Wygnańcy z twierdzy Kraków w cesarsko-królewskich obozach
DOI:
https://doi.org/10.32030/KRZY.2004.07Abstract
THE ARTICLE DISCUSSES THE EVACUATION OF RESIDENTS OF THE CRACOW FORTRESS AND NEIGHBOURING LOCALITIES DURING THE FIRST MONTHS OF WWL THE MIGRATIONS OF THOUSANDS OF RESIDENTS OF CRACOW AND THE SURROUNDING VILLAGES DURING THE WAR IS A RELATIVELY LITTLE KNOWN CHAPTER OF HISTORY
The evacuated residents were located in barrack camps in the heartland of the Austro-Hungarian Empire. Living conditions in the camps were very primitive, and evacuated people were exposed to humiliation, poverty and illnesses. A high mortality rate was observed, especially among children. Some exiles and evacuated people managed to find lodgings outside the camps.
Zygmunt Lasocki MP took an interest in the situation of the evacuated during his visit to the camps. He addressed the authorities, asking for better living conditions for people in the camps. Aid was also granted by the Ducal-Episcopal Aid Committee (KBK), organised by the Boishop of Cracow Adam Stefan Sapieha.
References
1. Austrya a Polska podczas wojny, Warszawa 1916, s. 5.
2. „Gazeta Krakowska”, nr 57 z 22.09.1914 r.
3. Tamże, nr 72 z 7.10.1914 r.
4. Tamże, nr 116 z 20.11.1914 r.
5. Teki Lasockiego, sygn. Biblioteka Naukowa PAU i PAN 4198, k. 60.
6. „Nowa Reforma”, nr 138 z 17.03.1915 r.
7. Z. Lasocki, Polacy w austrjackich obozach barakowych dla uchodźców internowanych (wspomnienia z czasów wojny światowej byłego posła do parłamentu austrjackiego), Kraków 1929, s. 76.
8. Leon Sapieha, Viribus unitis, Lwów 1920, s. 22.
9. Teki Lasockiego, sygn. 4068, t. 4, k. 14, list Heleny Gąsiorowskiej.
10. Z. Lasocki, Z dziejów uchodźcza polskiego podczas wielkiej wojny światowej, wykład na Uniwersytecie Krakowskim 20.01.1918 r., s. 2. Teki Lasockiego, sygn. 4114.
11. W odwiedzinach u braci wygnańców, „Głos Narodu”, nr 278 z 10.11.1914 r.
12. Księga pamiątkowa i adresowa wygnańców wojennych z Galicji i Bukowiny 1914-1915, Wiedeń 1915, cz. III, s. LXVII.
13. Szlakiem tułaczym. Księga pamiątkowa wychodźctwa polskiego 1914- 1918, Wiedeń 1919, s. 33.
14. Teki Lasockiego, sygn. 4226, k. 1-4, list podpisany przez Tadeusza Kol- kiewicza, St. Bobulę, Józefa Tracza i Jana Hornunga z 16 III 1915 r.
15. Teki Lasockiego, sygn. 4125, k. 3. W następnych latach, w drodze porozumienia między sprzymierzonymi, władze pruskie zatrzymywały robotników po wygaśnięciu kontraktu, wykorzystując ich niewolniczą pracę. Interpelował w tej sprawie w parlamencie pruskim poseł Wojciech Trąmpczyński. „Kurier Lwowski”, nr 18 z 11.01.1918 r.
16. Teki Lasockiego, sygn. 4125, k. 10.
17. Teki Lasockiego, sygn. 4114, wykład.
18. Szlakiem tułaczym..., s. 31.
19. Postać z 1 tomu Przygód dobrego wojaka Szwejka. Jeżeli czytelnik tej powieści nie traktuje jej wyłącznie jako zbioru zabawnych opowiastek, znajdzie tam wszystkie okropności pochodu wojennego armii austro-wę- gierskiej.
20. Teki Lasockiego, sygn. 4066.
21. Teki Lasockiego, sygn. 4229, k. 3, relacja księży Słowiaczka i Stoja- nowskiego z 9 września 1915 r.
22. Teki Lasockiego, sygn. 4066, k. 120-list S. Władyczko; sygn. 4235, k. 1-10, list ks. A. Pierzowicza.
23. Teki Lasockiego, sygn. 4126, Audiencja excel. Bilińskiego, hr. Lasockiego i Stan. Czarnowskiego w sprawie baraków u Arcyksiężny Izabelli w pałacu jej przy Albrechtgasse w dniu 16 kwietnia 1915 r.
24. Księga pamiątkowa i adresowa, cz. I.
25. Z. Lasocki, Polacy W austrjackich..., s. 210.
26. Kolonia wygnańców polskich w Styrii, „Głos Narodu” nrl zl.01.1915.
27. Nasi tułacze w Styrii, „Nowa Reforma”, nr l z l.01.1915.
28. Teki Lasockiego, sygn. 4125. Sprawozdanie posła Lasockiego referenta Komisji Koła Polskiego dla spraw opieki nad wychodźcami wojennymi, s. 20 i nast.
29. Z. Lasocki, Polacy w austrjackich..., s. 31.
30. Teki Lasockiego, sygn. 4125 (sprawozdanie lekarskie z Libnicy).
31. Teki Lasockiego, sygn. 4068, t. 6, k. 73.
32. Z. Lasocki, Polacy w austrjackich..., s. 27.
33. Teki Lasockiego, sygn. 4229, k. 15 0-15 3, memoriał księdza Karola Bia- likiewicza i księdza Adama Pierzowicza.
34. Z. Lasocki, Polacy w austrjackich..., s. 38.
35. Nasi tułacze w Styrii, „Nowa Reforma” nr 1 z 1.01.1915.
36. Z. Lasocki, Polacy w austrjackich..., s. 43.
37. „Głos Narodu”, nr 192 z 5.08.1915.
38. Teki Lasockiego, sygn. 4068, t. 2, k.l, 198; sygn. 4068 t. 3, k. 8; sygn. 4198, k. 45-46.
39. Teki Lasockiego, sygn. 4198, k. 28-29.
40. Założyli oni specjalny komitet, który aktywnie reprezentował wszystkich wygnańców.
41. Teki Lasockiego, sygn. 4068, t. 2, k. 29.
42. J. Adamczewski, Krakowskie rody, Kraków 1994, s. 258.
43. Sprawozdanie komitetu wychodźców galicyjskich w Pradze za czas od początku października 1914 r. do końca czerwca 1915 r, mpis w zbiorach Biblioteki Jagiellońskiej.
44. Fragment sprawozdania komitetu wychodźczego w Węgierskim Hra- dyszczu, mpis. w zbiorach BJ.
45. Księga pamiątkowa i adresowa..., cz. III, passim.
46. Z. Lasocki, Polacy w austriackich..., s. 157 (załączniki 9-12), Teki Lasockiego, sygn. 4228, k. 2.
47. Szlakiem tułaczym..., s. 78; W. S. Kucharski, Związek Polaków w Austrii STRZECHA 1894-1994, Lublin - Wiedeń 1996, s. 67.
48. „Szkoła Polska” nr 3 z 1.05.1915, s. 13-15.
49. Cyt. zza: J. Bieniarzówna, Opieka społeczna w Krakowie w latach wojny, [w:] Kraków w czasie I wojny światowej. Materiały sesji naukowej, Kraków 1990, s. 98.
50. Trzy łata działalności KBK. Sprawozdania Ksiąźęco-Biskupiego Komitetu Pomocy dla dotkniętych klęską wojny za lata 1915-1917, Kraków 1918, s. 108.
51. Tamże, s. 85.
32. Teki Lasockiego, sygn. 4068, t. 6, k. 32.
53. A. Vetulani, Ksiąźęco-Biskupi Komitet, „Tygodnik Powszechny” 1976, nr 7, s. 1,4.
54. „Nowiny Wiedeńskie Ilustrowane” nr 30 z 25.07.1915.
55. „Głos Narodu” nr 272 z 24.10.1915.
56. Z. Lasocki, Polacy w austrjackich..., s. 41.
57. Trzy lata działalności..., s. 202.
58. „Głos Narodu” nr 308 z 29.11.1915.
59. J. Bieniarzówna, J. M. Małecki, Dzieje Krakowa, t. 3, Kraków 1979, s. 388.
60. Tamże, s. 315.
61. J. M. Małecki, Życie gospodarcze Krakowa w czasie Wielkiej Wojny 1914-1918, [w:] Kraków w czasie I wojny światowej. Materiały... s. 63, tab.
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
See more at Copyright & Licensing tab.
