Dwa oblicza stanu wyjątkowego w filozofii Giorgia Agambena

  • Piotr Sawczyński Uniwersytet Jagielloński
Keywords: Giorgio Agamben, state of exception, messianism

Abstract

Two Faces of the State of Exception in Giorgio Agamben’s Political Philosophy

The aim of the article is to analyze Giorgio Agamben’s theory of the state of exception. His controversial argument is that contemporary law functions according to the logic of exception, which is its inner matrix. In Agamben’s view, the state of exception is highly ambivalent: on the one hand, it is responsible for turning law into the domain of sovereign power; on the other, it has a potential of deactivating legal violence and thinking of law beyond power relations. To explicate the dual nature of this political and legal phenomenon, I scrutinize the mechanism of inclusive exclusion, considered by Agamben as the core of the state of exception. I further critically examine Agamben’s theory against the background of the messianic turn in today’s humanities and hypothesize that he predominantly reads the state of exception as a messianic concept which promises structural transformation of law. To show what this transformation might look like, I refer to the tradition of Jewish messianism which is a primary source of inspiration for Agamben’s critical theory.

Author Biography

Piotr Sawczyński, Uniwersytet Jagielloński

filozof, filolog i politolog, doktorant w Katedrze Filozofii Polityki UJ. Autor książki Polityczność podmiotu. Spór o podmiotowość polityczną w świetle zwrotu językowego (Kraków 2016). Publikował m.in. w „Znaku”, „Praktyce Teoretycznej” i „Pressjach”. Stypendysta MNiSW oraz Nippon Foundation. Odbył staże badawcze m.in. na uniwersytetach w Chicago, Nottingham i Kolonii. Członek Polskiego Towarzystwa Nauk Politycznych. Przygotowuje rozprawę doktorską poświęconą żydowskim źródłom podmiotowości politycznej w pismach Giorgia Agambena i Waltera Benjamina.

References

Adorno Th.W. Minima moralia. Refleksje z poharatanego życia, przeł. M. Łukasiewicz, Kraków 1999.

Agamben G., Co zostaje z Auschwitz. Archiwum i świadek, przeł. S. Królak, Warszawa 2008.

Agamben G., Czas, który zostaje. Komentarz do „Listu do Rzymian”, przeł. S. Królak, Warszawa 2009.

Agamben G., Czym jest urządzenie?, przeł. J. Majmurek, [w:] Agamben. Przewodnik „Krytyki Politycznej”, red. Zespół KP, Warszawa 2010.

Agamben G., Homo sacer. Suwerenna władza i nagie życie, przeł. M. Salwa, Warszawa 2008.

Agamben G., Il messia e il sovrano, [w:] tenże, La potenza del pensiero. Saggi e conferenze, Vicenza 2005.

Agamben G., Il principe e il ranocchio: Il problema del metodo in Adorno e in Benjamin, [w:] tenże, Infanzia e storia. Distruzione dell’esperienza e origine della storia, Torino 1978.

Agamben G., Il regno e la gloria. Per una genealogia teologica dell’economia e del governo, Vicenza 2007.

Agamben G., L’uomo senza contenuto, Macerata 1994.

Agamben G., Pardes: La scrittura della potenza, [w:] tenże, La potenza del pensiero. Saggi e conferenze, Vicenza 2005.

Agamben G., Pochwała profanacji, [w:] tenże, Profanacje, przeł. M. Kwaterko, Warszawa 2006.

Agamben G., Stan wyjątkowy, przeł. M. Surma-Gawłowska, Kraków 2008.

Agamben G., Stworzenie i zbawienie, [w:] tenże, Nagość, przeł. K. Żaboklicki, Warszawa 2010.

Agamben G., Sui limiti della violenza, „Nuovi Argomenti” 1970, nr 17.

Agamben G., Walter Benjamin e il demonico: Felicità e redenzione storica nel pensiero di Benjamin, „Aut-Aut” 1982, nr 189-190.

Agamben G., Wołowy głód. Rozważania o szabasie, święcie i bezczynności, [w:] tenże, Nagość, przeł. K. Żaboklicki, Warszawa 2010.

Agamben G., Wspólnota, która nadchodzi, przeł. S. Królak, Warszawa 2008.

Angeli. Ebraismo, cristianesimo, islam, red. G. Agamben, E. Coccia, Vicenza 2009.

Attell K., Giorgio Agamben. Beyond the Threshold of Deconstruction, New York 2015, https://doi.org/10.5422/fordham/9780823262045.001.0001. DOI: https://doi.org/10.5422/fordham/9780823262045.001.0001

Badiou A., Święty Paweł. Ustanowienie uniwersalizmu, przeł. J. Kutyła, P. Mościcki, Kraków 2007.

Benjamin W., Franz Kafka. Z okazji dziesiątej rocznicy jego śmierci, przeł. A. Lipszyc, [w:] tenże, Konstelacje. Wybór tekstów, przeł. A. Lipszyc, A. Wołkowska, Kraków 2012.

Benjamin W., In der Sonne, [w:] tenże, Gesammelte Schriften, t. 4.1: Kleine Prosa. Baudelaire-Übertragungen, red. T. Rexroth, Frankfurt am Main 1972.

Benjamin W., O pojęciu historii, przeł. A. Lipszyc, [w:] tenże, Konstelacje. Wybór tekstów, przeł. A. Lipszyc, A. Wołkowska, Kraków 2012.

Benjamin W., Przyczynek do krytyki przemocy, przeł. A. Lipszyc, [w:] tenże, Konstelacje. Wybór tekstów, przeł. A. Lipszyc, A. Wołkowska, Kraków 2012.

Binder H., „Vor dem Gesetz”. Einführung in Kafkas Welt, Stuttgart–Weimar 1993, https://doi.org/10.1007/978-3-476-03471-7. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-476-03471-7

Bloch E., Szczęśliwa ręka, przeł. A. Lipszyc, „Krytyka Polityczna” 2007, nr 13.

Bloch E., Ślady, przeł. A. Czajka, Kraków 2012.

Brod M., Franz Kafka. Opowieść biograficzna, przeł. T. Zabłudowski, Warszawa 1982.

Cacciari M., Icone della legge, Milano 1985.

Chiesa L., Giorgio Agamben’s Franciscan Ontology, [w:] The Italian Difference. Between Nihilism and Biopolitics, red. L. Chiesa, A. Toscano, Melbourne 2009.

Crockett C., Radical Political Theology. Religion and Politics after Liberalism, New York 2011.

Derrida J., Acts of Religion, red. G. Anidjar, New York–London 2002.

Derrida J., Przed Prawem, przeł. J. Gutorow, [w:] Nienasycenie. Filozofowie o Kafce, red. Ł. Musiał, A. Żychliński, Kraków 2011.

Derrida J., Rogues. Two Essays on Reason, przeł. P.-A. Brault, M. Naas, Stanford 2005.

Durantaye L. de la, Giorgio Agamben. A Critical Introduction, Stanford 2009.

Franz Kafka, „Vor dem Gesetz”. Aufsätze und Materialien, red. M. Voigts, Würzburg 1994.

Gulli B., The Ontology and Politics of Exception: Reflections on the Work of Giorgio Agamben, [w:] Giorgio Agamben. Sovereignty and Life, red. M. Calarco, S. DeCaroli, Stanford 2007.

Handelman S.A., The Slayers of Moses. The Emergence of Rabbinic Interpretation in Modern Literary Theory, Albany 1982.

Heidegger M., Pytanie o technikę, [w:] tenże, Rozprawy i odczyty, przeł. J. Mizera, Kraków 2002.

Hölderlin F., Patmos, [w:] tenże, Co się ostaje, ustanawiają poeci. Wiersze wybrane, przeł. A. Libera, Kraków 2003.

Hurwitz S., Die Gestalt des sterbenden Messias. Religionspsychologische Aspekte der jüdischen Apokalyptik, Zürich 1958.

Idel M., Messianic Mystics, New Haven–London 1998.

Jankowicz G., Mościcki P., Projekt „Homo sacer”, [w:] G. Agamben, Stan wyjątkowy, przeł. M. Surma-Gawłowska, Kraków 2008.

Kafka F., Osiem notatników, przeł. B.L. Surowska, Gdańsk 1995.

Kafka F., Proces, przeł. J. Ekier, Warszawa 2008.

Kafka F., Zamek, przeł. K. Radziwiłł, K. Truchanowski, Warszawa 2008.

Kaufman E., Szabat czasu mesjańskiego. Agamben i Badiou o apostole Pawle, przeł. M. Kropiwnicki, [w:] Agamben. Przewodnik „Krytyki Politycznej”, red. Zespół KP, Warszawa 2010.

Kotsko A., Agamben’s Messianic Nihilism, [w:] C. Dickinson, A. Kotsko, Agamben’s Coming Philosophy. Finding a New Use for Theology, London–New York 2015.

LaCapra D., Historia w okresie przejściowym. Doświadczenie, tożsamość, teoria krytyczna, przeł. K. Bojarska, Kraków 2009.

Lachert E., Wege dorthin: Zum Problem der Unentscheidbarkeit bei Agamben und Derrida, [w:] Die gouvernementale Maschine. Zur politischen Philosophie Giorgio Agambens, red. J. Böckelmann, F. Meier, Münster 2007.

Laclau E., Nagie życie czy społeczne nie wiadomo co?, przeł. K. Szadkowski, [w:] Agamben. Przewodnik „Krytyki Politycznej”, red. Zespół KP, Warszawa 2010.

Liska V., Als ob nicht: Messianismus in Giorgio Agambens Kafka-Lektüren, [w:] Die gouvernementale Maschine. Zur politischen Philosophie Giorgio Agambens, red. J. Böckelmann, F. Meier, Münster 2007.

Liska V., Giorgio Agambens leerer Messianismus. Hannah Arendt, Walter Benjamin, Franz Kafka, Wien 2008.

The Messianic Now. Philosophy, Religion, Culture, red. A. Bradley, P. Fletcher, London–New York 2014.

Messianic Thought Outside Theology, red. A. Glazova, P. North, New York 2014.

Nienasycenie. Filozofowie o Kafce, red. Ł. Musiał, A. Żychliński, Kraków 2011.

Politische Theologie. Formen und Funktionen im 20. Jahrhundert, red. J. Brokoff, J. Fohrmann, Paderborn 2003.

Quinzio S., Hebrajskie korzenie nowożytności, przeł. M. Bielawski, Kraków 2005.

Salzani C., In a Messianic Gesture: Agamben’s Kafka, [w:] Philosophy and Kafka, red. B. Moran, C. Salzani, Plymouth 2013.

Schmitt C., Dyktatura. Od źródeł nowożytnej idei suwerenności do proletariackiej walki klas, przeł. K. Wudarska, Warszawa 2016.

Schmitt C., Teologia polityczna i inne pisma, przeł. M.A. Cichocki, Warszawa 2012.

Schoeps H.-J., Der vergessene Gott. Franz Kafka und die tragische Position des modernen Juden, red. A.K. Landt, Berlin 2006.

Scholem G., Kabała i jej symbolika, przeł. R. Wojnakowski, Warszawa 2014.

Scholem G., O podstawowych pojęciach judaizmu, przeł. J. Zychowicz, Warszawa 2015.

Scholem G., Sabbatai Zwi. Der mystische Messias, przeł. A. Schweikhart, Frankfurt am Main 1992.

Scholem G., Korespondencja Gershoma Scholema i Waltera Benjamina (wybór), [w:] tenże, Żydzi i Niemcy. Eseje, listy, rozmowa, red. A. Lipszyc, przeł. M. Zawanowska, A. Lipszyc, Sejny 2006.

Smith J., „I am sure that you are more pessimistic than I am…”: An Interview with Giorgio Agamben, „Rethinking Marxism. A Journal of Economics, Culture & Society” 2004, vol. 16, nr 2, https://doi.org/10.1080/08935690410001676186. DOI: https://doi.org/10.1080/08935690410001676186

Snoek A., Agamben’s Joyful Kafka. Finding Freedom Beyond Subordination, New York–London 2012.

Taubes J., Teologia polityczna świętego Pawła. Wykłady wygłoszone w Ośrodku Badań Ewangelickiej Wspólnoty Studyjnej w Heidelbergu 23-27 lutego 1987 roku, przeł. M. Kurkowska, Warszawa 2010.

Thurschwell A., Cutting the Branches for Akiba: Agamben’s Critique of Derrida, [w:] Politics, Metaphysics and Death. Essays on Giorgio Agamben’s „Homo Sacer”, red. A. Norris, Durham–London 2005.

Tomasi di Lampedusa G., Lampart, przeł. Z. Ernstowa, Warszawa 1988.

Towards the Critique of Violence. Walter Benjamin and Giorgio Agamben, red. B. Moran, C. Salzani, London 2015.

Voegelin E., Nowa nauka polityki, przeł. P. Śpiewak, Warszawa 1992.

Weinberg K., Kafkas Dichtungen. Die Travestien des Mythos, Bern 1963.

Wortham S.M., Law of Friendship: Agamben and Derrida, „New Formations. A Journal of Culture/Theory/Politics” 2007, nr 62.

Zartaloudis Th., Giorgio Agamben. Power, Law and the Uses of Criticism, London–New York 2010, https://doi.org/10.4324/9780203859711. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203859711

Žižek S., Kruchy absolut, czyli Dlaczego warto walczyć o chrześcijańskie dziedzictwo, przeł. M. Kropiwnicki, Warszawa 2009.

Žižek S., The Parallax View, Cambridge, Mass. 2006, https://doi.org/10.7551/mitpress/5231.001.0001. DOI: https://doi.org/10.7551/mitpress/5231.001.0001

Published
2019-12-31
How to Cite
Sawczyński, Piotr. 2019. “Dwa Oblicza Stanu wyjątkowego W Filozofii Giorgia Agambena”. Politeja 16 (2(59), 233-53. https://doi.org/10.12797/Politeja.16.2019.59.15.