Frazematyczny potencjał połączenia wyrazowego bieda z nędzą we współczesnej polszczyźnie
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.16.2021.32.05Keywords:
phrasematics, proverbs, evaluation, intertextualityAbstract
Phrasematic Potential of the Word Combination: bieda z nędzą in Contemporary Polish
The combination of synonymous words, whose origin may be associated with folk demonology and personified notions of Bieda [Poverty] and Nędza [Misery], has become the basis for a few phrasemes that are authenticated in contemporary Polish language. The analysis of research material that includes a variety of texts, differing in terms of topic, genre and style, is the evidence that apart from the phraseme bieda z nędzą, which is registered in dictionaries, also other multi-verbal units, whose basic element of composition is this particular word combination, are used in Polish. The primary significance of the analysed phrasemes results from the presence of two synonymous words denoting a difficult financial situation, which leads to the hyperbolisation of the phenomenon. From the pragmatic perspective, however, they are used mostly as negative evaluation units, referring to the material sphere, but also to various fields, phenomena and events, which, according to the speaker, are characterised by low quality, have visible shortages and symptoms of poverty, or result from negligence or bad taste. As expressively and axiologically marked terms, which are characteristic of the colloquial style, these phrasemes are encountered in comments and discussion forums, as well as media coverage, especially in headlines. Longer phrasemes, which are joined by a clear rhyme, are the elements of intertextual games in various cultural texts: artistic works, blogs and chrematonyms.
Downloads
References
Źródła internetowe
View in Google Scholar
bezkomentarza.pl: https://bezkomentarza.wordpress.com/2014/07/30/bida-z-nedza-przezzycie-pedza-ludzie-bezdomni/ (dostęp: 9 VII 2021).
View in Google Scholar
bidaznedza.pl: http://bidaznedza.pl/zieleniec/?page=kontakt (dostęp: 2 XII 2020).
View in Google Scholar
comperia.pl: https://www.comperia.pl/1884-bida-z-nedza (dostęp: 2 II 2021).
View in Google Scholar
e-teatr.pl: https://e-teatr.pl/krakow-premiera-i-przeglad-przedstawien-teatru-mumerus-a56370 (dostęp: 1 II 2021).
View in Google Scholar
f.kafeteria.pl: https://f.kafeteria.pl/temat/f1/bylam-w-grecji-i-bida-z-nedza-az-piszczy-p_6820204 (dostęp: 4 II 2020).
View in Google Scholar
gs24.pl: https://gs24.pl/w-lipianach-wkopali-sie-w-dlugi-bida-z-nedza-i-stagnacja/ar/5442406 (dostęp: 4 II 2020).
View in Google Scholar
krakvet.pl: https://www.krakvet.pl/forum/koty-pozostale-sprawy-f16/bida-z-nedza-mojeulubione-koty-t11330 (dostęp: 2 XII 2017).
View in Google Scholar
kuchniawkamiennymdomu.blogspot.com: http://kuchniawkamiennymdomu.blogspot.com/2018/08/jeszcze-jedna-wersja-bidy-z-nedza.html (dostęp: 2 II 2021).
View in Google Scholar
makoweabc.pl: http://www.makoweabc.pl/2012/12/kenya-dzien-5-bida-z-nedza-przez-krajpedza/(dostęp: 9 II 2021).
View in Google Scholar
marucha.wordpress.com: https://marucha.wordpress.com/2017/01/29/nedza-z-bida-w-polske-ida/ (dostęp: 4 II 2021).
View in Google Scholar
marzenabogus.pl: http://marzenabogus.pl/2019/06/08/nedza-z-bida-w-parze-ida-o-sytuacji-nauczycieli-w-xix-wieku/ (dostęp: 4 II 2021).
View in Google Scholar
mumerus.net: http://www.mumerus.net/external/mit_jarmark_pl.html (dostęp: 2 II 2021).
View in Google Scholar
nagrzyby.pl: https://nagrzyby.pl/relacje/bida-z-nedza-przez-las-pedza (dostęp: 9 II 2021).
View in Google Scholar
olsztyn.wyborcza.pl: http://olsztyn.wyborcza.pl/olsztyn/1,48726,4150499.html (dostęp: 2 II 2021).
View in Google Scholar
passa.waw.pl: https://www.passa.waw.pl/artykul/nedza-z-bida-z-polski-ida-ale-z-polski-nie-wynida,4927 (dostęp: 4 II 2021).
View in Google Scholar
plotek.pl: https://www.plotek.pl/plotek/1,78649,7507311,jacykow-o-strojach-gwiazd-na-telekamerach-bida-z-nedza-przez.html (dostęp: 9 XII 2021).
View in Google Scholar
pl.pregierz.narkive.com: https://pl.pregierz.narkive.com/1tN6l9sW/bida-z-n-dz-przez-krajp-dz (dostęp: 9 II 2021).
View in Google Scholar
salon24.pl1: https://www.salon24.pl/u/empe/118941,powiem-tak-bida-z-nedza (dostęp: 4 II 2020).
View in Google Scholar
salon24.pl2: https://www.salon24.pl/u/stopklatka/634008,bieda-z-nedza-przez-polske-pedza (dostęp: 9 II 2021).
View in Google Scholar
scigacz.pl: https://www.scigacz.pl/Wniosek,jest,jeden,bida,z,nedza,bimber,pedza,komentarz,153331,29162,cs.html (dostęp: 9 II 2021).
View in Google Scholar
sivka-malaszafa.blogspot.com: https://sivka-malaszafa.blogspot.com/2017/02/bida-z-nedza.html (dostęp: 2 XII 2017).
View in Google Scholar
sport.nowiny.pl: https://sport.nowiny.pl/120379-bida-z-nedza-czyli-pucharowe-granie-w-kuzni-raciborskiej-zdjecia.html (dostęp: 2 II 2021).
View in Google Scholar
sprawynauki.edu.pl: http://www.sprawynauki.edu.pl/archiwum/dzialy-wyd-papierowe/14-nauki-spoleczne/69-54 (dostęp: 4 II 2021).
View in Google Scholar
supernowosci24.pl: http://supernowosci24.pl/podkarpacka-%E2%80%9Cbida-z-nedza%E2%80%9D/ (dostęp: 2 II 2021).
View in Google Scholar
szczecinek.com: https://szczecinek.com/artykul/bieda-i-nedza-bieda/220993 (dostęp: 2 II 2017).
View in Google Scholar
tekstowo.pl1: https://www.tekstowo.pl/piosenka,ewa_dalkowska,tancowaly_bida_z_nedza.html (dostęp: 11 III 2021).
View in Google Scholar
tekstowo.pl2: https://www.tekstowo.pl/piosenka,piotr_bukartyk,bida_z_nedza.html (dostęp: 9 II 2021).
View in Google Scholar
telewizjarepublika.pl: https://telewizjarepublika.pl/czarnecki-tancowala-bieda-z-nedza-takmozna-okreslic-to-co-robi-opozycja,70641.html (dostęp: 4 II 2020).
View in Google Scholar
tygodnikprzeglad.pl: https://www.tygodnikprzeglad.pl/nedza-bieda-polske-ida/ (dostęp: 4 II 2021).
View in Google Scholar
ubezpieczenie.com.pl: https://www.ubezpieczenie.com.pl/forum/opinie-o-towarzystwachubezpieczen/allianz/bida-z-nedza-wojtek-61344 (dostęp: 2 II 2021).
View in Google Scholar
zgorzelec.info: https://www.zgorzelec.info/#!/news/6357 (dostęp: 9 II 2021).
View in Google Scholar
dni.wordpress.com: https://7dni.wordpress.com/2009/03/13/bieda-z-nedza-przez-swiatpedza/(dostęp: 9 II 2021).
View in Google Scholar
Literatura
View in Google Scholar
Badecki K., 1950, Polska satyra mieszczańska. Nowiny sowiźrzalskie, Kraków.
View in Google Scholar
Chlebda W., 1993, Frazematyka, [w:] J. Bartmiński (red.), Encyklopedia kultury polskiej XX wieku, t. 2: Współczesny język polski, Wrocław, s. 327–334.
View in Google Scholar
DSS: A. Nagórko, M. Łaziński, H. Burkhardt, Dystynktywny słownik synonimów, Kraków 2004.
View in Google Scholar
Gumowska I., 2014, Językowy obraz biedy w „Łomżyńskich tekstach gwarowych”, [w:] H. Sędziak, D. Czyż (red.), Polszczyzna Mazowsza i Podlasia, t. 18: Językowa przeszłość i współczesność Mazowsza i Podlasia, Łomża, s. 173–184.
View in Google Scholar
Gumowska I., 2016, Językowy obraz biedy w związkach frazeologicznych i paremiach o charakterze gwarowym, [w:] M. Rak, K. Sikora (red.), Słowiańska frazeologia gwarowa, „Biblioteka LingVariów”, t. 23, Kraków, s. 267–277.
View in Google Scholar
Gumowska-Grochot I., 2020, Polska bieda w perspektywie etymologicznej, historycznojęzykowej i dialektologicznej, „Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury” 32, s. 51–65, https://doi.org/10.17951/et.2020.32.51. DOI: https://doi.org/10.17951/et.2020.32.51
View in Google Scholar
KJP PWN: Korpus Języka Polskiego PWN, [on-line:] https://sjp.pwn.pl/korpus.
View in Google Scholar
Krzyżanowski J., 1958, Mądrej głowie dość dwie słowie, t. 1: Trzy centurie przysłów polskich, Warszawa.
View in Google Scholar
Krzyżanowski J., 1962, Polska bajka ludowa w układzie systematycznym, t. 1, wyd. 2 rozszerz., Warszawa.
View in Google Scholar
Młynarczyk E., 2015, Polski obraz biedy utrwalony w języku i kulturze, „Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury” 27, s. 147–165, https://doi.org/10.17951/et.2015.27.147. DOI: https://doi.org/10.17951/et.2015.27.147
View in Google Scholar
Młynarczyk E., 2016, Zwielokrotnienie zjawisk jako składnik językowego obrazu świata w polskich przysłowiach na temat biedy, „Studia Slavica” XX/1, s. 77–84.
View in Google Scholar
Narodowy Korpus Języka Polskiego, praca zbiorowa, red. A. Przepiórkowski, M. Bańko, R.L. Górski, B. Lewandowska-Tomaszczyk, Warszawa 2012.
View in Google Scholar
NKJP: Narodowy Korpus Języka Polskiego, [on-line:] nkjp.pl.
View in Google Scholar
NKPP: J. Krzyżanowski (red.), Nowa księga przysłów i wyrażeń przysłowiowych polskich, t. 1–4, Warszawa 1969–1978.
View in Google Scholar
Podgórscy B. i A., 2000, Encyklopedia demonów. Diabły, diabełki, jędze, skrzaty, boginki… i wiele innych, Wrocław.
View in Google Scholar
PSWP: H. Zgółkowa (red.), Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, t. 1–50, Poznań 1994–2005.
View in Google Scholar
Rak M., 2015, Kulturemy podhalańskie, „Biblioteka LingVariów”, t. 19, Kraków, https://doi.org/10.12797/9788376386027. DOI: https://doi.org/10.12797/9788376386027
View in Google Scholar
SFzP: A. Kłosińska, E. Sobol, A. Stankiewicz (oprac.), Wielki słownik frazeologiczny PWN z przysłowiami, Warszawa 2005.
View in Google Scholar
SJPD: W. Doroszewski (red.), Słownik języka polskiego, t. I–XI, Warszawa 1958–1969.
View in Google Scholar
SPP: J. Anusiewicz, J. Skawiński, Słownik polszczyzny potocznej, Warszawa – Wrocław 1996.
View in Google Scholar
SW: J. Karłowicz, A.A. Kryński, W. Niedźwiedzki (red.), Słownik języka polskiego, t. I–VIII, Warszawa 1900–1927.
View in Google Scholar
SWil: A. Zdanowicz i in. (red.), Słownik języka polskiego, t. I–II, Wilno 1861, [on-line:] http://eswil.ijp.pan.pl.
View in Google Scholar
SWJP: B. Dunaj (red.), Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1996.
View in Google Scholar
Wielki słownik języka polskiego PAN. Geneza, koncepcja, zasady opracowania, P. Żmigrodzki, M. Bańko, B. Batko-Tokarz, J. Bobrowski, A. Czelakowska, M. Grochowski, R. Przybylska, J. Waniakowa, K. Węgrzynek, Kraków 2018.
View in Google Scholar
Wójcicki K.W., 1881, Nędza z Biedą. Baśń ludowa (baśnie i podania ludu polskiego), Warszawa.
View in Google Scholar
WSJP PAN: P. Żmigrodzki (red.), Wielki słownik języka polskiego PAN, [on-line:] http://wsjp.pl.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
