Chrześcijaństwo wobec relacji między człowiekiem a zwierzętami
„Ekologia" św. Franciszka z Asyżu
DOI:
https://doi.org/10.12797/RM.01.2026.19.03Słowa kluczowe:
chrześcijaństwo, św. Franciszek z Asyżu, ekologia, ekokrytyka, ekoteologiaAbstrakt
CHRISTIANITY TOWARDS THE RELATIONSHIP BETWEEN MAN AND ANIMALS: THE “ECOLOGY” OF ST. FRANCIS OF ASSISI
Christianity and philosophy, as foundations of European culture, have for centuries shaped – and continue to shape – the attitudes of Europeans. The issue of relation between man and the natural world have been present both in philosophical concepts and in the books of the Old and New Testaments. Authorities have also played a significant role in the formation of the Christian worldview, among whom Saint Francis of Assisi occupies an important place. The primary sources expressing his spirituality include the medieval works The Little Flowers of Saint Francis and The Canticle of the Creatures which are analyzed taking into account eco-narrative context. Franciscan reflections on the relationship between humans and animals have inspired many contemporary theologians and environmentalists, and St. Francis himself is called the precursor of modern ecology and eco-ethics. The aim of the article is to look at Franciscan spirituality (both medieval and contemporary) from the perspective of contemporary eco-criticism.
Bibliografia
Arystoteles. 1972. O duszy (P. Siwek, tłum.), Warszawa: PWN.
Barcz, A. 2012. Przyroda – bliska czy daleka? Ekokrytyka i nowe sposoby poetyki odpowiedzialności za przyrodę w literaturze, Anthropos?, 18–19, 59–79.
Bekoff, M. 2019. Manifest zwierząt. Sześć powodów, żeby okazywać więcej współczucia (A. Pluszka, tłum.), Warszawa: Marginesy.
Berger, P. L. 1997. Święty baldachim. Elementy socjologicznej teorii religii, Kraków: Nomos.
Brun, J. 1999. Arystoteles i liceum (H. Igalson-Tygielska, tłum.), Warszawa: Prószyński i S-ka.
Descartes, R. 1981. Rozprawa o metodzie (W. Wojciechowska, tłum.), Warszawa: PWN.
Eliade, M. 1997. W poszukiwaniu historii i znaczenia religii (A. Grzybek, tłum.), Warszawa: Wydawnictwo KR.
Fiedorczuk, J. 2013. Ekokrytyka: bardzo krótkie wprowadzenie, https://fragile.net.pl/ekokrytyka-bardzo-krotkie-wprowadzenie/ – 22 II 2026.
Franciszek. 2015. Laudato si’, https://www.vatican.va/content/francesco/pl/encyclicals/documents/papa-francesco_20150524_enciclica-laudato-si.html – 15 I 2026.
Francuz, G. 2016. Człowiek i natura – alienacja czy integracja?, Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria, 25(2(98)), 69–81.
Grabowska, B. 2014. Zmiany relacji człowiek – zwierzę, czyli cena postępu, Kultura i Wartości, 2(10), 105–120, http://dx.doi.org/10.17951/kw.2014.10.105. DOI: https://doi.org/10.17951/kw.2014.10.105
Kaleta, T. 2011. Zwierzęta we współczesnych religiach światowych. Wybrane zagadnienia, Życie Weterynaryjne, 86(9), 703–707.
Kiełbasiewicz I. (b. d.). „Ekologia” św. Franciszka z Asyżu, http://www.francesco.katowice.opoka.org.pl/ecology1.html – 14 I 2026.
Kwiatki Świętego Franciszka z Asyżu. 1992. (L. Staff, tłum.), Bielsko-Biała: Beskidzka Oficyna Wydawnicza.
Moncrief, L. W. 1970. The Cultural Basis for Our Environmental Crisis, Science, 170(3957), 508–512https://doi.org/10.1126/science.170.3957.508. DOI: https://doi.org/10.1126/science.170.3957.508
Pieśń słoneczna świętego Franciszka z Asyżu. 2026. https://hozana.org/pl/modlitwa/kosciol-katolicki/piesn-sloneczna – 10 I 2026.
Piotrowski, M. 2025. Leon XIV kontra Schwarzenegger. Ekologia potrzebuje nowego Laborem Exercens, https://klubjagiellonski.pl/2025/10/12/leon-xiv-kontra-schwarzenneger-ekologia-potrzebuje-nowego-laborem-exercens/ – 11 I 2026.
Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. 1990. Poznań–Warszawa: Pallottinum.
Poznański, J. 2019. Ekoteologia przed i po encyklice Laudato si’, Studia Bobolanum, 30(3), 71–92, https://doi.org/10.30439/SB.2019.3.4. DOI: https://doi.org/10.30439/SB.2019.3.4
Prejs, R. 2014. Osoba i przesłanie św. Franciszka, Polonia Sacra, 18(1), 7–23, https://doi.org/10.15633/ps.619. DOI: https://doi.org/10.15633/ps.619
REFA/MJ. 2020. Eko-dekalog św. Franciszka z Asyżu, https://misyjne.pl/eko-dekalog-sw-franciszka-z-asyzu/ – 15 I 2026.
Riabinin, S. 1983. Święty Franciszek patronem ekologii i ochrony środowiska przyrodniczego, Roczniki Filozoficzne, 31(3), 145–154.
Rzym, M. 2018. Przyroda jako pierwsza księga objawienia. Chrześcijańskie podstawy ekologii, Nurt SVD, 2, 292–310.
Soloshenko, A. 2015. Language, Cognition and Culture in Eco-Narratives, European Science Review, 5–6, 148–150.
Szubierajska, J. 2014. Ekologia i Kościół. Dlaczego św. Franciszek został patronem ekologów? https://www.ekologia.pl/srodowisko/ekologia-i-kosciol-dlaczego-sw-franciszek-z-asyzu-zostal-patronem-ekologow/ – 15 I 2026.
Szymczak, M. (red.) 1981. Słownik języka polskiego, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Tomasz z Akwinu. 1985. Summa teologiczna (P. Bełch, tłum.), Londyn: Katolicki Ośrodek Wydawniczy „Versitas”.
White, L. 1967. The Historical Roots of Our Ecologic Crisis, Science, 155(3767), 1203–1207, https://doi.org/10.1126/SCIENCE.155.3767.1203. DOI: https://doi.org/10.1126/science.155.3767.1203
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
