Psiecko, kocierzyństwo i rodzina międzygatunkowa. Językowe przejawy zmian w postrzeganiu zwierząt domowych i relacji ludzie–zwierzęta

Autor

DOI:

https://doi.org/10.12797/LV.21.2026.41.04

Słowa kluczowe:

zwierzę, dziecko, psiecko, rodzina międzygatunkowa, rama interpretacyjna

Abstrakt

PSIECKO, KOCIERZYŃSTWO, AND RODZINA MIĘDZYGATUNKOWA. LINGUISTIC MANIFESTATIONS OF CHANGING PERCEPTIONS OF PETS AND HUMAN–ANIMAL RELATIONS

The article examines linguistic manifestations of a new type of relationship between humans and pets, in which animals are treated as full-fledged members of the family, most notably through being assigned the role of children. This shift is reflected in a set of relatively recent Polish lexical items, including psiecko (‘fur baby’), kociecko (‘cat baby’), psórka (‘dog daughter’), adopciny (‘adoption anniversary’), and rodzina międzygatunkowa (‘interspecies family’). The analysis is based on online texts – forums, blogs, social media posts, and websites for pet breeders and enthusiasts, particularly those focused on dogs and cats – which represent the perspective of caregivers. The concept of frame is employed as an analytical tool for organising the material. The study reconstructs a comprehensive interspecies family frame, understood as a reinterpretation of the general family frame and as evidence of broader sociocultural changes in attitudes toward pets. The analysed texts document a shift from a dominionistic to a humanistic perspective on human–animal relationships; however, this shift is achieved through anthropocentric conceptual categories and the corresponding vocabulary.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

http://od-rana-do-wieczora.pl/2021/02/07/30-dni-z-kotami-czyli-kocierzynstwo-bez-lukru/ (dostęp: 15 XII 2025).
View in Google Scholar

https://blog.mykotty.pl/2025/03/10/pierwsze-dni-kota-w-nowym-domu-czy-to-czas-na-urlop-kocierzynski/ (dostęp: 15 XII 2025).
View in Google Scholar

https://blog.mykotty.pl/2025/08/19/misja-koci-dyplomata-jak-przedstawic-kociaka-starszemu-kotu/ (dostęp: 15 XII 2025).
View in Google Scholar

https://www.canistic.com.pl/nasze-kursy/szczeniaczkowo/?gad_source=1&gad_campaignid=22996806202&gclid=Cj0KCQiArt_JBhCTARIsADQZaylidTAgKAJLVjZhUUHn2qSML5V51SP0R5UBviCUNNaxa0bONbH7nasaAmRNEALw_wcB (dostęp: 15 XII 2025).
View in Google Scholar

https://www.facebook.com/photo/?fbid=1179126354244707&set=a.546379880852694 (dostęp: 12 XII 2025).
View in Google Scholar

https://www.facebook.com/watch/?v=1379143396498759 (dostęp: 15 XII 2025).
View in Google Scholar

https://framenet.icsi.berkeley.edu/frames/Kinship (dostęp: 3 II 2026).
View in Google Scholar

https://howtohau.pl/psi-nastolatek/ (dostęp: 15 XII 2025).
View in Google Scholar

https://kuszlewiczwimieniu.pl/umarla-o-zalobie-po-smierci-psiego-czlonka-rodziny/ (dostęp: 15 XII 2025).
View in Google Scholar

https://mojzdrowyfutrzak.elanco.com/pl/nowi-wlasciciele/psiecko-traktowanie-psa-jak- dziecko (dostęp: 15 XII 2025).
View in Google Scholar

https://www.mykotty.pl/PRZEKOCIE-HODOWLE-cabout-pol-169.html (dostęp: 15 XII 2025).
View in Google Scholar

https://noizz.pl/zwierzeta/tu-lezy-lolek-widzialem-najstarszy-polski-cmentarz-dla-zwierzat/lb3wp97 (dostęp: 15 XII 2025).
View in Google Scholar

https://pl.aleteia.org/2023/07/26/psiecko-nowa-moda-wsrod-singli/ (dostęp: 15 XII 2025).
View in Google Scholar

https://prestizkoszalin.pl/2024/12/pies-ja-i-dziewczyna-to-normalna-rodzina-czym-jest-dla-nas-rodzina-miedzygatunkowa (dostęp: 15 XII 2025).
View in Google Scholar

https://psiehistorie.pl/psiecko/ (dostęp: 15 XII 2025).
View in Google Scholar

https://weekend.gazeta.pl/weekend/7,177333,32091974,zbadaly-relacje-psow-i-ludzi-wplywaja-na-to-z-kim-sie-zwiazemy.html (dostęp: 15 XII 2025).
View in Google Scholar

https://www.youtube.com/watch?v=IxDKHostnU8 (dostęp: 15 XII 2025).
View in Google Scholar

https://zooedukacja.pl/kiedy-pozwolic-zwierzetom-odejsc-eutanazja-jako-wybor/ (dostęp: 15 XII 2025).
View in Google Scholar

Antas J., 2014, Rozmowy z psem, czyli komunikacja międzygatunkowa, Warszawa.
View in Google Scholar

Barcz A., 2016, Realizm ekologiczny. Od ekokrytyki do zookrytyki w literaturze polskiej, Katowice.
View in Google Scholar

Bielińska-Gardziel I., 2009, Stereotyp rodziny we współczesnej polszczyźnie, „Kultura na Pograniczach”, 6, Warszawa.
View in Google Scholar

Blouin D.D., 2013, Are Dogs Children, Companions, or Just Animals? Understanding Variations in People’s Orientations Toward Animals, „Anthrozoös” t. 26, nr 2, s. 279–294, https://doi.org/10.2752/175303713X13636846944402.
View in Google Scholar

Bojałkowska K., 2011, Adoptowałem psa – o nowych użyciach leksemów adopcja, adoptować, zaadoptować we współczesnej polszczyźnie, „Poradnik Językowy” z. 5, s. 54–71.
View in Google Scholar

Burkacka I., 2017, Monoparentalność, wielorodzina i rodzina zrekonstruowana. Współczesne nazwy modeli życia rodzinnego, „Artes Humanae” nr 2, s. 61–94, https://doi.org/10.17951/arte.2017.2.61.
View in Google Scholar

Czaja D., 2009, Zwierzęta w klatce (języków), „Konteksty” t. 63, nr 4, s. 2–9.
View in Google Scholar

Czapliński P., 2012, Literatura i życie. Perspektywy biopoetyki, [w:] A. Legeżyńska, R. Nycz (red.), Teoria – literatura – życie, „Nowa Humanistyka (Warszawa)”, t. 1, Warszawa, s. 63–93.
View in Google Scholar

Dąbrowska A. (red.), 2003, Język a Kultura, t. 15: Opozycja homo – animal w języku i kulturze, „Acta Universitatis Wratislaviensis”, nr 2530, Wrocław.
View in Google Scholar

Domańska E., 2021, Biohumanistyka (rozpoznanie wstępne), [w:] J. Axer, M. Konarzewski (red.), Ekologia interdyscyplinarności, Warszawa, s. 153–173.
View in Google Scholar

Filip G., 2023, Dyskurs animalistyczny w polskim językoznawstwie synchronicznym, „Roczniki Humanistyczne” LXXI, z. 6, s. 83–96, https://doi.org/10.18290/rh23716.5.
View in Google Scholar

Filipowicz A., 2017, (Prze)zwierzęcenia: poetyckie drogi do postantropocentryzmu, Gdańsk.
View in Google Scholar

Fillmore Ch., 1982, Frame Semantics, [w:] The Linguistic Society of Korea (red.), Linguistics in the Morning Calm: Selected Papers from SICOL-1981, Seoul, s. 111–137.
View in Google Scholar

Gajewska M., Żadkowska M., 2024, Para i pies: Wellbeing jako planowana konsekwencja praktyk rodziny międzygatunkowej, „Kultura i Społeczeństwo” LXVIII, nr 4, s. 33–49, https://doi.org/10.35757/KiS.2024.68.4.2.
View in Google Scholar

Gajewska M.A., Żadkowska M., Bieńko M., Mizielińska J., Stasińska A., 2024, Doing Family in Three – Two Partners and an Animal Companion, „Journal of Family Studies” t. 32, nr 1, s. 86–101, https://doi.org/10.1080/13229400.2024.2417246.
View in Google Scholar

Hącia A., Kłosińska K., Łachnik J., Pędzich B., 2021, Słownik polskich neologizmów w Obserwatorium Językowym Uniwersytetu Warszawskiego, [w:] E. Horyń, E. Młynarczyk (red.), Dialog z Tradycją, t. 9: Językowe świadectwo przemian społecznych i kulturowych, Kraków, s. 109–130.
View in Google Scholar

Jankosz M., Przyczyna W., 2024, Relacje między ludźmi a zwierzętami w języku i zachowaniach polskich katolików. Perspektywa komunikacyjna, „Perspektywy Kultury” 47, nr 4, s. 467–479, https://doi.org/10.35765/pk.2024.4704.29.
View in Google Scholar

Jarzyna A., 2019, Post-koiné. Studia o nieantropocentrycznych językach (poetyckich), Łódź, https://doi.org/10.18778/8142-426-4.
View in Google Scholar

Kavetska T., 2025, „Psiecko idzie do psiedszkola” – analiza leksykalna nowego słownictwa używanego przez miłośników psów (na podstawie języka wybranych grup tematycznych portalu Facebook). Niepublikowana praca licencjacka.
View in Google Scholar

Kijak A., 2024, Towarzysz, przyjaciel, wróg… – postrzeganie psa na przykładzie wybranych tekstów, „Językoznawstwo” nr 1 (20), s. 152–160, https://doi.org/10.25312/j.6106.
View in Google Scholar

Kijak-Mantas A., 2025, Sposoby kreacji obrazu psa i jego „języka” w mediach społecznościowych (na przykładzie Insta Reels na Instagramie), „Język Polski” CV, z. 1, s. 80–92, https://doi.org/10.31286/JP.00960.
View in Google Scholar

Klauze M., 2022, Słownictwo miłośników psów, Poznań.
View in Google Scholar

Langacker R.W., 2009, Gramatyka kognitywna. Wprowadzenie, tłum. E. Tabakowska i in., Kraków.
View in Google Scholar

Laurent-Simpson A., 2021, Just Like Family: How Companion Animals Joined the Household, „Animals in Context. NYU Scholarship Online”, New York, [on-line:] https://www.jstor.org/stable/j.ctv2tr53g2 (dostęp: 15 XII 2025).
View in Google Scholar

Lind M., 2024, Meowmy, Pawrents and Menschenwelpen ‘Human Puppies’: Linguistic Practices of Doing Interspecies Families on German Instagram, „Discourse, Context & Media” 60, s. 1–10, https://doi.org/10.1016/j.dcm.2024.100800.
View in Google Scholar

Mamzer H., 2015, Posthumanizm we współczesnych modelach rodzin: zwierzęta jako członkowie rodziny?, [w:] I. Taranowicz, S. Grotowska (red.), Rodzina wobec wyzwań współczesności. Wybrane problemy, Wrocław, s. 151–174.
View in Google Scholar

Mosiołek K., 1992, Stereotypy psa zawarte w języku polskim, „Poradnik Językowy” z. 4, s. 301–304.
View in Google Scholar

Nowak T., 2013, Kim (czym) jest zwierzę i kto (co) jest zwierzęciem? Garść uwag językowych, „Linguistica Copernicana” t. 9, nr 1, s. 183–202, http://dx.doi.org/10.12775/LinCop.2013.009.
View in Google Scholar

Owens N., Grauerholz L., 2018, Interspecies Parenting: How Pet Parents Construct Their Roles, „Humanity & Society” 43, nr 2, s. 96–119, https://doi.org/10.1177/0160597617748166.
View in Google Scholar

Pajdzińska A., 2017, „Śmiercią jakby płytszą nie umierają, ale zdychają zwierzęta” (obraz zwierząt w polszczyźnie na tle ustaleń nauk przyrodniczych), „Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury” 29, s. 135–148, http://dx.doi.org/10.17951/et.2017.29.135.
View in Google Scholar

Pazio-Wlazłowska D., 2025, Rodzina – koncept o wielu obliczach, [w:] eadem (red.), Leksykon aksjologiczny Słowian i ich sąsiadów, t. 6: Rodzina, Lublin–Warszawa, s. 17–27, https://doi.org/10.18485/slavistika.2025.29.2.1
View in Google Scholar

Piela A., 2024, Historycznie o czasowniku zdechnąć–zdychać (na marginesie wypowiedzi medialnej J. Bralczyka), „Poradnik Językowy” z. 9, s. 80–92, https://doi.org/10.33896/PorJ.2024.9.5.
View in Google Scholar

Raszewska-Żurek B., 2010, Ewolucja niektórych elementów stereotypu psa w polszczyźnie, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej” 45, s. 65–80.
View in Google Scholar

Raszewska-Żurek B., 2011, Jak wieszamy psy na… psie – obraz psa w językach zachodniosłowiańskich i ich dialektach, [w:] E. Książek, M. Wojtyła-Świerzowska (red.), Europa Słowian w świetle socjo- i etnolingwistyki. Przeszłość − teraźniejszość, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Russologica”, IV, Kraków, s. 208–216.
View in Google Scholar

Rembowska-Płuciennik M., 2023, Sierść tekstu. Relacje transgatunkowe w zoonarratologii, „Wielogłos” 57, nr 3, s. 1–20, https://doi.org/10.4467/2084395XWI.23.017.18553.
View in Google Scholar

Schollenberger J., 2014, Zwierzoczłekoupiór? Posthumanistyczna refleksja nad zwierzętami, „Przegląd Humanistyczny” 442, nr 1, s. 15–25.
View in Google Scholar

Tokarski R., 1991, Wartościowanie człowieka w metaforach językowych, „Pamiętnik Literacki” LXXXII, nr 1, s. 144–157.
View in Google Scholar

Tokarski R., 2002, Konceptualizacja zwierząt w potocznej świadomości językowej, [w:] M. Mozgawa (red.), Prawna ochrona zwierząt, Lublin, s. 11–18.
View in Google Scholar

Tubylewicz K., 2025, Nie czekam na szklankę wody. O świadomej niedzietności, Wołowiec.
View in Google Scholar

Volsche S., 2018, Negotiated Bonds: The Practice of Childfree Pet Parenting, „Anthrozoös” t. 31, nr 3, s. 367–377, https://doi.org/10.1080/08927936.2018.1455470.
View in Google Scholar

Wielki słownik języka polskiego PAN. Geneza, koncepcja, zasady opracowania, praca zbiorowa, red. P. Żmigrodzki, M. Bańko, B. Batko-Tokarz, J. Bobrowski, A. Czelakowska, M. Grochowski, R. Przybylska, J. Waniakowa, K. Węgrzynek, Kraków 2018.
View in Google Scholar

Wysocka A., 2016, O kilku innowacyjnych sposobach językowego ujęcia relacji homo–animal w mowie współczesnych miłośników zwierząt, [w:] A. Burzyńska-Kamieniecka (red.), Język a Kultura, t. 26: Kulturowe uwarunkowania zachowań językowych − tradycja i zmiana, „Acta Universitatis Wratislaviensis”, nr 3721, Wrocław, s. 289–305.
View in Google Scholar

Zaron Z., 1998, Czy zwierzę to KTOŚ? Językowe dowody podmiotowości zwierząt, „Prace Filologiczne” XLIII, s. 507–515.
View in Google Scholar

Pobrania

Opublikowane

15-05-2026

Numer

Dział

Zagadnienia ogólne

Jak cytować

Falkowska, M. i Chojnacka-Kuraś, M. (2026) „Psiecko, kocierzyństwo i rodzina międzygatunkowa. Językowe przejawy zmian w postrzeganiu zwierząt domowych i relacji ludzie–zwierzęta”, LingVaria, 21(1(41), s. 43–63. doi:10.12797/LV.21.2026.41.04.

Podobne artykuły

1-10 z 41

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.