Funkcjonalistyczna koncepcja teorii w ujęciu Talcotta Parsonsa

Authors

  • Sylwester Wróbel Uniwersytet Śląski w Katowicach

DOI:

https://doi.org/10.12797/Politeja.12.2015.36.14

Keywords:

teoria, teoria ogólna, funkcjonalizm

Abstract

The Functionalist Conception of Theory in the Formulation of Talcott Parsons

One of the most visible features of contemporary political science, seen also in other social sciences are theoretical problems. They are nothing in this group of scietific disciplines. But new is their form. In second half of 20th century clasical scientific orientations as functionalism, structuralism, institutionalism, behaviouralism or system theory became the subject of critique of many social scientists. But in last decade of that century appeared renewed interest in those orientations of social thought. This article contains an analysis of Talcott Parsons view on social theory. The American sociologist during almost fifty years of scientific activity tried to build that, what he called general social theory. His concept of theory is very specific. Parsons understood it as a collection of logically interdependent generalized concepts of empirical sense. That means that theory is a conceptual outline. The bases of theory are analitycally understood facts, which have sense only in the frames of reference including: goals, means, resources, conditions, social norms, time and situation. Theory is for him a hierarchical category. It includes scientific results of different levels of generality. On the most general level he situated general theory. On next we have motivation theory. On third are comparative analyses of social structure. Fourth consists of particular theories. On the last level of theoretical systematization are relations between theory an research procedures.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Sylwester Wróbel, Uniwersytet Śląski w Katowicach

Absolwent studiów politologicznych, kierownik Zakładu Teorii Polityki i Myśli Politycznej w Instytucie Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu Śląskiego. Autor i redaktor ponad 100 publikacji poświęconych problematyce teoriopolitycznej, zwłaszcza dynamice politycznej, ruchom politycznym i kulturze politycznej, oraz polityce lokalnej, głównie miejskim ruchom politycznym, wyborom lokalnym oraz instytucjom demokracji bezpośredniej w polskim samorządzie terytorialnym.

References

Dahrendorf R., Out of Utopia: Toward a Reorientation of Sociological Analysis, „American Journal of Sociology” 1958, Vol. 64, nr 2. DOI: https://doi.org/10.1086/222419

Dawe A., The Two Sociologies, „Britsh Journal of Sociology” 1970, Vol. 21, nr 2. DOI: https://doi.org/10.2307/588409

Easton D., A Framework for Political Analysis, Englewood Clffs 1965, Prentice‑Hall Contemporary Political Theory Series.

Giddens A., The Constitution of Society. Outline of the Theory of Structuration, Cambridge 1984, Social Theory.

Gienow N., Tołkt Parzns i tieoricznata socjołogija, Sofia 1982.

Gouldner A.W., Co się zdarzyło w socjologii, [w:] Czy kryzys socjologii?, wybór J. Szacki, przeł. A. Bentkowska i in., Warszawa 1977, Panorama.

Gouldner A.W., The Coming Crisis of Western Sociology, New York 1970. DOI: https://doi.org/10.3817/0970006338

Homans G.C., Bringing Men Back In, „American Sociological Review” 1964, Vol. 29, nr 5. DOI: https://doi.org/10.2307/2090864

Homans G.C., Social Behavior. Its Elementary Forms, New York 1961.

Hot R.T., A Proposed Structural‑Functional Framework, [w:] Contemporary Political Analysis, red. J.C. Charlesworth, New York 1967.

Kozyr‑Kowalski S., Max Weber a Karol Marks. Socjologia Maxa Webera jako „pozytywna krytyka materializmu historycznego”, Warszawa 1967.

Luhmann M., The Differentiation of Society, New York 1982, European Perspectives. DOI: https://doi.org/10.7312/luhm90862

Merton R.K., Teoria socjologiczna i struktura społeczna, przeł. E. Morawska, J. Wertenstein‑Żuławski, red. nauk. J.J. Wiatr, Warszawa 1982, Biblioteka Socjologiczna.

Mills C.W., The Sociological Imagination, Harmondsworth 1978, Pelican Book.

Mitchell W.C., Sociological Analysis and Politics. Theories of Talcott Parsons, Englewood Cliffs 1967, Prentice‑Hall Contemporary Political Theory Series.

Orzechowski M., Polityka, władza, panowanie w teorii Maxa Webera, Warszawa 1984.

Parsons T., The Evolution of Societies, Englewood Cliffs 1977, Prentice‑Hall Foundations of Modern Sociology Series.

Parsons T., Evolutionary Universals in Society, „American Sociological Review” 1964, Vol. 29, nr 3. DOI: https://doi.org/10.2307/2091479

Parsons T., Evolutionary Universals in Society, [w:] tenże, Sociological Theory and Modern Society, New York 1967.

Parsons T., The Political Aspect of Social Structure and Process, [w:] Varieties of Political Theory, red. D. Easton, Englewood Cliffs 1966, Prentice‑Hall Contemporary Political Theory Series.

Parsons T., The Social System, New York 1951.

Parsons T., Societies. Evolutionary and Comparative Perspectives, Englewood Cliffs 1966, Prentice‑Hall Foundations of Modern Sociology Series.

Parsons T., Sociological Theory and Modern Society, New York 1967.

Parsons T., The Structure of Social Action. A Study in Social Theory with Special Reference to a Group of Recent European Writers, New York 1968.

Parsons T., Structure and Process in Modern Societies, Glencoe 1960.

Parsons T., Struktura społeczna i osobowość, przeł. M. Tabin, Warszawa 1969.

Parsons T., Szkice z teorii socjologicznej, przeł. A. Bentkowska, Warszawa 1972, Biblioteka Socjologiczna.

Parsons T., Smelser N.J., Economy and Society, London 1956, International Library of Sociology.

Szacki J., Historia myśli socjologicznej, cz. 1‑2, Warszawa 1983.

Sztompka P., Logika analizy funkcjonalnej w socjologii i antropologii społecznej, „Studia Socjologiczne” 1970, nr 3.

Sztompka P., Metoda funkcjonalna w socjologii i antropologii społecznej. Studium analityczne, Wrocław 1971, Prace Komisji Socjologicznej PAN. Oddział w Krakowie, nr 21.

Sztompka P., System and Function. Toward a Theory of Society, New York 1974, Studies in Antropology.

Toward a General Theory of Action, red. T. Parsons, E.A. Shils, Cambridge (Mass.) 1951.

Turner B.S., Preface to the New Edition, [w:] T. Parsons, The Social System, London 1991, Routledge Sociology Classics.

Wrong D.H., The Oversocialized Conception of Man in Modern Sociology, „American Sociological Review” 1961, Vol. 26, nr 2, [online] http://dx.doi.org/10.2307/2089854. DOI: https://doi.org/10.2307/2089854

Wróbel S., Funkcjonalistyczne koncepcje dynamiki politycznej. Proces i zmiana polityczna, Katowice 1992, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, nr 1261.

Downloads

Published

2015-08-24

How to Cite

Wróbel, Sylwester. 2015. “Funkcjonalistyczna Koncepcja Teorii W ujęciu Talcotta Parsonsa”. Politeja 12 (4 (36):221-40. https://doi.org/10.12797/Politeja.12.2015.36.14.