Proces starzenia się społeczeństw

O potrzebie badań w zakresie (nie)uchronności zmian demograficznych a (nie)trafności polityki społecznej państwa w świetle doświadczeń Japonii, Korei Południowej, Niemiec i Polski


  • Jan W. Tkaczyński Jagiellonian University, Kraków
  • Joanna M. Guzik Jagiellonian University, Kraków
  • Maciej Pletnia Jagiellonian University, Kraków



demographic crisis, cultural changes, social policy, economy, Japan, South Korea, Germany, Poland


The Process of Ageing of Societies: On the Need for Research on (In)Resilience of Demographic Change and (In)Appropriateness of State Social Policy in the Context of the Japanese, South Korean, German and Polish Experiences

The existence of a low birth rate has so far frequently been associated with the repercussions of either armed conflicts or epidemics. Economic crises, religious upheavals, cultural changes or industrial revolutions have also been cited as causes, albeit less frequently. The phenomenon of the ageing of societies which we are currently observing, however, has – by all indications – other and not yet fully defined causes. It is therefore worth considering not only why this is happening, but also if the phenomenon stems from the same causes everywhere. It may well be that the phenomenon of ageing societies occurs in various parts of the globe, but this does not prove that it is an automatism, caused by the same combination of factors. Therefore, it is crucial to clarify which of the defined factors play a catalytic role in the process under consideration, and which factors are indifferent or of marginal significance in relation to it, as well as whether it is possible, on the basis of comparative analysis of the cases of the proposed countries, to ascribe universal importance to all of them?


Download data is not yet available.

Author Biographies

Jan W. Tkaczyński, Jagiellonian University, Kraków

Profesor zwyczajny w Instytucie Bliskiego i Dalekiego Wschodu UJ. Zajmuje się badaniem porównawczym prawa i polityki ochrony środowiska naturalnego Chin w świetle standardów Unii Europejskiej ze szczególnym uwzględnieniem Niemiec oraz transformacją polityczną i gospodarczą państw Azji Wschodniej w kontekście globalizacji.

Joanna M. Guzik, Jagiellonian University, Kraków

Adiunkt w Instytucie Bliskiego i Dalekiego Wschodu UJ. W badaniach koncentruje się na współczesnym społeczeństwie japońskim i koreańskim w kontekście zmian kulturowych i demograficznych, polityce imigracyjnej Japonii, Korei Południowej oraz Polski.

Maciej Pletnia, Jagiellonian University, Kraków

Adiunkt w Instytucie Bliskiego i Dalekiego Wschodu UJ. Jego zainteresowania badawcze obejmują zagadnienia dotyczące rozwoju współczesnego społeczeństwa japońskiego na tle innych państw Azji Południowo-Wschodniej.


Abnehmende Bevölkerung – zunehmende Probleme. Der demografische Wandel in Deutschland als Herausforderung, red. P. Massing, K. Pohl, Frankfurt am Main 2013.

Adachi Y., Public Policy as Public Discourse. Policy Thinking and Political Thinking, „Journal of Public Policy Studies” 2010, vol. 9.

Ageing in East Asia: Challenges and Policies for the Twenty-First Century, red. T. Fu, R. Hughes, London 2009.

Bieber D., Sorgenkind demografischer Wandel?: Warum die Demografie nicht an allem schuld ist, München 2011.

Billari F.C., Kohler H.P., Patterns of Low and Lowest-Low Fertility in Europe, „Population Studies. A Journal of Demography” 2004, vol. 58, no. 2, s. 161-176,

Brosius-Gersdorf F., Demografischer Wandel und Familienförderung, Tübingen 2011,

Choi S.J., Active Ageing in South Korea, [w:] Active Ageing in Asia, red. A. Walker, Ch. Aspalter, Abingdon 2015.

Coulmas F., Population Decline and Ageing in Japan – The Social Consequences, London 2007,

Crocker W.R., The Japanese Population Problem: The Coming Crisis, London 2011,

Demografischer Wandel in Deutschland: Befunde und Reaktionen, red. U. Heilemann, Berlin 2010.

Doblhammer G., Ageing, Care Need and Quality of Life: The Perspective of Care Givers and People in Need of Care, Wiesbaden 2010,

Frątczak E., Population Ageing in Poland, [w:] Population Ageing in Central and Eastern Europe: Societal and Policy Implications, red. A. Hoff, Abingdon 2016.

Goldstein J.R., Sobotka T., Jasilioniene A., The End of “Lowest-Low” Fertility?, „Population and Development Review” 2009, vol. 35, no. 4, s. 663-699,

Gürel E., Tat M., SWOT Analysis: A Theoretical Review, „The Journal of International Social Research” 2017, vol. 10, no. 51, s. 346-370,

Hara T., Germany's declining birthrate and changing family policy, „The Journal of Population Studies” 2008, vol. 42.

Hara T., Demography in General - Recent Population Trends and Research Issues, „The Journal of Population Studies” 2020, vol. 56.

Hausmann A., Demografischer Wandel und Kultur: Veränderungen im Kulturangebot und der Kulturnachfrage, Wiesbaden 2009,

Helms M.M., Nixon J., Exploring SWOT Analysis – Where Are We Now? A Review of Academic Research from the Last Decade, „Journal of Strategy and Management” 2010, vol. 3, nr 3, s. 215-251,

Hill T., Westbrook R., SWOT Analysis: It’s Time for a Product Recall, „Long Range Planning” 1997, vol. 30, no. 1, s. 46-52,

Horn M., Demographischer Wandel in Deutschland: Die lokale und regionale Perspektive, Berlin 2007.

Imploding Populations in Japan and Germany: A Comparison, red. F. Coulmas, R. Lützeler, Leiden 2011.

Johnson P., A History of the Modern World from 1917 to the 1980s, London 1983.

Jun K.H., 유럽의 인구동향 및 저출산 대응 가족정책과 한국 인구정책의과제, „Social Science Research” 2018, vol. 29, no. 1, s. 219-237,

Kim A.E., Global Migration and South Korea: Foreign Workers, Foreign Brides and the Making of a Multicultural Society, „Ethnic and Racial Studies” 2009, vol. 32, no. 1, s. 70-92,

Kim A.E., The Social Perils of the Korean Financial Crisis, „Journal of Contemporary Asia” 2004, vol. 34, no. 2, s. 221-237,

Kim E.H.W., Women’s Attitudes Toward Family Formation and Life Stage Transitions: A Longitudinal Study in Korea, „Journal of Marriage and Family” 2015, vol. 77, no. 5, s. 1074-1090,

Kim K., 결혼 여성의 출산율에 영향을 미치는 요인 분석, „Culture and Convergence” 2017, vol. 39, no. 6.

Klumpp M., Logistik und demografischer Wandel: Arbeitsmarkt, Arbeitsbedingungen, Entwicklungsrisiken und Handlungsoptionen der Fahrberufe in Deutschland, Hamburg 2014.

Kohler H.P., Billari F.C., Ortega J.A., The Emergence of Lowest-Low Fertility in Europe During the 1990s, „Population and Development Review” 2002, vol. 28, no. 4, s. 641-680,

Kołakowski L., Wieś utracona, [w:] L. Kołakowski, Czy diabeł może być zbawiony i 27 innych kazań, Kraków 2006.

Kurkiewicz J., Teoria drugiego przejścia demograficznego jako koncepcja wyjaśniająca przemiany zachowań demograficznych społeczeństwa rozwiniętego, [w:] Społeczno-ekonomiczne uwarunkowania procesów ludnościowych i kształtowania się potrzeb, red. J. Kurkiewicz, B. Podolec, Kraków 2008.

Lesthaeghe R., Willems P., Is Low Fertility a Temporary Phenomenon in the European Union?, „Population and Development Review” 1999, vol. 25, no. 2, s. 211-228,

Lutz W., Skirbekk V., Testa M.R., The Low-Fertility Trap Hypothesis: Forces that May Lead to Further Postponement and Fewer Births in Europe, „Vienna Yearbook of Population Research” 2006, vol. 4, s. 167-192,

Masuda M., Comparative Analysis of Educational Cost Burden, „The Journal of Population Studies” 2019, vol. 55.

Matsui N., [Management by Basic Policy] and Planning: Comprehensive Strategy and Comprehensive Plan as a Case Study, „Journal of Public Policy Studies” 2017, vol. 17.

Mayumi K.T., Sustainable Energy and Economics in an Aging Population: Lessons from Japan, Cham 2020,

McDonald P., Low Fertility and the State: The Efficacy of Policy, „Population and Development Review” 2006, vol. 32, no. 3, s. 485-510,

McDonald P., Societal Foundations for Explaining Low Fertility: Gender Equity, „Demographic Research” 2013, vol. 28, s. 981-994,

Messerschmidt R., Aussterben vertagt? Demografischer Wandel in der öffentlichen und wissenschaftlichen Diskussion, Frankfurt am Main–New York 2018.

Moriizumi R., Research Trends and Prospects in the Fertility Field, „The Journal of Population Studies” 2020, vol. 56.

Mydel R., Japonia w procesie przejścia od demograficznej dojrzałości do demograficznego schyłku, Kraków 2016.

Nishimura T., Cross-Country Comparative Study on Achievement of Desired Number of Children: With a Focus on the Impact of Child Education Expenses, [w:] Low Fertility in Advanced Asian Economies, red. S. Matsuda, Cham 2020, s. 61-77,

The Overselling of Population Ageing: Apocalyptic Demography, Intergenerational Challenges, and Social Policy, red. E.M. Gee, G.M. Gutman, Oxford 2000.

Paul Ch., Jaenichen S., Steinrücken T., Demografischer Wandel in Deutschland und die Wirkungen auf Wirtschaftswachstum und öffentliche Finanzen, Ilmenau 2008.

Pickton D.W., Wright S., What’s SWOT in Strategic Analysis?, „Strategic Change” 1998, vol. 7, no. 2, s. 101-109,<101::AID-JSC332>3.0.CO;2-6.

Population Ageing in Central and Eastern Europe: Societal and Policy Implications, red. A. Hoff, Abingdon 2016.

Pötzl A., Demografischer Wandel und Verwaltungsorganisation, München 2018.

Putnam R.D., Garrett S.R., The Upswing: How We Came Together a Century Ago and How We Can Do It Again, New York 2020.

Rizzo A., Kim G.J., A SWOT Analysis of the Field of Virtual Reality Rehabilitation and Therapy, „Presence” 2005, vol. 14, no. 2, s. 119-146,

Rockmann H., Demografischer Wandel in Japan und Deutschland: Bevölkerungspolitischer Paradigmenwechsel in der Familienpolitik, München 2011.

Salzmann T., Wirtschaftspolitische Herausforderungen des demografischen Wandels, Wiesbaden 2010,

Sander B., Wohlstand sichern im demographischen Wandel: Die richtigen Aktien und Entscheidungen in Zeiten des globalen Wandels, München 2016.

Schumpelick V., Demografischer Wandel und Gesundheit: Lösungsansätze und Perspektiven, Freiburg 2014.

Shirahase S., Demography as Destiny: Falling Birthrates and the Allure of a Blended Society, [w:] Japan. The Precarious Future, red. F. Baldwin, A. Allison, New York 2015.

Slany K., Socjo-demograficzne aspekty „syndromu opóźniania” i jego konsekwencje dla polityki społecznej, „Roczniki Socjologii Rodziny Studia” 2006, vol. 17.

Suzuki T., Low Fertility and Population Aging in Japan and Eastern Asia, Cham 2013,

Szarfenberg R., Polityka publiczna – zagadnienia i nurty teoretyczne, „Studia z Polityki Publicznej” 2016, t. 3, nr 1(9), s. 45-75,

Takegawa S., Family Strategy? Between Personal Strategy and Public Policy, „Japanese Journal of Family Sociology” 2013, vol. 25, no. 1, s. 43-51,

Timonen V., Ageing Societies: A Comparative Introduction, New York 2008.

Tkaczyński J.W., Friedrich Naumann: herold niemieckiego imperializmu czy prekursor Unii Europejskiej?, „Prace Komisji Środkowoeuropejskiej PAU” 2010, t. 18.

van de Kaa D.J., Is the Second Demographic Transition a Useful Research Concept Questions and Answers, „Vienna Yearbook of Population Research” 2004, vol. 2, s. 4-10,



2021-12-16 — Updated on 2022-03-11


How to Cite

Tkaczyński, Jan W., Joanna M. Guzik, and Maciej Pletnia. (2021) 2022. “Proces Starzenia Się społeczeństw: O Potrzebie Badań W Zakresie (nie)uchronności Zmian Demograficznych a (nie)trafności Polityki społecznej państwa W świetle doświadczeń Japonii, Korei Południowej, Niemiec I Polski”. Politeja 18 (6(75):263-82.



Demography and Security