Kraków prawobrzeżny. Przemiany historyczno-kraj obrazowe krakowskich Łagiewnik
DOI:
https://doi.org/10.32030/Abstract
RIGHT-BANK CRACOW. HISTORIC AND SCENIC CHANGES IN CRACOW ŁAGIEWNIKI
Łagiewniki is a former village, once some four kilometres south of Cracow, then incorporated into Cracow as a district. Since as early as the Middle Ages, settlement has been going on in the southern part of the village along the Wilga River bed, as confirmed by archeological findings from this area. From the 11th century Łagiewniki was a settlement providing services to the duke’s castle at Wawel Hill. In the 14th century settlement reached the castle area near today’s Sobótka and Myślenicka streets. At the end of the 15th century and from the mid-16th century the village belonged to the Cracow Castellany. The first reference to the Łagiewniki castle is from the 16th century; a trade route from Cracow to Hungary passed near the castle. During the First Partition of Poland (1772) Łagiewniki fell under the Austrian occupation and was incorporated into the so called „Ekonomia Myślenicka”. From that time to 1939 the village was in the hands of private owners, including the Baruch family (second half of the 19th century).
Over the 19th century the village evolved from a traditional agricultural seltlement with some additional crafts into a housing suburb with industrial role (1st half of the 20th century).
The present character of Łagiewniki was determined by the location of factories and industrial plants, mostly connected with the construction materials industry (the Baruch family’s brick and tile factories, gypsum mines, ceramics plants).
The dominant element of the village landscape since the end of the 19th century has been the cloister of the Sisters of the Holy Mother of Charity. A cemetery for the soldiers of the First World War adjoins the wall of the cloister complex.
Now Łagiewniki is composed of three urban complexes: the Cegielniania neighnourhhod, Łagiewniki (historic centre) and Wola Duchacka Zachód. The southern part is covered with the industrial waste dumps of the Soda Plant in Borek Fałęcki; the landscape of this part of the village have been disfigured and the picturesque environs of the Wilga River have been ruined. The beauty of the landscape has been affected by new buildings, large in size and uninteresting in form, erected beside semi-detached houses from the 1930s. New urban elements foreign to the local tradition, were introduced when housing estates of high apartment blocks were built.
Despite the continuing process of urbanization, and at the same time deterioration, Łagiewniki has reserved some elements of its historic medieval town layout, historic houses and complexes.
Such a complex is the district centre, with a palace (end of the 19th century), manor house and auxilary outbuildings; the complex replaced the initial 15th-century manorial and agricultural estate. Nearby are buildings from the beginning of the 20th century (a school from 1906) near the manor, serving for small-business, services and educational purposes. In the vicinity of Strumienna and A. Fredry Streets is an enclave of wooden country architecture from the 1920s.
References
1. Archiwum Państwowe miasta Krakowa (cyt. dalej w skrócie APmK), sekcja kartografii i dokumentacji technicznej, Kataster Krakowski, Łagiewniki, sygn. 293, plan z 1845 r.
2. Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, Wrocław 1985, część I, z. 2, hasło Budnarka, s. 282.
3. Maria Tyczyńska, Rozwój geomorfologiczny terytorium miasta Krakowa, Zeszyty Naukowe UJ, Prace Geografi- czne, z. 17, Kraków 1968, s. 42-44.
4. Andrzej Krauss, Sprawozdanie z prac wykopaliskowych w Kurdwanowie koło Krakowa w latach 1954-55, Sprawozdania archeologiczne, t. IV, Wrocław 1957, s. 90-97; Marek Gedl, Archeologiczne badania poszukiwawcze na terenie miasta Krakowa w 1960 roku, Sprawozdania archeologiczne, t. XVI, 1964, s. 378, 380.
5. Zygmunt Gloger, Encyklopedia staropolska, t. III, Warszawa 1903, s. 157.
6. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. V, Warszawa 1884, s. 572.
7. Karol Buczek, Łagiewniki, Język polski, r. XXXVI, z. 4, 245-257.
8. Łagiewniki — (Lagyewnyky 1424 r.) — nazwa służebna: łagiewnik-bednarz, słodownik, piwowar, miodosyt- nik (K. Buczek), łagiewnicy — ludzie zajmujący się wyrobem łagwi czyli beczek, w: Władysław Lubaś, Nazwy miejscowe południowej części dawnego województwa krakowskiego, Prace onomastyczne, nr 9, 1968 r., s. 84; Józef Mitkowski, Kraków przed lokacją. Szkice z dziejów Krakowa, pod red. Janiny Bieniarzówny, Kraków 1968, s. 21; J. Mitkowski, Kraków lokacyjny, Kraków. Studia nad rozwojem miasta, pod red. Jana Dąbrowskiego, Kraków 1957, s. 120; K. Buczek, Organizacja służebna w pierwszych wiekach państwa polskiego, Studia historyczne, r. XX, 1977, z. 3, s. 353-376.
9. Tadeusz Lehr-Spławiński, Rozmieszczenie geograficzne prasłowiańskich nazw wodnych, Rocznik slawistyczny, t. XXI, część I, Wrocław 1960, s. 10, 12.
10. J. Mitkowski, Dawne warunki geograficzne jako podłoże, na którym rozwinął się zespół osad krakowskich, Studia nad rozwojem miasta, pod red. J. Dąbrowskiego, Kraków 1957, s. 54; w Kodeksie Dyplomatycznym Klasztoru Tynieckiego zachowała się wzmianka, że w XIII w. pomiędzy Wisłą a Wilgą rozciągał się wielki las, sięgając na południe aż do Węgier, zob. A. Hirschberg, Stosunki osadnicze w dobrach kłasztoru tynieckiego w początkach istnienia, Kraków 1925, s. 121.
11. Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, część I, z. 1, Wrocław 1980, s. 186, hasło Borek.
12. Tamże.
13. Jerzy Wyrozumski, Dzieje Krakowa, t. 1, Kraków 1992, s. 243.
14. Słownik historyczno-geograficzny..., Wrocław 1985, część I, z. 2, s. 282, hasło Budnarka.
15. Tamże; 6 października 1578 r. (Kraków) „Feliks Czerski, sędzia i Jakób Dębieński, podsędek ziemi krak., powtarzają następujący akt; 1577, 30 września, in loco campestri. Stanisław Cikowski z Wojsłowic, podkomorzy krak., rozgranicza Janową Wolę należącą do m. Kazimierza i Łagiewniki, należące do kasztelanii krak., w tym czasie zostające w tenucie Walentego Dębieńskiego, kasztelana krak.”, w: Katalog Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa, t. I. Dyplomy pergaminowe, Kraków 1907, Wydawnictwa Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa, t. III, s. 23.
16. APmK, Księgi Ławnicze Krakowskie, nr 1030.
17. Józef Szymański, Nauki pomocnicze historii, Warszawa 1983, s. 216-227, tam też podana bibliografia do problematyki historycznego osadnictwa.
18. APmK, sekcja kartografii i dokumentacji technicznej, Kataster Krakowski, sygn. 293, plan z 1845 r.
19. Słownik historyczno-geograficzny..., Wrocław 1985, część I, z. 3, s. 488-489, hasło Czyżowa.
20. Tamże; charakterystykę topograficzną północnej granicy Łagiewnik z łąkami i polami miasta Kazimierza znajdujemy w „Rejestrze przychodów i wydatków miasta Kazimierza z roku 1573”: ,,[...] Zjednaliśmy się z kosarzami o łąki począwszy od drogi łagiewnickiej, aż do rzeki Młyńskiej (Wilgi — przyp. E. Firlet), która łąka dolna idzie między zbożem, druga łąka w granicy łagiewnickiej pod lasem, ktemu jeszcze łąka za rzeką, item łąka która idzie do ścieszki albo Drogi za stawem gdzie chodzą do Łagiewnik wespołek z przyłogami których niesiano [...] Daliśmy kosarzom posiec łąki które idą od granic Biskupich i od Zakrzewa i od granic Łagiewnickich i pod stawem”, cyt. za J.W. Smoniewski, Przedmieścia miasta Krakowa, karta 88, rękopis z z 2 poł. XIX w., nr 480, Biblioteka PAN w Krakowie.
21. Materiały Słownika historyczno-geograficznego województwa krakowskiego w średniowieczu, PAN, o/Kraków; Starodawne Prawa Polskiego Pomniki z ksiąg dawnych sądowych ziemskich i grodzkich ziemi krakowskiej, wyd. A.Z. Helcel, Kraków 1870, nr. 3097, 3098, 3103.
22. Stanisław Krzyżanowski, Podwody kazimimiers- kie 1407-1432, Kraków 1912, s. 16.
23. Słownik historyczno-geograficzny..., Wrocław 1989, część II, z. 2, s. 344, hasło Jugowice.
24. Feliks Kiryk, Dzieje powiatu myślenickiego w okresie przedrozbiorowym, Kraków 1970, s. 58.
25. Bogusław Krasnowolski, Ulice i place krakowskiego Kazimierza. Z dziejów Chrześcijan i Żydów w Polsce, Kraków 1992, wkładka z planami Kazimierza.
26. Słownik historyczno-geograficzny..., Wrocław 1989, część II, z. 2, s. 344, hasło Jugowice.
27. Jan Długosz, Liber beneficiorum dioecensis Cracovien- sis, Kraków 1863, t. 1, s. 169.
28. Tamże, t. 3, s. 33.
29. Słownik historyczno-geograficzny..., Wrocław 1985, część I, z. 3, s. 604, hasło Droginia.
30. Janina Bieniarzówna, Walka chłopów w kasztelanii krakowskiej, Warszawa 1953, s. 11; zapewne za Kazimierza Wielkiego „[...] nastąpiło ostateczne wydzielenie majątków, które odtąd miały stanowić uposażenie najwyższych dostojników ziemi krakowskiej, mianowicie kasztelanów i wojewodów”, zob. W. Pałucki3 Studia nad uposażeniem urzędników ziemskich w Koronie do schyłku XVI w., Warszawa 19623 s. 103.
31. J.W. Kutrzeba, Myślenice. Notatki do historii miasta Myślenic, Kraków 19003 s. 58; Jan Nowina Konopka3 Wieś Mogilany, Kraków 18853 s.
32. Lustracja dróg województwa krakowskiego z roku 1570, wyd. Bożena Wyrozumska3 Warszawa 1971, s. 75; B. Wyrozumska, Drogi w Ziemi Krakowskiej do końca XVI wieku, Prace Komisji Nauk Historycznych, nr 41, Kraków 1977, s. 76.
33. J. Bieniarzówna, op. cit., s. 36.
34. Tamże.
35. Tamże s. 473 52.
36. Tamże, s. 63.
37. Tamże s. 174.
38. Lustracja województwa krakowskiego 1564 r., wyd. Jan Małecki, cz. II, Warszawa 1964, s. 90; Adolf Pawiński, Polska XVI wieku, w: Źródła dziejowe, t. XIV, Małopolska t. III, Warszawa 1886, s. 40.
39. Rejestr poborowy województwa krakowskiego z roku 1629, pod red. Stefana Inglota, Warszawa 1956, s. 48; te same dane w: Rejestr poborowy województwa krakowskiego z roku 1680, opr. Edward Trzyna, Stanisław Żyga, pod red. S. Inglota; w zbiorach Biblioteki PAN w Krakowie znajduje się rękopis (nr 477) z XIX w. J.W. Smoniews- kiego pt. „Opis historyczno-statystyczny wsi województwa krakowskiego” w którym czytamy pod hasłem Łagiewniki, że „r. 1680 była tu papiernia” ”. Zapewne chodzi o wytwórnię papieru założoną w Bonarce (przy północnej granicy Łagiewnik, nad strumieniem Budnarka) przez Jana Bonera z końcem XVI lub na pocz. XVII wieku, zob. Jan Ptaśnik, Bonero- wie, Rocznik Krakowski, t. VII, 1905, s. 84–85. Tradycję wytwórczości papieru w tym miejscu poświadczała jeszcze w 2 poł. XIX w. nazwa „Papierna” zaznaczona na mapie austriackiej z 1870 r. Zob. mapa „Umgebung von Krakau nach einem Originale der Generalstabs — Abteilung der 12 Truppen Division. Lithografirt in k.k. militär geografischen Institute” w Bibliotece Muzeum Historycznego m. Krakowa, sygn. T/125/Dz. VIII a.
40. J.W. Kutrzeba, op. cit., s. 62-65.
41. Wiadomości o dobrach myślenickich, dierżawie niegdyś kasztelanów krakowskich, Czas, nr 6, 7, 1 863 r., „W Pierzchowie i Łagiewnikach miał kasztelan po jednym folwarku. Oprócz tych folwarków i myślenickiego nie posiadał kasztelan więcej żadnych, albowiem folwarki po innych wsiach będące zostawały w ręku osobnych adwokatów (wójtów) przez króla osadzanych”, w: Czas, nr 6, 1 863 r., s. 2.
42. Alicja Falniowska Gradowska, Świadczenia poddanych na rzecz dworu w królewszczyznach województwa krakowskiego w drugiej połowie XVIII wieku, Studia z historii społeczno-gospodarczej Małopolski, Wrocław 1964, t. 7, s. 148.
43. J. Małecki, Studia nad rynkiem regionalnym Krakowa w XVI wieku, Warszawa 1963, s. 91, 98.
44. J.W. Kutrzeba, op. cit., s. 92.
45. Kornel Czemeryński, O dobrach koronnych byłej Rzeczypospolitej Polskiej wedle źródeł wiarygodnych, Lwów 18703 s. 117.
46. J.W. Kutrzeba, op. cit., s. 93; Słownik geograficzny
Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1883, t. 4, hasło Krzeczów, t. 6, hasło Myślenice.
47. APmK, Inwentarz państwa Myślenic z dawnych inwentarzy i indagacji spisany w 1780 przez A.X. Ostoja-Ściborowski i ks. St. Kostka Dobrakowski proboszcz myślenicki Teka Grabowskiego, rkps. E-47, s. 21-25, 132-135; rkps. 5(A) z 2 poł. XVIII w. w Bibliotece PAN o/Kraków, Papiery gospodarskie ks. Franciszki z Krasińskich, królewiczowej saskiej.
48. Wypis z Metryki Józefińskiej z lat 1785-1788, wg materiałów Pracowni Słownika Historycznego PAN o/Kraków, zob. Aneks 1; APmK, Inwentarz dóbr myślenickich 1777-1778 folwark Łagiewniki, sygn. IT 2294, zob. Aneks 2.
49. Stanisław Tomkowicz, Wawel, t. 1, Teka Gron, Konserwatorów Galicji Zachodniej, t. IV, 1908, s. 872.
50. Zob. Aneks 1, Aneks 2.
51. A. Falniowska Gradowska, Studia nad społeczeństwem województwa krakowskiego w XVIII wieku, Warszawa 1982, s. 174.
52. J. Bieniarzówna, J.M. Małecki, Dzieje Krakowa t. 2, Kraków 1984, s. 553, t. 3, Kraków 1979, s. 7, 8.
53. Stanisław Grodziski, Historia ustroju społeczno- -politycznego Galicji 1772-1848, Wrocław 19 71, Prace Komisji Nauk Historycznych, nr 28, s. 161-163; Franciszek Bardel, Miasto Podgórze. Jego powstanie i pierwszych 50 lat istnienia, Kraków 1901, s. 19; Tadeusz Łepkowski, Feliks Berdan, Galicja pod względem geograficzno- -statystycznym i topograficznym opisana, Kraków 1861, s. 18.
54. H. Stupnicki, Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w Królestwie Galicyi i Lodomeryi wraz z Krakowem i Bukowiną, Lwów 1855.
55. Konstanty Grzybowski, Galicja 1848-1914. Historia ustorju politycznego na tle historii ustroju Austrii Kraków 1959, Studia nad historią państwa i prawa, seria II. t. IX, s. 207.
56. Rudolf Sikorski, Kraków w roku 1900 oraz jego podział administracyjny w ciągu XIX stulecia, Kalendarz Józefa Czecha, 1904, s. 78, 80; Najnowszy skorowidz wszystkich miejscowości położonych w Królestwie Galicyi i Lodomeryi, Przemyśl 1868; K. Oksza-Orzechowski, Przewodnik statystyczno-topograficzny i skorowidz obejmujący wszystkie miejscowości z przysiółkami w Królestwie Galicyi, W.X. Krakowskiem i X. Bukowinie, Kraków 1872; Jan Bigo, Najnowszy skorowidz wszystkich miejscowości z przysiółkami w Królestwie Galicyi, Wielkiem Księstwie Krakowskim i Księstwie Bukowińskiem, Złoczów 1886.
57. J. Bigo, Najnowszy skorowidz wszystkich miejscowości…, Lwów 1897; Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkim Księstwem Krakowskiem, rocznik 1896, Lwów, s. 233. Obwieszczenie c.k. Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 5 sierpnia 1896 r. w sprawie utworzenia dwóch starostw: w Podgórzu i.[...].
58. Alfred Fiderkiewicz, Sprawozdanie prezydenta stoł. król. m. Krakowa w przedmiocie dzielnic przyłączonych da miasta w r. 1941, Kraków 1945; Juliusz Demel, Kraków na przełomie wieku XIX i XX na tle rozrostu i wcielenia przedmieść i gmin podmiejskich (1867-1945), Kraków. Studia nad rozwojem miasta, pod red. J. Dąbrowskiego, Kraków 1957, s. 336.
59. Szerzej o własności i ustroju gminnym w Galicji zob.: S. Grodziski, op. cit., s. 47, K. Grzybowski, op. cit., s. 233-234, 260-271, Franciszek Bujak, Galicja, t. 1, Lwów 1908, s. 243, 261, J. Kleczyński, Czym były i czym są gminy i obszary w Galicji, Przegląd sądowy i administracyjny, 1887, s. 649-658.
60. K. Grzybowski, op. cit., s. 262.
61. Tamże, s. 262.
62. Statystyka Polski, Warszawa 1933, część III, seria B, z. 8; Gazeta Urzędowa Zarządu Miejskiego w Stoł. Król Mieście Krakowie, LVI Rocznik — 1935, s. 221.
63. Bolesław Kumor, Ustrój i organizacja kościoła polskiego w okresie niewoli narodowej 1772-1918, Kraków 1980, s. 159, 164, 169-170.
64. F. Bardel, op. cit., s. 44-47.
65. Czesław Bodzioch, Mały przewodnik po kościołach i kaplicach w Krakowie Podgórzu, Kraków 1983, s. 9-l1, 72, 98.
66. Tamże, s. 72.
67. Stanisław Cyrankiewicz, Przewodnik po cmentarzach Krakowa, Podgórza i Zwierzyńca, Kraków 1908, s. 449;
Fałęckim, który miał też służyć mieszkańcom Łagiewnik. Zwrócili się oni jednak do konsystorza z prośbą o utrzymanie dotychczasowego stanu: ,,[...] przede wszystkim do parafii św. Józefa w Podgórzu należymy z dziadów pradziadów, najstarsi ludzie nie pamiętają, aby było inaczej, a na cmentarzu podgórskim leżą nasi przodkowie i my chcielibyśmy tam położyć swe kości”, cyt. za: Karolina Grodziska, Cmentarze Podgórza, Kraków 1992, s. 75.
68. K. Czemeryński, op. cit., s. 117.
69. Tamże, K. Czemeryński błędnie podaje datę sprzedaży Łagiewnik Maurycemu Baruchowi w 1850 r. za 16 000 złotуch reńskich monety konwencyjnej. „Skorowidz wszystkich miejscowości” z 1855 r. (wyd. Lwów 1855) i następny z 1868 r.
(wyd. Przemyśl 1868) podaje księżnę Augustę Montlèart jako właścicielkę posiadłości tabularnej Łagiewniki. Natomiast już trzy lata później właścicielem tej posiadłości był Maurycy Baruch (zob. Przewodnik statystyczno-topograficzny, K. Oksza Orzechowski, 1872). Resztę wsi kasztelanii krakowskiej księżna Montlèart-Carignan sprzedała księżnie Cecylii Lubomirskiej, zob. Słownik geograficzny..., Warszawa 1885, t. VI, s. 830.
70. J. Bigo, op. cit., Złoczów 1886.
71. T. Pilat, Skorowidz dóbr tabularnych w Galicji z Wielbieni Ks. Krakowskiem, Lwów 1890.
72. J. Bigo, op. cit., Lwów 1897.
73. Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z W. Ks. Kra- kowskiem, Kraków 1905; Wykaz dóbr tabularnych i właścicieli w okręgu c.k. Sądu Krajowego w Krakowie położonych, J. Czech, Kalendarz Krakowski, 1914 r., s. 104. W 1907 r. właścicielem dobra tabularnego Łagiewniki był hr. Józef Bogdanowicz, zob. Wielka Księga Adresowa Stefana Mikulskiego dla Król. Stoł. Miasta Krakowa, r. III, 1907 r.
74. Oskar Kolberg, Dzieła wszystkie, t. 5, Krakowskie, cz. I, Kraków 1871, s. 54.
75. Maria z Mohrów Kietlińska, Wspomnienia, Kraków 1986, s. 53.
76. Zakłady fabryczne pana Steinkellera na Podgórzu, Tygodnik rolniczo-przemysłowy, r. 1, 1854, s. 69, 79, 89, 99, 101.
77. J. Demel, Stosunki gospodarcze i społeczne Krakowa w latach 1853-1866, Wrocław 1958, s. 44-46, 49-50.
78. Tamże, s. 49.
79. Ambroży Grabowski, Wspomnienia, Kraków 1909, t. I, s. 315.
80. J. Deme1, op. cit., s. 46.
81. Tamże.
82. J. Bieniarzówna, J. Małecki, op. cit., t. 3, s. 301.
83. Rocznik statystyki przemysłu i handlu krajowego, pod red. T. Rutkowskiego, Lwów 1866, r. pierwszy, z. 1, Przemysł młynarski w Galicji, s. 19; J. Demel, op. cit., s. 46, 49.
84. Jacek Purchla, Jak powstał nowoczesny Kraków, Kraków 1990, s. 59; J. Demel, op. cit., s. 46; APmK, sekcja na Wawelu, Teki Schneidra, 1033.
85. Czas, 1867 r., nr 146, z. 2.
86. Jacek Salwiński, Dzieje Płaszowa. Zarys procesu tworzenia się dzielnicy przemysłowej Krakowa, 1989, s. 6, maszynopis u autora.
87. Skorowidz przemysłowo-handlowy Królestwa Galicyi, 1913, s. 402.
88. Tamże, s. 415.
89. Tamże, s. 377, 402.
90. Ryszard Kotewicz, Z dziejów przemysłu Krakowa w latach 1918-1939, Kraków 1981, s. 148.
91. Rocznik polskiego przemysłu i handlu, Warszawa 1938.
92. R. Kotewicz, op. cit., s. 157.
93. Księga adresowa Polski, 1930, s. 386.
94. Rocznik polskiego przemysłu i handlu, Warszawa 1938.
95. Verzeichnis der Industrie-Unternehmungen des Distriktes Krakau, Jahr 1940, s. 109, 115; rys przestrzenny cegielni przy ul. Cegielnianej zob. Piotr Patoczka, Osiedle Cegielniana w Krakowie — problem rekompozycji krajobrazowej, w: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury, t. XVI (1982), s. 177-180.W 1992 r. wyburzono reszty starej cegielni.
96. R. Kotewicz, op. cit., s. 71-72.
97. Rocznik polskiego przemysłu i handlu, Warszawa 1938.
98. Tamże.
99. R. Kotewicz, op. cit., s. 157.
101. Rocznik polskiego przemysłu i handlu, Warszawa 1938. Skorowidz przemysłowo-handlowy Królestwa Galicyi,
1913, s. 443; „Księga adresowa Polski [...] dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa” z 1930 r. podaje o Łagiewnikach: wieś i gmina, pow. Kraków, sąd pow. Podgórze i sąd okręg. Kraków, 1149 mieszkańców, kolei — 1 km do stacji Kraków Bonarka, poczta, telegraf, telefon — Kraków Podgórze. Przemysł ceramiczny, fabr. mebli, fabr. armatur, kopalnia gipsu, cegielnie. Właściciel ziemski Grójecki Mieczysław (64 ha ziemi); cegielnie: 1) Bank Hipoteczny we Lwowie, 2) „Bonarka”, Zakł. Ceramiczne, Sp. z o.o.; Łagiewnicka Parowa Fabryka Dachówek i Cegieł, Sp. z o.o., eksploatacja gipsu — Leopold Taubman, fabryka pieców kaflowych — I. Waldmann, przedsiębiorstwo przewozowe — A. Bylica, różne towary — Bułat Wł., Dyras J., Golonka A., Kosyk W., stolarz — Bocheński J., szewc — Zalas, wyszynk trunków — Kosiński J.
102. APmK, sekcja kartografii i dokumentacji technicznej, Kataster Krakowski, operat 81, Łagiewniki, sygn. 293, 295, 296, 297, 298.
103. Tamże, op. 81.
104. Dane w tabeli na podst.: APmK, sekcja na Wawelu, Teki Schneidra 1033; K. Oksza Orzechowski, op. cit.; Wykaz szczegółowy miejsc w Gałicyi, Wien 1886, s. 467; J. Bigo, op. cit., Złoczów 1886, s. 101; J. Bigo, op. cit., Lwów 1904, s. 97; Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1925, t. XII, s. 31; Statystyka Polski, cz. III, seria B, z. 8c, Warszawa 1933, s. 17; Helena Rutka, Monografia społeczno-geograficzna Łagiewnik, Woli Duchackiej, Piasków Wielkich i Kurdwanowa, 1952, pr. mag. w archiwum UJ; A. Fiderkiewicz, op. cit., s. 177.
105. H. Rutka, op. cit.
106. Tamże.
107. Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi, Kraków 1905, s. 80.
108. J. Bieniarzówna, J.M. Małecki, op. cit., t. 3, s. 308.
109. Janusz Bogdanowski, Warownie i zieleń twierdzy Kraków, Kraków 1979, s. 97, 120, 132, 147; Mirosław Holewiński, Nieznany plan budowy twierdzy Kraków z 1852 roku, Rocznik Krakowski, t. LV, 1989, s. 149-150 i ilustracja.
110. A. Sudacka, op. cit.
111. APmK, sekcja akt gospodarczych, Bank Związku Spółek Zarobkowych, Groyecki Mieczysław.
112. Tamże.
113. Cz. Bodzioch, op. cit., s. 72; APmK, sekcja kartografii i dokumentacji technicznej, akta budowy domów, Łagiewniki, plan kaplicy.
114. H. Rutka, op. cit.
115. J. Purchla, Rola fundacji w rozwoju Krakowa na przełomie XIX i XX wieku, Z przeszłości Krakowa, pr. zb. pod red. J.M. Małeckiego, Warszawa 1989, s. 270; Cz. Bodzioch, op. cit., s. 76-82.
116. M. Czermiński, Misje Katolickie, Warszawa-Kraków, styczeń-luty 1919, s. 36, 76.
116. a S. Millan, Lista ofiar II Wojny Światowej z terenu Łagiewnik, w: Dzielnica IX. Łagiewniki, Borek Fałęcki. Pismo lokalne, 1992, nr 2, s. 7. Na cmentarzu w Woli Duchackiej znajduje się wspólna mogiła osób, które zginęły 19 stycznia 1945 r. w wyniku wybuchu bomby, 12 ofiar, w tym jeden żołnierz niemiecki i jeden rosyjski, zob. K. Grodziska, op. cit., s. 73.
117 .A. Fiderkiewicz, op. cit., s. 17.
118. H. Rutka, op. cit.
119. Czas, 1991 r., nr 94, 23 IV.
120. H. Rutka, op. cit.
121. Tamże.
122. Jan Dynowski, Stosunki wodne obszaru miasta Krakowa, Folia Geographica, series Geographica — Physica, vol. I, 1967, s. 120-121; J. Kornaś, A. Medwecka Kornaś, Szata roślinna Krakowa, Folia Geographica, series Geographica — Physica, vol. I, 1967, s. 99-140; H. Trzcińska Tacik, Flora i roślinność zwałów Krakowskich Zakładów Sodowych, Fragmenta Floristica et Geobotanica, Kraków 1966, z. 3, r. XII.
123. Biuro Planowania Przestrzennego Krakowa, Miejscowy plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego osiedla Łagiewniki, sygn. P—6; Osiedle Wola Duchacka Zachód, Miejscowy plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego 1976; Szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego osiedla Cegielniana w Krakowie, sygn. P—13.
124. Edmund Małachowicz, Ochrona środowiska kulturowego, Warszawa 1988, t. 1.
125. J. Bogdanowski, Architektura krajobrazu, Kraków 1981.
126. Od strony południowej budynku, na wysokości pierwszego piętra przylegał obszerny taras, wsparty na filarach, które w części parterowej tworzyły podcienie, zamknięte górą łukami odcinkowymi; obecnie właścicielkami pałacu, dworu i stajni są ss. Felicjanki; w latach 30-tych XX w. we dworze mieszkał ekonom, pani Wieluchowska.
127. Najstarszy zachowany, murowany dom w Łagiewnikach (poza zespołem dworskim), wykorzystywany jako szkoła w la-
tach 1902-1906, własność rodziny Żaków. Nowa szkoła powstała w 1962 r. przy ul. A. Fredry.
128. Tu urodził się Franciszek Żak, kapelan Wojska Polskiego, który chrzcił w Wadowicach Karola Wojtyłę, ob. papieża Jana Pawła II, oraz Jan Żak, kpt. artylerii, zginął w obozie w Kozielsku w 1940 r.
129. Pod kapliczką zakopano kości ludzkie, które przeniesiono wraz z obiektem z pagórka Subów, z miejsca zajętego obecnie przez budynek Spółdzielni „Trud”.
Downloads
Published
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
See more at Copyright & Licensing tab.

