Człowiek jednowymiarowy – etyka Ayn Rand i Hansa-Hermanna Hoppego

Authors

DOI:

https://doi.org/10.12797/Politeja.22.2025.100.03

Keywords:

Rand, objectivism, reason, rationality, emotions, conflict, Hoppe, argumentation ethics

Abstract

ONE-DIMENSIONAL MAN – ETHICS OF AYN RAND AND HANS-HERMANN HOPPE

The article presents the ethical theories of Ayn Rand and Hans-Herman Hoppe, pointing out their – seemingly non-obvious – similarity. Both, stemming from different traditions, Aristotelian and Kantian, respectively, accept reason as their ethical foundation. In Rand’s case, reason is the opposite of emotion and whim, while for Hoppe reason is a tool of rational argumentation. Behind the ethical views of Rand and Hoppe stands a certain vision of man – in our opinion, wrong, or at least one-sided. In the article, we will try to indicate what this error, or the one-sidedness of both theories, consists of. In both cases, conflict, which according to Rand and Hoppe is inherently solvable, is the core of human life and the axis of both ethics; emotions in ethics are either reduced to whims (Rand) or completely eliminated (Hoppe); and the space in which the individual realizes himself is mainly the economic sphere and the free market. The last section criticizes Hoppe’s position, and partly Rand’s, from the point of view of virtue ethics; in conclusion, it points to the possibility of redirecting libertarianism towards this very ethics.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

  • Dariusz Juruś, Jagiellonian University

    Doktor habilitowany, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i pracownik Instytutu Studiów Międzynarodowych. Jest absolwentem Uniwersytetu Jagiellońskiego (filozofia) i Politechniki Krakowskiej (architektura). Był stypendystą uniwersytetów w Bochum, Heidelbergu, Oxfordzie i Liechtensteinie. Zajmuje się filozofią polityki (głównie libertarianizmem), a także etyką. W kręgu jego zainteresowań naukowych znajdują się również kwestie estetyczne. Jest autorem kilkudziesięciu publikacji, w tym monografii: W poszukiwaniu podstaw libertarianizmu (2012) czy Filozoficzne koncepcje własności. Od Platona do Marksa (2023).

References

Arystoteles, Etyka nikomachejska, przeł. D. Gromska, Warszawa 1982.

Ayn Rand Answers: The Best of Her Q&A, red. R. Mayhew, New York 2005.

Bauman Z., Etyka ponowoczesna, Warszawa 1996.

Branden N., The Vision of Ayn Rand: The Basic Principles of Objectivism, Gilbert 2009.

Dominiak Ł., Argumentation Ethics, Self-Ownership, and Hohfeldian Analysis of Rights, „Journal of Libertarian Studies” 2023, vol. 27, no. 1.

Ellis A., Objectivism and Religion?, New York 1968.

Etyka i charakter, red. J. Jaśtal, Kraków 2004.

Holmes S., Anatomia antyliberalizmu, przeł. J. Szacki, Warszawa 1998.

Hoppe H.H., A Theory of Socialism and Capitalism, Dordrecht 1989.

Hoppe H.H., Eigentum, Anarchie, und Staat. Studien zur Theorie des Kapitalismus, Opladen 1987.

Hoppe H.H., Ekonomia i etyka własności prywatnej, przeł. K. Nowacki, Warszawa 2011.

Hoppe H.H., Demokracja – bóg, który zawiódł, przeł. W. Falkowski, J. Jabłoński, Warszawa 2006.

Hoppe H.H., Teoria socjalizmu i kapitalizmu, przeł. P. Nowakowski, Wrocław 2015.

Hoppe H.H., Wielka fikcja, przeł. K. Nowacki, Warszawa 2014.

Iyer R. i in., Understanding Libertarian Morality: Psychological Dispositions of Self-Identified Libertarians, „PLOS ONE” 2012, vol. 7, no. 8, e42366. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0042366.

Jaśtal J., Natura cnoty, Kraków 2009.

Journals of Ayn Rand, red. D. Harriman, EP Dutton, New York 1999.

Kinsella S., Against Intellectual Property, Auburn AL 2008.

Letters of Ayn Rand, red. M.S. Berliner, New York 2005.

Louden R.E., Etyka cnót a stanowisko antyteoretyczne, [w:] Etyka i charakter, red. J. Jaśtal, Kraków 2004.

Nussbaum M.C., Aristotle on Emotions and Rational Persuations, [w:] Essays on Aristotle’s „Rhetoric”, red. A.O. Rorty, Berkeley–Los Angeles–London 1996.

Nyquist G.S., Ayn Rand Contra Human Nature, Lincoln 2001.

Peikoff L., Objectivism: The Philosophy of Ayn Rand, New York 1991.

Pincoffs E., Quandaries and Virtues, Lawrance 1986.

Rand A., Atlas zbuntowany, przeł. I. Michałowska, Poznań 2004.

Rand A., Capitalism: The Unknown Ideal, New York 1967.

Rand A., Cnota egoizmu, przeł. J. Łoziński, Poznań 2000.

Rand A., For the New Intellectual, New York 1968.

Rand A., Philosophy: Who Needs It, New York 1984.

Rand A., Who is Final Authority in Ethics, [w:] The Voice of Reason: Essay in Objectivist Thought, red. L. Peikoff, New York 1988.

Rand A., Źródło, przeł. I. Michałowska, Poznań 2002.

Rothbard M.N., Egalitaryzm jako bunt przeciw ludzkiej naturze, przeł. K. Węgrzecki, Warszawa 2009.

Rothbard M.N., Justice and Property Rights, [w:] Property in a Humane Economy, red. S. Blumenfeld, LaSalle 1974.

Slenzok N., Filozofia polityczna Hansa-Hermanna Hoppego. Studium krytyczne, Zielona Góra 2024.

Slenzok N., The Libertarian Argumentation Ethics, the Transcendental Pragmatics of Language, and the Conflict-Freedom Principle, „Analiza i Egzystencja” 2022, [nr] 58.

Sousa de R., The Rationality of Emotion, Cambridge–London 1987.

Strauss L., Prawo naturalne w świetle historii, przeł. T. Górski, Warszawa 1969, s. 108.

Szewczyk G., Filozofia obiektywizmu A. Rand jako etyka racjonalnego egoizmu, Katowice 2020 (niepublikowana rozprawa doktorska).

Tegmark M., Życie 3.0, przeł. T. Krzysztoń, Warszawa 2019.

The Ayn Rand Lexicon: Objectivism from A to Z, red. H. Binswanger, New York 1986.

The Ayn Rand Letters, red. A. Rand, vol. II, no. 2, October 23, 1972.

Van Dun F., Argumentation Ethics and the Philosophy of Freedom, „Libertarian Papers” 2009, vol. 1, 19.

Downloads

Published

28-11-2025

Issue

Section

Articles

How to Cite

“Człowiek Jednowymiarowy – Etyka Ayn Rand I Hansa-Hermanna Hoppego”. 2025. Politeja 22 (6(100): 45-64. https://doi.org/10.12797/Politeja.22.2025.100.03.

Similar Articles

131-140 of 217

You may also start an advanced similarity search for this article.