Podsumowanie badań przy ul. św. Tomasza w Krakowie
DOI:
https://doi.org/10.32030/KRZY.2005.04Abstrakt
THE SUMMARY OF RESEARCH ON ŚW. TOMASZA ST. IN KRAKOW
The article forms the summary of archeological research conducted on św. Tomasza Street in Krakow. The designation of the area for construction forced the execution of detailed historical, archeological and architectural research. It is then a part of a wider analysis, being the effect of work of an interdisciplinary team researching the past of the aforementioned area. The aim of this study is an attempt to reconstruct the transformations of the studied area stemming from human activity in the period of last 800 years. Short historical sketch is presented, completed on the basis of written sources. It is indicated that originally the studied area found itself outside of the area of the “great” location of Krakow in 1257, but was annexed to it around 1300. In a later period, as a result of subsequent purchases, it found itself completely in the hands of the Cistercians from Mogiła. Only in the 80s of the 18th century, in connection with the cassation of the order’s property, the area of the block was divided into two allotments, which found itself in private hands. Then a splendid palace building was erected, transformed next into the seat of the editorial office of the Cracovian „Czas” and demolished in the 30s of the 20th century. The conducted works allowed for the analysis of the transformations of the studied area in the period of last 800 years in the historical context and geomorphological changes (caused by human activity). The established discoveries constitute an interesting contribution to the knowledge of Krakow’s history. 10 subsequent phases of the area management were distinguished, from the early Middle Ages until the present. Interesting discoveries were the recognition of the relics of brick buildings (the so-called mansion of the Cistercian abbots from Mogiła) and wooden buildings from the 14th and the 16th centuries. A collection of tiles, described in the text, is connected with the latter, coming from the first half of the 16th century and terracotta figure of Saint Dorothy, alluding interestingly to the discovery from Krupnicza Street from the 30s of the previous century. Other traces of production are also described (ceramics, metal objects, horns).
Bibliografia
1 W zespole pod kierunkiem I. Konopki pracowali również:
D. Czapczyńska oraz W. Niewalda. 2 Opisywane badania wykopaliskowe przy ulicy św. Tomasza w Krakowie były kontynuacją badań rozpoczętych w 1999 r. pod kierunkiem M. Myszki. Wykonano 14 wykopów archeologicznych, doprowadzonych do calca (za wyjątkiem świadków ziemnych pod murami z XIX w.). Po rezygnacji wspomnianego archeologa, pracę kontynuował zespół pod kierunkiem dr S. Dryi. W badaniach brali również udział archeolodzy: M. Dryja, A. Gubernat. Konsultantem prac był dr S. Kołodziejski. Korzystano z pomocy geologa dr J. Trąbskiej. Analizę antropologiczną wykonał J. Wróbel, ocenę numizmatyczną E. Korczyńska, analizę próbek drewna (dendrochronologię) dr hab. M. Krąpiec. Część zdjęć zabytków wykonał
T. Kalarus. 3 J. Setmajer, Główne rysy budowy geologicznej oraz pierwotnej topografii Krakowa i strefy przełomowej Wisły, „Acta Archaeologica Carpathica”, t. 13, 1973, s.137–150, por też: K. Radwański, Kraków przedlokacyjny. Rozwój przestrzenny, Kraków 1975, s. 22– –43, wraz z pełną literaturą przedmiotu.
4 K. Radwański, 1975, op. cit. 5 S. Zachorowski, Kraków biskupi, „Rocznik Krakowski”, t. VIII, 1906. Kwestię najstarszej gminy niemieckiej omówił szczegółowo
J. Rajman, Kraków. Zespół osadniczy, proces lokacji, mieszczanie do roku 1333, Kraków 2004, 173–181, tam szczegółowa literatura. 6 S. Sławiński, J. Hiżycka, Północno-wschodni rejon Krakowa w granicach miasta lokacyjnego (bloki nr 5 i 11). Studium historyczne przemian przestrzennych i architektonicznych, Kraków 1994, mps. 7 J. Wyrozumski, Kraków do schyłku wieków średnich, [w:] Dzieje Krakowa, t. 1, Kraków 1992, s. 153. 8 S. Sławiński, J. Hiżycka 1994, op. cit., s. 31. 9 J. Wyrozumski, op. cit., s. 184. 10 Jak przypuszczają S. Sławiński i J. Hiżycka, pierwotny zasięg własności duchackiej przekraczał linię murów z przełomu XIII i XIV, w związku z czym część zajęta przez fortyfikacje mogła stać się jednym z przedmiotów wymiany pomiędzy władcą a biskupem, op. cit. 1994, s. 31. 11 J. Wyrozumski, op. cit., s. 276.
12 S. Sławiński, J. Hiżycka, Kraków. Studium urbanistyczno-konserwatorskie, etap VI. Północny rejon miasta w epoce nowożytnej, Kraków 1998, mps, s. 138. 13 Ibidem, s. 39, 40; J. Rajman, op. cit., s. 316–326. 14 S. Sławiński, J. Hiżycka, Kraków. Studium..., s. 40. 15 Analizę przeprowadził dr hab. M. Krąpiec z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. 16 Odnaleziony skarb poddany został konserwacji (w pracowni
M. Bochnaka). Analizę monet wykonała E. Korczyńska z gabinetu numizmatycznego Muzeum Czapskich w Krakowie. 17 Ze względu na specyfikę prac, badany teren podzielono na trzy obszary: rejon wzdłuż ulicy św. Tomasza, rejon „dworu opata” oraz centralną część placu. Poszczególne jednostki stratygraficzne, rejestrowane w poszczególnych częściach działki, łączono w funkcjonalne zespoły, obrazujące użytkowanie terenu w trakcie okresu nazywanego fazą. Ostateczny rezultat przedstawiono w formie tzw. macierzy Harrisa, rozrysowanej równolegle dla każdej z części badanego placu. Por. P. Barker, Techniques of Archaeological Excavations, Londyn 1982, (wyd. polskie 1994),
E. C. Harris, Principles of archaeological stratigraphy, Londyn 1979, (wyd. polskie 1989).
18. M. Myszka, R. Myszka, Wczesnośredniowieczny grób wojownika odkryty w Krakowie „Sprawozdaniach Archeologiczne”, 52, 2000, s. 357–371. 19 Por. J. Rajman, op. cit., passim.
20 Potwierdza to plan Ignacego Enderle (zwany Senackim) z lat 1802–1806 (sekcja XXVIII).
21. R. Barnycz-Gupieniec, Drewniane budownictwo mieszkalne w Gdańsku w X–XIII wieku, Gdańsk 1974, s. 22–23, eadem, Studia nad drewnianym budownictwem w średniowiecznej Polsce na tle porównawczym, Łowicz 200, s. 46. 22 E. Cnotliwy, Pozostałości budownictwa drewnianego z IX–XII wieku ze st. 4 w Wolinie, „Materiały Zachodniopomorskie”, t. 8, 1962, R. Barnycz-Gupieniec, op. cit., s. 46. 23 Ibidem, s. 46. 24 Analizę wykonał dr hab. M. Krąpiec.
25. S. Sławiński, J. Hiżycka, Kraków. Studium..., s. 39, 40. 26 Stwarza to przesłanki do korekty podziału bloku na działki kuryjne, zaproponowanego przez S. Sławińskiego i J. Hiżycką, w opracowaniu Kraków. Studium..., s. 39.
27. S. Sławiński, J. Hiżycka, Collegium Wróblewskiego (budynek przy ul. K. Olszewskiego w Krakowie). Ekspertyza konserwatorska
– skrócone studium naukowo-historyczne, Kraków 1990, mps. 28 S. Sławiński, J. Hiżycka, Kraków. Studium...; eidem, Kraków. Studium urbanistyczno-konserwatorskie, etap VI. Południowo-zachodni rejon miasta w epoce nowożytnej, Kraków 1998, mps. 29 S. Sławiński, J. Hiżycka, A. Kwaśniewicz, Blok nr 10. Studium urbanistyczno-konserwatorskie, Kraków 1980, mps, eidem, Blok nr 1. Studium urbanistyczno-konserwatorskie, z uwzględnieniem zagadnień urbanistycznych, Kraków 1980, mps. 30 S. Tomkowicz, Zabytki budownictwa m. Krakowa. Szpital św. Ducha, Kraków 1892, J. Bieniarzówna, J.M. Małecki, Kraków w wiekach XVI – XVIII, [w:] Dzieje Krakowa, t. 2, Kraków 1884. 31 Próbki drewna pobrane do badań wykazały pierwotnie datowanie: próbka 1 po 1568 r., próbka 2 po 1589 r. – wg skali opracowanej dla Małopolski (statystyczne prawdopodobieństwo na poziomie 4,4). Biorąc pod uwagę fakty wskazane powyżej, sekwencję próbek poddano ponownej analizie, uzyskując (statystycznie lepiej umotywowaną, na poziomie 5,2) datę wskazującą na przełom XV i XVI stulecia, wszakże wedle skali opracowanej dla terenu Śląska. Próbka 1 uzyskała datowanie po 1486 r., zaś próbka 2 po 1507 r. (zaznaczyć należy jednak znacznie większe zniszczenie próbki 1, co oznaczać może że oba datowania powinny być bardziej zbliżone). Budowa domu po 1507 r. jest całkowicie zgodna z oczekiwaniami na podstawie znalezisk archeologicznych – trudno wytłumaczalne wydaje się natomiast tak odległe pochodzenie surowca użytego do wzniesienia budynku (granica klimatyczna dla obu skal przebiega na wschód od Bytomia, śląska rozciąga się aż po obszar Wrocławia). Wskazane fakty wymagają dalszej, wnikliwej analizy. 32 S. Sławiński, J. Hiżycka 1998, Collegium..., passim.
33. Analizy próbek pobranych z pieca wykonała J. Trąbska. 34 M. Kwapieniowa, A. Wałowy, Piece garncarskie w świetle badań archeologicznych, „Materiały Archeologiczne”, t. 10, 1969, s. 205–230. 35 J. Okulicz, Sprawozdanie z badań na stanowisku 9 (Stębark), Rocznik Olsztyński, t. 4, 1964, s. 291–309; L. Gajewski, Materiały do średniowiecznego garncarstwa wiejskiego w Małopolsce, „Materiały Archeologiczne”, t. 1, 1959, s. 343–351. 36 R. Krzywiec, Technologia rzemiosła garncarskiego, cz. II, Historia pieca garncarskiego, Poznań 1954, s. 67–76, R. Reinfuss, Garncarstwo ludowe, Warszawa 1955, idem, Piece do wypału naczyń w polskim garncarstwie ludowym, „Etnografia Polski”, t. 3, 1960, s. 329–330). 37 R. Krzywiec, op. cit., s. 96–98.
38. E.M. Jope, Ceramics: medieval, History of technology, t. 2, Oxford. 1957, s. 294–299; M. Kwapieniowa, A. Wałowy, op. cit., passim. 39 Por. R. Reinfuss, op. cit., J. Kruppe, Garncarstwo warszawskie w wiekach XIV i XV, Wrocław 1967. 40 Por. S. Dryja, Sprawozdanie z badań archeologicznych na stanowisku 15 w Prałkowcach (gm. Krasiczyn) w 2000 roku, archiwum WKZ Przemyśl 2000, mps. 41 Możliwość odmiennego rozwiązania zasugerował M. Janowski, zakładając wyprowadzenie kanałów poza paleniskiem na poziomie gruntu. Pełniłyby one wtedy funkcję drenów, chroniących rozgrzany piec przed niespodziewanym opadem a w konsekwencji nadmiernym wychłodzeniem. Zrozumiałe byłoby więc umiejscowienie kanałów jedynie po jednej (wyżej położonej) stronie paleniska. Niewątpliwie jest to kwestia wymagająca dalszych, szczegółowych badań. Opis „klasycznej” konstrukcji z kanałami ogniowymi tworzącymi ruszt, zob.: E.M. Jope, op. cit. 42 Roboczo założono związek pieców z wypałem tzw. białej ceramiki (I grupa wg Radwańskiego, idem: Wczesnośredniowieczna ceramika krakowska i problem jej chronologii, „Materiały Archeologiczne”, t. 9, 1968, s. 5–89. Spostrzeżenie, iż dodatek węglanu wapnia, we współczesnym hutnictwie, pozwala na uzyskanie redukcyjnej atmosfery wypału nasuwa hipotetyczną możliwość zastosowania tego typu zabiegu w opisywanych piecach. 43 A. Kunysz, Badania archeologiczne na terenie Przemyśla w 1964 r., Sprawozdania Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego za rok 1964, 1964, s. 40–41, idem, Osada garncarska w Przemyślu (XI–XIV wiek), „Rocznik Przemyski”, t. 10, 1965; idem, Osiedle produkcyjne w Przemyślu na Zasaniu, „Z Otchłani Wieków”, t. 33, 1967,
s. 137–141; idem, Wczesnośredniowieczne osiedle garncarskie w Prze-myślu na Zasaniu, „Kwartalnik HKM”, t. 16, 1968, s. 73–81.
44. K. Radwański, op. cit., A. Wałowy, Późnośredniowieczne garncarstwo krakowskie w świetle źródeł archeologicznych, „Materiały Archeologiczne”, t. 19, 1979, s. 5–151. 45 A. Wałowy, op. cit, s. 36. 46 Ibidem, s. 75. 47 Ibidem, s. 93. 48 Niemożliwe okazało się np. wyklejenie całego naczynia ze względu na całkowite odkształcenie brzegu.
49. A. Christl, Mittelalterliche antropomorphe Kleinplastiken aus dem Bezirk Cottbus, Veroffentlichnungen des Museus fur Ur-und Fruhgeschichte, Poczdam 1988, t. 22, s. 221; R. Kaczmarek,
J. Witkowski, Ekspertyza figurki glinianej znalezionej w Konarach, „W Kręgu Konserwatorstwa Archeologicznego”, t. 8, 1989, s. 68– –70, T. Kaletyn, Gliniana figurka dewocyjna z Konar, gm. Wińsko, „W Kręgu Konserwatorstwa Archeologicznego”, t, 8, 1989, s. 67. 50 J. Kostysz, Warsztat zduński z XVI wieku na Garbarach, „Rocznik Krakowski”, t. 30, 1938; Z. Buczkowski, Wykopaliska zabytkowej ceramiki z XVI wieku, „Światowid” 1936 oraz wzmianki w „Ilustrowanym Kurierze Codziennym”, „Tempie Dnia”, „Czasie” i „Głosie Narodu” z 1936. Pomimo usilnych prób figurki nie udało się odnaleźć w zasobach krakowskich muzeów.
51 T. Borkowski, Rozrywka – zabawki i drobna plastyka figuralna, [w:] Ze studiów nad życiem codziennym w średniowiecznym mieście. Parcele przy ulicy Więziennej 10–11 we Wrocławiu (pod red. C. Buśki, J. Piekalskiego), „Wratislavia Antiqua”, t. 1, 1999, s. 187–202. 52 M. Richter, B. Standke, Mittelalterliche Kleinplastiken aus Freiberg(Sa), „Ausgrabungen und Funde“, t. 36, z. 1, 1991, s. 38–43. 53 T. Borkowski, op. cit., s. 198, ibidem, Produkcja figurek ceramicznych w późnorenesansowym Wrocławiu, [w:] „Wratislavia Antiqua” 6; Wrocław na przełomie średniowiecza i czasów nowożytnych. Materialne przejawy życia codziennego, Wrocław 2004. 54 C. Francke, Wstępne wyniki badań zamku Szczerba w Gniewoszowie, gmina Międzylesie, „Sprawozdania Archeologiczne”, t. 34, 1993, s. 339–366. 55 Kłódki cylindryczne (zwane również walcowatymi – por. K. Wachowski, Okucia budowlane i urządzenia zabezpieczające przed kradzieżą, [w:] Ze studiów nad życiem codziennym..., op. cit.,
s.
53) należą do najstarszego typu kłódek, rozpowszechnionych na wschodzie Europy od wczesnego średniowiecza. Ich popularność na wschodzie była tak wielka, że nazywano je powszechnie „ruskimi” (B. Klima, Zamecnicka prace staromorawskych kovaru v Mikulcicach, Praga 1980, s. 81 i nast.). Na Rusi pojawiają się już w IX – X wieku (B.A. Kołczin, Zelazoobrabatywajuszczeje riemiosło Nowogroda Wielikogo, „Trudy Nowogrodskoj Archieołogiczieskoj Ekspedicii”, t. 2, 1959), znane z terenów dzisiejszej Polski najstarsze znane okazy odnoszone są do 1 połowy XII wieku (z badań w Opolu, por. W. Hołubowicz, Opole w wiekach X–XIII, Katowice 1956, s. 162, 163; B. Czerska, Żelazne klucze, zamki, kłódki z grodu na Ostrówku w Opolu, „Wiadomości Archeologiczne”, t. 37,
z.
1, 1962, s. 67, gdzie odkryto 3 okazy w nawarstwieniach z po-czątku XII wieku). Nasilenie występowania przypada na XIII wiek
(np. zabytki z Gdańska, z warstwy datowanej na lata 1225–1230,
K. Jażdzewski, W. Chmielewski, Gdańsk wczesnośredniowieczny w świetle badań wykopaliskowych w latach 1948–1949, „Studia Wczesnośredniowieczne”, t. 1, 1952, tab. 49 d). Znane też są z XIV i XV
w.
Młodsze okazy często wykonywano z brązu (B. Czerska, op. cit.,
s.
67), takie okazy spotyka się też sporadycznie w nawarstwieniach starszych (np. z Czermna, z warstwy I (A. Zbierski, Wczesnośredniowieczne materiały z Czermna nad Huczwą, „Archeologia Polski” 4,
z.
1, 1957, s. 122–123), datowanej w granicach XII–XIII w., A. Nadolski, Prace wykopaliskowe w Czermnie, „Archeologia Polski”, t. 4,
z.
1, 1959, s. 96). Jak się wydaje, występowanie kłódek cylindrycznych należy rozciągnąć na XV w., na co wskazują znaleziska z Wrocławia
(W.
Wachowski, op. cit., s. 53), czy też zamku Szczerba w Gniewoszowie (C. Francke, op. cit), zniszczonego podczas wojen husyckich w 1428 r. Generalnie kłódki typu cylindrycznego pojawiają się stanowiskach zróżnicowanego typu, nie posiadają też większego waloru datującego (por. B. Czerska, op. cit.; C. Francke, op. cit., A. Kola, Żelazny osprzęt średniowiecznej wieży mieszkalnej w Plemiętach i jej wyposażenia, [w:] Plemięta. Średniowieczny gródek w ziemi chełmińskiej, red. A. Nadolski, Warszawa 1985,
s.
63–83, K. Wachowski, op. cit.). Na podobny przedmiot natrafiono podczas badań Okołu w 1963 r. (wykop IV na Skarpie, M. Kwapieniowa et al., Badania na Okole w Krakowie w 1963 roku (wykop IV na Skarpie), „Materiały Archeologiczne”, t. 9, 1968, s. 203–288). Pochodzi on z przemieszanej warstwy IVb (s. 228). Kłódka zdobiona była wypukłymi, plastycznymi listwami, na cylindrze zachowały się ślady blachy mosiężnej lub brązowej (s. 234). Przedmiot pochodzi z warstwy datowanej na XIII–XIV w. 56 Przedmiot należy do ciekawszych znalezisk metalowych należących do opisywanego zbioru. Wykonany został z przekuwanej taśmy
o przekroju prostokąta z zaokrąglonymi bokami, o grubości 3,5 mm. i szerokości (przy kolcu) 8 mm. Końce zaostrzone i wywinięte na zewnątrz. Uwagę zwraca staranne wykonanie oraz fakt, że jest to jedyny w zbiorze przedmiot metalowy bez większych, widocznych śladów korozji. Świadczy to bez wątpienia o starannym doborze surowca (ostateczne wyjaśnienie jest możliwe jedynie na drodze badań metaloznawczych). Raki należą do kategorii zabytków rzadko spotykanych w materiałach archeologicznych. Kilka okazów znanych jest z tzw. grodzisk wiślańskich (E. Dąbrowska, Sprawozdanie z badań wykopaliskowych na wczesnośredniowiecznym grodzisku w Szczaworyżu, pow. Busko w latach 1965–1966 (rejon: gród właściwy), „Sprawozdania Archeologiczne”, t. 20, 1969, s. 280, ryc. 9h). A. Żaki podkreśla fakt, że nie występują one nigdy na cmentarzyskach (A. Żaki, Archeologia Małopolski wczesnośredniowiecznej, Wrocław 1974, s. 299, ryc. 246 d,e). Istotny jest związek przedmiotu z warstwą destrukcyjną XIV-wiecznego, drewnianego domu, datowanej na połowę XIV w. 57 Natrafiono na dwa nadtopione fragmenty drzwiczek do pieca, poddane silnej korozji. Wykonano je z blachy o grubości 3 mm. Na jednym fragmencie zachował się zawias. Tuleja o wysokości 21 mm i średnicy (przekroju) 11 mm, trzpień o średnicy 7 mm. Drzwiczki do pieca stanowią znalezisko dość rzadkie, a przez to dość istotne z punktu widzenia rekonstrukcji wyglądu renesansowego pieca (M. Piątkiewicz-Dereniowa, Kafle wawelskie okresu wczesnego renesansu, „Studia do Dziejów Wawelu”, t. II, 1961,
s. 303–375, M. Dąbrowska, Kafle i piece kaflowe w Polsce do końca XVIII wieku, Wrocław 1987). Przedmiot pochodzi z warstwy datowanej na 1 połowę XVI w. Z tym odkryciem koresponduje
znalezisko mocno zniszczonych elementów rusztu do pieca w postaci poskręcanych prętów żelaznych. 58 M.G. Sandor, Adatok a kozepkori csontgomb-es gyongykesziteshez, „Folia Archeologica“, t. 13, 1961, s.141–149, J. Oexle, Wurfel- und Paternosterhersteller im Mittelalter, [w:] Der Keltenfurst von Hochdorf. Methoden und Ergebnisse der Landearchaologie, Stuttgart 1985, s. 240–244; K. Jaworski, Wyroby z kości i poroża w kulturze wczesnośredniowiecznego Ostrowa Tumskiego, Wrocław 1990, idem, Wytwórczość kościanych i rogowych przedmiotów w późnośredniowiecznym Wrocławiu, [w:] Kultura Sredniowiecznego Śląska i Czech. Miasto, 1995, s.145–154, idem, Ślady obróbki surowca kościanego i rogowego, [w:] Ze studiów nad życiem codziennym w średniowiecznym mieście. Parcele przy ulicy Więziennej 10-11 we Wrocławiu, red. C. Buśko, J. Piekalski, „Wratislavia Antiqua”, t. 1, 1999, s. 70–92, E. Cnotliwy, Rzemiosło rogownicze na Pomorzu wczesnośredniowiecznym, Wrocław 1973. 59 K. Jaworski, Ślady obróbki..., J. Piekalski, Przyczynek do kwestii spożycia i dystrybucji mięsa w średniowiecznym Wrocławiu, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” 39, nr 2, 1991, s. 144. 60 K. Jaworski, Wyroby z kości..., Ślady obróbki..., s. 87. 61 K. Jaworski, Wytwórczość..., op. cit., 1999, s. 88. 62 M. G. Sandor, op. cit., passim, J. Oexle, op.cit., passim. 63 K. Jaworski, Wyroby z kości..., passim, Ślady obróbki..., s. 88, ryc. 23 c. 64 Por. J. Oexle, op. cit., K. Jaworski, Ślady obróbki..., ryc. 24. 65 Por. J. Oexle, op. cit., K. Jaworski, Ślady obróbki..., s. 87.
66 M. Kwapieniowa et al., Badania na Okole... 67 Monety przekazano do opracowania E. Korczyńskiej z gabinetu numizmatycznego Muzeum Czapskich w Krakowie. Zidentyfikowała ona dalsze 71 fragmentów monet. Szczegółowy opis znaleziska planowany jest w odrębnej publikacji. 68 Autorką opracowania kafli jest M. Dryja. 69 Korzystano z wyników dotychczasowych badań, głównie dotyczących kafli wawelskich, zawartych w pracy M. Piątkiewicz-Dereniowej, op. cit. Przede wszystkim jednak datowanie i klasyfikację oparto na podstawie wyróżnionych przez M. Dąbrowską, op. cit., okresów chronologicznych osobno dla kafli naczyniowych i dla płytowych.
70. M. Dąbrowska, op. cit., s. 85–87. 71 Ibidem, il. 10:1, 2. 72 Ibidem, s. 86. 73 Ibidem, s. 152. 74 A. Łaszkiewicz, Kafle i piece kaflowe z dworu na kopcu w Krajkowie pod Mosiną, woj. poznańskie, Poznań 1997. 75 M. Dąbrowska, op. cit., s. 85.
76. K. Dymek, Piec kaflowy, [w:] Ze studiów nad życiem codziennym w średniowiecznym mieście, red. C. Buśko, J. Piekalski, Wrocław 1999, s. 44–53. 77 M. Dąbrowska, op. cit., s. 67–73. 78 Ibidem, s. 89–92.
79. J. Okoński, Renesansowe kafle „wawelskie” z zamku w Nowym Wiśniczu, „Rocznik Tarnowski” 1993, s. 237–254. 80 J. Okoński, op. cit., s. 242. 81 M. Piątkiewicz-Dereniowa, op. cit., fig.15, 20. 82 M. Dąbrowska, op. cit., il. 50. 83 M. Żemigała, Ogrzewanie piecowe na zamku w Bolesławcu nad Prosną XIV-XVII w., „Acta Archaeologica Lodziensia”, t. 33, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1987, tabl. II. 84 M. Piątkiewicz-Dereniowa, op. cit., s. 321, 322. 85 E. Waligóra, Dzieje krakowskiego domu przy ul. Krupniczej 26, „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa”, z. 18, 1991, s. 161–173. 86 M. Dąbrowska, op. cit., il. 46, 47, 90. 87 M. Piątkiewicz-Dereniowa, op. cit., fig. 35. 88 Ibidem, fig. 36.
89. M. Piątkiewicz-Dereniowa, op. cit., fig. 38. 90 J. Okoński, op. cit., tabl. 2:10. 91 Ibidem, tabl. 3:2. 92 Ibidem, tabl. 3:6. 93 M. Kwapieniowa et al., Badania na Okole..., ryc. 7. 94 J. Okoński, op. cit., tabl. 3. 95 Por. J. Okoński, ibidem, tabl. 3:5, 7. 96 S. Czopek, Renesansowe kafle z Będziemyśla, [w:] Garncarstwo i kaflarstwo na ziemiach polskich od późnego średniowiecza do czasów współczesnych, Materiały z konferencji – Rzeszów, 21–23 IX 1993, pod red. A. Gruszczyńskiej i A. Targońskiej, Rzeszów 1994, s. 95–120. 97 M. Piątkiewicz-Dereniowa, op.cit., fig. 43, M. Dąbrowska op.cit., il. 51, M. Żemigała, op.cit., tabl. II:5. 98 J. Okoński, op.cit., tabl. 4:3. 99 Ibidem., tabl. 4:6 100 Ibidem, tab. 4:7, 11, M. Dąbrowska op. cit., Il. 115. 101 A. Łaszkiewicz, Kafle i piece kaflowe z dworu na kopcu w Krajkowie pod Mosiną, woj. poznańskie, Poznań 1997. 102 M. Piątkiewicz-Dereniowa, op. cit., fig. 44, 45. 103 Ibidem, fig. 56. 104 J. Okoński, op.cit., tabl. 6:1. 105 A. Łaszkiewicz, op. cit., tabl. 12:1.
106. J. Renner, Późnorenesansowe kafle wawelskie z motywem rozety w kwadracie, „Studia Waweliana”, t. 1, 1992, fig. 17. 107 J. Okoński, op.cit., tabl. 6: 15–18. 108 A. Łaszkiewicz, op. cit., tabl. 23. 109 M. Piątkiewicz-Dereniowa, op. cit., fig. 1, 2, 54, 55. 110 J. Okoński, op.cit., tabl.2:4. 111 Ibidem, tabl.1:1, 2,3, 7–13, 15, 17, 18. 112 M. Piątkiewicz-Dereniowa op. cit., fig..46-50. 113 A. Łaszkiewicz op. cit., tabl. 17:2. 114 J. Renner, op. cit., s. 37–67. 115 Ibidem. 116 Katalog zabytków w Polsce, t. 4, Miasto Kraków, cz. 1, Wawel, red. J. Szablowski, Kraków 1965.
117. M. Dąbrowska, op. cit., il. 194; G. Ślawska, T. Ślawski,
Garncarstwo i kaflarstwo w Bieczu od późnego średniowiecza do czasów współczesnych, [w:] Garncarstwo i kaflarstwo na ziemiach polskich od późnego średniowiecza do czasów współczesnych, Materiały z konferencji – Rzeszów, 21–23 IX 1993, pod red. A. Gruszczyńskiej i A. Targońskiej, Rzeszów 1994, s. 211–232. 118 M. Kwapieniowia, Badania na Okole..., tabl. XXXIV:6.
Pobrania
Wersja elektroniczna opublikowana
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Szczegóły zob. w zakładce Prawa autorskie i udostępnianie.
