Gość czy obcy? Od przekazu ewangelicznego (Mt 25, 31–46) do polskich przekładów biblijnych. Problemy ekwiwalencji
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.12.2017.24.05Keywords:
the category of ‘foreigner’, the Bible, Polish translations of the Bible, equivalenceAbstract
Guest or Foreigner? From the Evangelical Message (Mt 25, 31-46) to the Polish Translations of the Bible. Problems of Equivalence
The paper tries to draw attention to problems related to accurate conveyance in translation of certain forms and ideas contained in the Bible. It focuses on a fragment of the parable of the final judgment from the Gospel of St. Matthew (Mt 25, 31–46) which speaks about acts of love towards neighbours. Besides the evangelical command to care for the hungry, thirsty, naked, sick, and imprisoned, it contains an order to accept a FOREIGNER, described in the Greek and Latin text of the Bible as ksénos and hospes, respectively. The first goal of this paper is to attempt a reconstruction of the linguistic and cultural context in which those names for the FOREIGNER were used. The second, essential, goal is to philologically evaluate a collection of native equivalents of those foreign words which appear in 34 Polish translations of the Gospel of St. Matthew, from Old Polish to newer and contemporary renderings. The remarks presented in the paper are philological in nature and primarily refer to linguistic descriptive procedures, with a necessary utilization of certain findings in the fields of exegesis and Biblical hermenutics.
Downloads
References
Skróty
View in Google Scholar
Teksty biblijne – podstawa grecka i łacińska
View in Google Scholar
NTgr: Novum Testamentum Graece et Latine, red. E. i E. Nestle, B. i K. Aland, Stuttgart 1984.
View in Google Scholar
Vlg: Biblia Sacra iuxta Vulgatam versionem, red. R. Gryson, Stuttgart 1994.
View in Google Scholar
Teksty biblijne – przekłady polskie (układ chronologiczny)
View in Google Scholar
MtMurz: Ewangelia wedle Mateusza świętego na polski przełożona i objaśniona, tłum. S. Murzynowski, Królewiec 1551, edycja i oprac. I. Winiarska-Górska, [on-line:] https://ewangelie.uw.edu.pl/teksty.
View in Google Scholar
NTSzarf: Nowy Testament polskim językiem wyłożony, Kraków 1556, edycja i oprac. Sz. Gruda, [on-line:] https://ewangelie.uw.edu.pl/teksty.
View in Google Scholar
BL: Biblia, to jest Księgi Starego i Nowego Zakonu na polski język […] nowo wyłożone, tłum. J. Leopolita, Kraków 1561, edycja i oprac. A. Kępińska, [on-line:] https://ewangelie.uw.edu.pl/teksty.
View in Google Scholar
Bbrz: Biblia święta. To jest Księgi Starego i Nowego Zakonu, Brześć 1563, edycja i oprac. A. Kępińska, [on-line:] https://ewangelie.uw.edu.pl/teksty.
View in Google Scholar
NTBud: Biblia. To jest księgi starego i nowego Przymierza […] na polski przełożone, tłum. Sz. Budny, Nieśwież 1570, edycja i oprac. E. Kwapień, [on-line:] https://ewangelie.uw.edu.pl/teksty.
View in Google Scholar
BBud: Biblia. To jest księgi starego i nowego Przymierza […] na polski przełożone, tłum. Sz. Budny, Nieśwież 1572, edycja i oprac. E. Kwapień, [on-line:] https://ewangelie.uw.edu.pl/teksty.
View in Google Scholar
NTCzech: Nowy Testament. To jest wszystkie pisma nowego Przymierza, tłum. M. Czechowic, Kraków 1577, edycja i oprac. A. Korycińska przy współpr. I. Winiarskiej-Górskiej, [on-line:] https://ewangelie.uw.edu.pl/teksty.
View in Google Scholar
NTWuj: Nowy Testament Pana naszego Jezusa Chrystusa, tłum. J. Wujek, Kraków 1593, edycja i oprac. I. Wiencek przy współpracy A. Kępińskiej, [on-line:] https://ewangelie.uw.edu.pl/teksty.
View in Google Scholar
BWuj: Biblia to jest Księgi Starego i Nowego Testamentu, […] na polski język znowu z pilnością przełożone […], tłum. J. Wujek, Kraków 1599, edycja i oprac. P. Pokora przy współpracy I. Winiarskiej-Górskiej, [on-line:] https://ewangelie.uw.edu.pl/teksty.
View in Google Scholar
Bgd: Biblia Święta. To jest Księgi Starego i Nowego Przymierza […], na polski pilnie i wiernie przetłumaczone, Gdańsk 1632.
View in Google Scholar
NTDąb1: Pismo Święte Nowego Testamentu, tłum. (z Wulgaty) i oprac. E. Dąbrowski, Poznań 1946.
View in Google Scholar
MtGryg: Ewangelie i Dzieje Apostolskie, tłum. F. Gryglewicz, Katowice 1947.
View in Google Scholar
NTKow: Pismo Święte Nowego Testamentu, tłum. S. Kowalski, Warszawa 1957.
View in Google Scholar
MtWit: Dobra Nowina według Mateusza i Marka, tłum. i oprac. W. Witwicki, Warszawa 1958.
View in Google Scholar
NTDąb2: Pismo Święte Nowego Testamentu, tłum. (z j. grec.) i oprac. E. Dąbrowski, Poznań 1960.
View in Google Scholar
BT: Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych, oprac. zespół biblistów polskich pod red. benedyktynów tynieckich, Poznań 1965.
View in Google Scholar
Bpoz: Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, w przekładzie z języków oryginalnych ze wstępami i komentarzami oprac. zespół pod red. M. Petera i M. Wolniewicza, Poznań 1973–1975.
View in Google Scholar
Bwar: Biblia to jest Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, nowy przekł. z j. hebr. i grec. oprac. przez Komisję Przekładu Pisma Świętego, Warszawa 1975.
View in Google Scholar
MtBrand: Ewangelia według Świętego Mateusza, tłum. R. Brandstaetter, Warszawa 1986.
View in Google Scholar
NTdyn: Nowy Testament, nowy przekł. z j. grec. na współczesny j. pol., Warszawa 1991.
View in Google Scholar
NTpar: Słowo Życia. Parafraza Nowego Testamentu we współczesnym języku polskim, Warszawa 1991.
View in Google Scholar
NTinter: Grecko-polski Nowy Testament. Wydanie interlinearne z kodami gramatycznymi, tłum. R. Popowski, M. Wojciechowski, „Prymasowska Seria Biblijna”, Warszawa 1993.
View in Google Scholar
MtBlub: Ewangelia według św. Mateusza, tłum. i oprac. J. Homerski, Lublin 1995.
View in Google Scholar
MtŚwid: Ewangelia według św. Mateusza, w nowym przekł. A. Świderkówny, Kraków 1995.
View in Google Scholar
Bwp: Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, w przekł. z j. oryg., oprac. K. Romaniuk, Warszawa 1997.
View in Google Scholar
Mtsyn: Synopsa czterech Ewangelii w nowym przekładzie polskim, tłum. i oprac. M. Wojciechowski, „Prymasowska Seria Biblijna”, Warszawa 1997.
View in Google Scholar
PNŚ: Pismo Święte w przekładzie Nowego Świata, Nadarzyn 1997.
View in Google Scholar
NTjub: Nowy Testament. Przekład na Wielki Jubileusz Roku 2000, tłum. i oprac. R. Popowski, „Prymasowska Seria Biblijna”, Warszawa 2000.
View in Google Scholar
NTekum: Pismo Święte Nowego Testamentu i Psalmy. Przekład ekumeniczny z języków oryginalnych, Warszawa 2001.
View in Google Scholar
NTpodh: Nowy Testament. Dzieje Apostolskie, Listy Apostolskie, Apokalipsa, w przekł. M.M. Torbiarz na gwarę górali skalnopodhalańskich z Zakopanego, Poznań – Zakopane-Krzeptówki 2005.
View in Google Scholar
NTewan: Nowe Przymierze. Pismo Święte Nowego Testamentu, przekł. z j. grec. A. Hannig, P. Zaremba, Poznań – Bydgoszcz 2007.
View in Google Scholar
Bpaul: Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Najnowszy przekład z języków oryginalnych z komentarzem, oprac. Zespół Biblistów Polskich, Częstochowa 2008.
View in Google Scholar
Mtkasz: Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczonë, z greczi przeł. na kaszëbsczi jãzëk ò. A.R. Sikora OFM, Gduńsk 2010.
View in Google Scholar
NTepp: Nowy Testament. Ekumeniczny przekład przyjaciół, tłum. M. Czajkowski i in., Warszawa 2016.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2017 Stanisław Koziara, Renata Przybylska

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
