Psiecko, kocierzyństwo i rodzina międzygatunkowa. Językowe przejawy zmian w postrzeganiu zwierząt domowych i relacji ludzie–zwierzęta

Autor

DOI:

https://doi.org/10.12797/LV.21.2026.41.04

Słowa kluczowe:

zwierzę, dziecko, psiecko, rodzina międzygatunkowa, rama interpretacyjna

Abstrakt

PSIECKO, KOCIERZYŃSTWO, AND RODZINA MIĘDZYGATUNKOWA. LINGUISTIC MANIFESTATIONS OF CHANGING PERCEPTIONS OF PETS AND HUMAN–ANIMAL RELATIONS

The article examines linguistic manifestations of a new type of relationship between humans and pets, in which animals are treated as full-fledged members of the family, most notably through being assigned the role of children. This shift is reflected in a set of relatively recent Polish lexical items, including psiecko (‘fur baby’), kociecko (‘cat baby’), psórka (‘dog daughter’), adopciny (‘adoption anniversary’), and rodzina międzygatunkowa (‘interspecies family’). The analysis is based on online texts – forums, blogs, social media posts, and websites for pet breeders and enthusiasts, particularly those focused on dogs and cats – which represent the perspective of caregivers. The concept of frame is employed as an analytical tool for organising the material. The study reconstructs a comprehensive interspecies family frame, understood as a reinterpretation of the general family frame and as evidence of broader sociocultural changes in attitudes toward pets. The analysed texts document a shift from a dominionistic to a humanistic perspective on human–animal relationships; however, this shift is achieved through anthropocentric conceptual categories and the corresponding vocabulary.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

http://od-rana-do-wieczora.pl/2021/02/07/30-dni-z-kotami-czyli-kocierzynstwo-bez-lukru/ (dostęp: 15 XII 2025).

https://blog.mykotty.pl/2025/03/10/pierwsze-dni-kota-w-nowym-domu-czy-to-czas-na-urlop-kocierzynski/ (dostęp: 15 XII 2025).

https://blog.mykotty.pl/2025/08/19/misja-koci-dyplomata-jak-przedstawic-kociaka-starszemu-kotu/ (dostęp: 15 XII 2025).

https://www.canistic.com.pl/nasze-kursy/szczeniaczkowo/?gad_source=1&gad_campaignid=22996806202&gclid=Cj0KCQiArt_JBhCTARIsADQZaylidTAgKAJLVjZhUUHn2qSML5V51SP0R5UBviCUNNaxa0bONbH7nasaAmRNEALw_wcB (dostęp: 15 XII 2025).

https://www.facebook.com/photo/?fbid=1179126354244707&set=a.546379880852694 (dostęp: 12 XII 2025).

https://www.facebook.com/watch/?v=1379143396498759 (dostęp: 15 XII 2025).

https://framenet.icsi.berkeley.edu/frames/Kinship (dostęp: 3 II 2026).

https://howtohau.pl/psi-nastolatek/ (dostęp: 15 XII 2025).

https://kuszlewiczwimieniu.pl/umarla-o-zalobie-po-smierci-psiego-czlonka-rodziny/ (dostęp: 15 XII 2025).

https://mojzdrowyfutrzak.elanco.com/pl/nowi-wlasciciele/psiecko-traktowanie-psa-jak- dziecko (dostęp: 15 XII 2025).

https://www.mykotty.pl/PRZEKOCIE-HODOWLE-cabout-pol-169.html (dostęp: 15 XII 2025).

https://noizz.pl/zwierzeta/tu-lezy-lolek-widzialem-najstarszy-polski-cmentarz-dla-zwierzat/lb3wp97 (dostęp: 15 XII 2025).

https://pl.aleteia.org/2023/07/26/psiecko-nowa-moda-wsrod-singli/ (dostęp: 15 XII 2025).

https://prestizkoszalin.pl/2024/12/pies-ja-i-dziewczyna-to-normalna-rodzina-czym-jest-dla-nas-rodzina-miedzygatunkowa (dostęp: 15 XII 2025).

https://psiehistorie.pl/psiecko/ (dostęp: 15 XII 2025).

https://weekend.gazeta.pl/weekend/7,177333,32091974,zbadaly-relacje-psow-i-ludzi-wplywaja-na-to-z-kim-sie-zwiazemy.html (dostęp: 15 XII 2025).

https://www.youtube.com/watch?v=IxDKHostnU8 (dostęp: 15 XII 2025).

https://zooedukacja.pl/kiedy-pozwolic-zwierzetom-odejsc-eutanazja-jako-wybor/ (dostęp: 15 XII 2025).

Antas J., 2014, Rozmowy z psem, czyli komunikacja międzygatunkowa, Warszawa.

Barcz A., 2016, Realizm ekologiczny. Od ekokrytyki do zookrytyki w literaturze polskiej, Katowice.

Bielińska-Gardziel I., 2009, Stereotyp rodziny we współczesnej polszczyźnie, „Kultura na Pograniczach”, 6, Warszawa.

Blouin D.D., 2013, Are Dogs Children, Companions, or Just Animals? Understanding Variations in People’s Orientations Toward Animals, „Anthrozoös” t. 26, nr 2, s. 279–294, https://doi.org/10.2752/175303713X13636846944402.

Bojałkowska K., 2011, Adoptowałem psa – o nowych użyciach leksemów adopcja, adoptować, zaadoptować we współczesnej polszczyźnie, „Poradnik Językowy” z. 5, s. 54–71.

Burkacka I., 2017, Monoparentalność, wielorodzina i rodzina zrekonstruowana. Współczesne nazwy modeli życia rodzinnego, „Artes Humanae” nr 2, s. 61–94, https://doi.org/10.17951/arte.2017.2.61.

Czaja D., 2009, Zwierzęta w klatce (języków), „Konteksty” t. 63, nr 4, s. 2–9.

Czapliński P., 2012, Literatura i życie. Perspektywy biopoetyki, [w:] A. Legeżyńska, R. Nycz (red.), Teoria – literatura – życie, „Nowa Humanistyka (Warszawa)”, t. 1, Warszawa, s. 63–93.

Dąbrowska A. (red.), 2003, Język a Kultura, t. 15: Opozycja homo – animal w języku i kulturze, „Acta Universitatis Wratislaviensis”, nr 2530, Wrocław.

Domańska E., 2021, Biohumanistyka (rozpoznanie wstępne), [w:] J. Axer, M. Konarzewski (red.), Ekologia interdyscyplinarności, Warszawa, s. 153–173.

Filip G., 2023, Dyskurs animalistyczny w polskim językoznawstwie synchronicznym, „Roczniki Humanistyczne” LXXI, z. 6, s. 83–96, https://doi.org/10.18290/rh23716.5.

Filipowicz A., 2017, (Prze)zwierzęcenia: poetyckie drogi do postantropocentryzmu, Gdańsk.

Fillmore Ch., 1982, Frame Semantics, [w:] The Linguistic Society of Korea (red.), Linguistics in the Morning Calm: Selected Papers from SICOL-1981, Seoul, s. 111–137.

Gajewska M., Żadkowska M., 2024, Para i pies: Wellbeing jako planowana konsekwencja praktyk rodziny międzygatunkowej, „Kultura i Społeczeństwo” LXVIII, nr 4, s. 33–49, https://doi.org/10.35757/KiS.2024.68.4.2.

Gajewska M.A., Żadkowska M., Bieńko M., Mizielińska J., Stasińska A., 2024, Doing Family in Three – Two Partners and an Animal Companion, „Journal of Family Studies” t. 32, nr 1, s. 86–101, https://doi.org/10.1080/13229400.2024.2417246.

Hącia A., Kłosińska K., Łachnik J., Pędzich B., 2021, Słownik polskich neologizmów w Obserwatorium Językowym Uniwersytetu Warszawskiego, [w:] E. Horyń, E. Młynarczyk (red.), Dialog z Tradycją, t. 9: Językowe świadectwo przemian społecznych i kulturowych, Kraków, s. 109–130.

Jankosz M., Przyczyna W., 2024, Relacje między ludźmi a zwierzętami w języku i zachowaniach polskich katolików. Perspektywa komunikacyjna, „Perspektywy Kultury” 47, nr 4, s. 467–479, https://doi.org/10.35765/pk.2024.4704.29.

Jarzyna A., 2019, Post-koiné. Studia o nieantropocentrycznych językach (poetyckich), Łódź, https://doi.org/10.18778/8142-426-4.

Kavetska T., 2025, „Psiecko idzie do psiedszkola” – analiza leksykalna nowego słownictwa używanego przez miłośników psów (na podstawie języka wybranych grup tematycznych portalu Facebook). Niepublikowana praca licencjacka.

Kijak A., 2024, Towarzysz, przyjaciel, wróg… – postrzeganie psa na przykładzie wybranych tekstów, „Językoznawstwo” nr 1 (20), s. 152–160, https://doi.org/10.25312/j.6106.

Kijak-Mantas A., 2025, Sposoby kreacji obrazu psa i jego „języka” w mediach społecznościowych (na przykładzie Insta Reels na Instagramie), „Język Polski” CV, z. 1, s. 80–92, https://doi.org/10.31286/JP.00960.

Klauze M., 2022, Słownictwo miłośników psów, Poznań.

Langacker R.W., 2009, Gramatyka kognitywna. Wprowadzenie, tłum. E. Tabakowska i in., Kraków.

Laurent-Simpson A., 2021, Just Like Family: How Companion Animals Joined the Household, „Animals in Context. NYU Scholarship Online”, New York, [on-line:] https://www.jstor.org/stable/j.ctv2tr53g2 (dostęp: 15 XII 2025).

Lind M., 2024, Meowmy, Pawrents and Menschenwelpen ‘Human Puppies’: Linguistic Practices of Doing Interspecies Families on German Instagram, „Discourse, Context & Media” 60, s. 1–10, https://doi.org/10.1016/j.dcm.2024.100800.

Mamzer H., 2015, Posthumanizm we współczesnych modelach rodzin: zwierzęta jako członkowie rodziny?, [w:] I. Taranowicz, S. Grotowska (red.), Rodzina wobec wyzwań współczesności. Wybrane problemy, Wrocław, s. 151–174.

Mosiołek K., 1992, Stereotypy psa zawarte w języku polskim, „Poradnik Językowy” z. 4, s. 301–304.

Nowak T., 2013, Kim (czym) jest zwierzę i kto (co) jest zwierzęciem? Garść uwag językowych, „Linguistica Copernicana” t. 9, nr 1, s. 183–202, http://dx.doi.org/10.12775/LinCop.2013.009.

Owens N., Grauerholz L., 2018, Interspecies Parenting: How Pet Parents Construct Their Roles, „Humanity & Society” 43, nr 2, s. 96–119, https://doi.org/10.1177/0160597617748166.

Pajdzińska A., 2017, „Śmiercią jakby płytszą nie umierają, ale zdychają zwierzęta” (obraz zwierząt w polszczyźnie na tle ustaleń nauk przyrodniczych), „Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury” 29, s. 135–148, http://dx.doi.org/10.17951/et.2017.29.135.

Pazio-Wlazłowska D., 2025, Rodzina – koncept o wielu obliczach, [w:] eadem (red.), Leksykon aksjologiczny Słowian i ich sąsiadów, t. 6: Rodzina, Lublin–Warszawa, s. 17–27, https://doi.org/10.18485/slavistika.2025.29.2.1

Piela A., 2024, Historycznie o czasowniku zdechnąć–zdychać (na marginesie wypowiedzi medialnej J. Bralczyka), „Poradnik Językowy” z. 9, s. 80–92, https://doi.org/10.33896/PorJ.2024.9.5.

Raszewska-Żurek B., 2010, Ewolucja niektórych elementów stereotypu psa w polszczyźnie, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej” 45, s. 65–80.

Raszewska-Żurek B., 2011, Jak wieszamy psy na… psie – obraz psa w językach zachodniosłowiańskich i ich dialektach, [w:] E. Książek, M. Wojtyła-Świerzowska (red.), Europa Słowian w świetle socjo- i etnolingwistyki. Przeszłość − teraźniejszość, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Russologica”, IV, Kraków, s. 208–216.

Rembowska-Płuciennik M., 2023, Sierść tekstu. Relacje transgatunkowe w zoonarratologii, „Wielogłos” 57, nr 3, s. 1–20, https://doi.org/10.4467/2084395XWI.23.017.18553.

Schollenberger J., 2014, Zwierzoczłekoupiór? Posthumanistyczna refleksja nad zwierzętami, „Przegląd Humanistyczny” 442, nr 1, s. 15–25.

Tokarski R., 1991, Wartościowanie człowieka w metaforach językowych, „Pamiętnik Literacki” LXXXII, nr 1, s. 144–157.

Tokarski R., 2002, Konceptualizacja zwierząt w potocznej świadomości językowej, [w:] M. Mozgawa (red.), Prawna ochrona zwierząt, Lublin, s. 11–18.

Tubylewicz K., 2025, Nie czekam na szklankę wody. O świadomej niedzietności, Wołowiec.

Volsche S., 2018, Negotiated Bonds: The Practice of Childfree Pet Parenting, „Anthrozoös” t. 31, nr 3, s. 367–377, https://doi.org/10.1080/08927936.2018.1455470.

Wielki słownik języka polskiego PAN. Geneza, koncepcja, zasady opracowania, praca zbiorowa, red. P. Żmigrodzki, M. Bańko, B. Batko-Tokarz, J. Bobrowski, A. Czelakowska, M. Grochowski, R. Przybylska, J. Waniakowa, K. Węgrzynek, Kraków 2018.

Wysocka A., 2016, O kilku innowacyjnych sposobach językowego ujęcia relacji homo–animal w mowie współczesnych miłośników zwierząt, [w:] A. Burzyńska-Kamieniecka (red.), Język a Kultura, t. 26: Kulturowe uwarunkowania zachowań językowych − tradycja i zmiana, „Acta Universitatis Wratislaviensis”, nr 3721, Wrocław, s. 289–305.

Zaron Z., 1998, Czy zwierzę to KTOŚ? Językowe dowody podmiotowości zwierząt, „Prace Filologiczne” XLIII, s. 507–515.

Pobrania

Opublikowane

15-05-2026

Numer

Dział

Zagadnienia ogólne

Jak cytować

Falkowska, M. and Chojnacka-Kuraś, M. (2026) “Psiecko, kocierzyństwo i rodzina międzygatunkowa. Językowe przejawy zmian w postrzeganiu zwierząt domowych i relacji ludzie–zwierzęta”, LingVaria, 21(1(41), pp. 43–63. doi:10.12797/LV.21.2026.41.04.

Podobne artykuły

11-20 z 22

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.