Methodologies, Tools and Applications, red. M. Glykas, Berlin 2010.

Giabbanelli P.J., Modelling the Spatial and Social Dynamics of Insurgency, „Security Informatics” 2014, vol. 3, no. 1, s. 1-15, https://doi.org/10.1186/2190-8532-3-2.

Giabbanelli P.J., Gray S., Aminpour P., Combining Fuzzy Cognitive Maps with Agent-based Modeling: Frameworks and Pitfalls of a Powerful Hybrid Modeling Approach to Understand Human-Environment Interactions, „Environmental Modelling & Software” 2017, vol. 95, s. 320-325, https://doi.org/10.1016/j.envsoft.2017.06.040.

Gierszewski J., Model bezpieczeństwa społecznego na tle teorii systemów, „Colloquium Wydziału Nauk Humanistycznych i Społecznych” 2013, nr 2, s. 65-80.

Gray S., Chanb A., Clarkb D., Jordanb R., Modeling the Integration of Stakeholder Knowledge in Social-Ecological Decision-Making: Benefits and Limitations to Knowledge Diversity, „Ecological Modelling” 2012, no. 229, s. 88-96.

Gray S.A., Zanre E., Gray S.R.J., Fuzzy Cognitive Maps as Representations of Mental Models and Group Beliefs, [w:] Fuzzy Cognitive Maps for Applied Sciences and Engineering: From Fundamentals to Extensions and Learning Algorithms, red. E. Papageorgiou, Berlin 2014, https://doi.org/10.1007/978-3-642-39739-4_2.

Groumpos P.P., Fuzzy Cognitive Maps: Basic Theories and Their Application to Complex Systems, [w:] Fuzzy Cognitive Maps, red. M. Glykas, Berlin 2010, https://doi.org/10.1007/978-3-642-03220-2_1.

Henly-Shepard S., Gray S.A., Cox L.J., The Use of Participatory Modeling to Promote Social Learning and Facilitate Community Disaster Planning, „Environmental Science & Policy” 2015, no. 45, s. 109-122, https://doi.org/10.1016/j.envsci.2014.10.004.

Heuer Jr. R.J., Adapting Academic Methods and Models to Gevernmental Needs: The CIA Experrience, „Military Issues Research Memos” 1978, s. 1-12, [online] https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA065258.pdf.

Heuer Jr. R.J., Peterson R.H., Structured Analytic Techniques for Intelligence Analysis, 2nd ed., Washington 2015.

Jóźwiak K., Myślenie wizualne 2.0. Skuteczna komunikacja, Warszawa 2015.

Jóźwiak K., Zwoliński S., Myślenie wizualne w biznesie. Ty też potrafisz rysować, Warszawa 2016.

Kahneman D., Pułapki myślenia. O myśleniu szybkim i wolnym, przeł. P. Szymczak, Poznań 2012.

Kasianiuk K., Podejście systemowe jako metoda analizy instytucjonalnej. Uwagi wstępne, 2016, s. 1-22, [online] https://www.researchgate.net/publication/311678560.

Klir G.K., Yuan B., Fuzzy Sets and Fuzzy Logic: Theory and Applications, New Jersey 1995.

Kondrakiewicz D., Między porządkiem a chaosem. Faza nierównowagi systemu międzynarodowego, Lublin 2015.

Kondrakiewicz D., System międzynarodowy jako kategoria w nauce o stosunkach międzynarodowych, „Teka Komisji Politologii i Stosunków Międzynarodowych” 2016, vol. 11, cz. 3, s. 75-94.

Konecki K., Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana, Warszawa 2000.

Kosko B., Fuzzy Cognitive Maps, „International Journal of Man-Machine Studies” 1986, vol. 24, s. 65-75, https://doi.org/10.1016/S0020-7373(86)80040-2.

Lebow R.N., Constructing Cause in International Relations, Cambridge 2014.

Mazur M., Cybernetyka i charaktery, Warszawa 1976.

Mental Maps in the Early Cold War Era, 1945-68, red. S. Casey, W. Jonathan, Basingstoke 2011.

Mental Maps in the Era of Détente and the End of the Cold War 1968-91, red. S. Casey, W. Jonathan, Basingstoke 2015.

Mental Maps in the Era of Two World Wars, red. S. Casey, W. Jonathan, Basingstoke 2008.

Mickiewicz P., System bezpieczeństwa narodowego. W rozwiązaniach systemowych wybranych państw, Warszawa 2018.

Mordeson J.N., Clark T.D., Wierman M.J., Applying Fuzzy Mathematics to Empirical Work in

Political Science, [w:] Towards the Future of Fuzzy Logic, Berlin 2015.

Nápoles G., Grau I., Bello R., Grau R., Two Steps Learning of Fuzzy Cognitive Maps for Prediction and Knowledge Discovery on the HIV-1 Drug Resistancea, „Expert Systems with Applications” 2014, vol. 41, s. 821-830, https://doi.org/10.1016/j.eswa.2013.08.012.

Nyaki A., Gray S.A., Lepczyk C.A., Skibins J.C., Rentsch D., Local-Scale Dynamics and Local Drivers of Bushmeat Trade, „Conservation Biology”, vol. 28, no. 5, s. 1403-1414.

Nye Jr. J.S., Konflikty międzynarodowe. Wprowadzenie do teorii historii, przeł. M. Madej, Warszawa 2009.

Osoba O.A., Kosko B., Fuzzy Cognitive Maps of Public Support for Insurgency and Terrorism, „Journal of Defense Modeling and Simulation: Applications, Methodology, Technology” 2017, vol. 14, no. 1, s. 17-32, https://doi.org/10.1177/1548512916680779.

Papageorgiou K., Singh P.K., Papageorgiou E., Chudasama H., Bochtis D., Stamoulis G., Fuzzy Cognitive Map-Based Sustainable Socio-Economic Development Planning for Rural Communities, „Sustainability” 2020, vol. 12, no. 1, s. 1-31.

Pawłuszko T., System międzynarodowy w polskiej nauce o stosunkach międzynarodowych, „Rocznik Politologiczny” 2014, nr 10, s. 7-28.

Ragin Ch.C., Redesigning Social Inquiry: Fuzzy Sets and Beyond, Chicago–New York 2008, https://doi.org/10.7208/chicago/9780226702797.001.0001.

Reports, [online] https://www.weforum.org/reports.

Richards Jr. H.J., Peterson R.H., Structured Analytic Techniques for Intelligence Analysis, 2nd ed., Washington 2015.

Sanjian G.S., Arms Transfers, Military Balances, and Interstate Relations: Modeling Power Balance versus Power Transition Linkages, „The Journal of Conflict Resolution” 2003, vol. 47, no. 6, s. 711-727, https://doi.org/10.1177/0022002703258801.

Sanjian G.S., Fuzzy Set Theory and U.S. Arms Transfers: Modeling the Decision-Making Process, „American Journal of Political Science” 1988, vol. 32, no. 4, s. 1018-1046, https://doi.org/10.2307/2111199.

Sienkiewicz P., Analiza systemowa. Podstawy i zastosowania, Warszawa 1994.

Skiba M., Wykorzystanie rozmytych map kognitywnych FCM jako narzędzia wspomagającego proces podejmowania decyzji w planowaniu przestrzennym, „Teka Komisji Urbanistyki i Architektury” 2018, t. 46, s. 557-564.

Skulimowski A.M., Kluz D., Wielorundowa analiza delficka jako narzędzie grupowego wspomagania decyzji, [w:] Analiza i wspomaganie decyzji w praktyce gospodarczej, Katowice 2016.

Spitzer M., Jak uczy się mózg, przeł. M. Guzowska-Dąbrowska, Warszawa 2011.

Sykulski L., Rozmyte mapy kognitywne – wprowadzenie | Odc. 89 – dr Leszek Sykulski, [online] https://www.youtube.com/watch?v=wDDno5oey8o&feature=emb_title.

Świeboda H., Prognozowanie zagrożeń bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2017.

Tetlock P.E., Superprognozowanie. Sztuka i nauka prognozowania, przeł. M. Markiewicz, Warszawa 2017.

Tsadiras A.K., Kouskouvelis I., Margaritis L.G., Fuzzy Cognivite Maps as a Decision Support System for Political Decisions: The case of „Great Albania”, Conference: Proceedings of the 5th Hellenic-European Conference on Computer Mathematics and its Applications (HERCMA-01), Athens, Hellas, 20-22 IX 2001, [online] https://www.researchgate.net/publication/221157040_Fuzzy_cognitive_map_as_a_decision_support_system_for_political_decisions_The_case_of_Great_Albania.

Zadeh L.A., Fuzzy Sets, „Information and Control” 1965, vol. 8, s. 338-353, https://doi.org/10.1016/S0019-9958(65)90241-X.

Zadeh L.A., Fuzzy Systems Theory: A Framework for the Analysis of Humanistic Systems, [w:] Systems Methodology in Social Science Research: Frontiers in Systems Research (Implications for the social sciences), red. R. Cavallo, Dordrecht 1982, https://doi.org/10.1007/978-94-017-3204-8_3.

Downloads

Published

2021-12-15 — Updated on 2022-02-25

Versions

How to Cite

Sajduk, Błażej. (2021) 2022. “Rozmyte Mapy Kognitywne Jako Technika Prowadzenia Ustrukturyzowanej Analizy Systemowej W Obszarze Nauk O bezpieczeństwie”. Politeja 18 (5(74):275-92. https://doi.org/10.12797/Politeja.18.2021.74.17.