Frazematyczny potencjał połączenia wyrazowego bieda z nędzą we współczesnej polszczyźnie

Authors

DOI:

https://doi.org/10.12797/LV.16.2021.32.05

Keywords:

phrasematics, proverbs, evaluation, intertextuality

Abstract

Phrasematic Potential of the Word Combination: bieda z nędzą in Contemporary Polish

The combination of synonymous words, whose origin may be associated with folk demonology and personified notions of Bieda [Poverty] and Nędza [Misery], has become the basis for a few phrasemes that are authenticated in contemporary Polish language. The analysis of research material that includes a variety of texts, differing in terms of topic, genre and style, is the evidence that apart from the phraseme bieda z nędzą, which is registered in dictionaries, also other multi-verbal units, whose basic element of composition is this particular word combination, are used in Polish. The primary significance of the analysed phrasemes results from the presence of two synonymous words denoting a difficult financial situation, which leads to the hyperbolisation of the phenomenon. From the pragmatic perspective, however, they are used mostly as negative evaluation units, referring to the material sphere, but also to various fields, phenomena and events, which, according to the speaker, are characterised by low quality, have visible shortages and symptoms of poverty, or result from negligence or bad taste. As expressively and axiologically marked terms, which are characteristic of the colloquial style, these phrasemes are encountered in comments and discussion forums, as well as media coverage, especially in headlines. Longer phrasemes, which are joined by a clear rhyme, are the elements of intertextual games in various cultural texts: artistic works, blogs and chrematonyms.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Źródła internetowe
View in Google Scholar

bezkomentarza.pl: https://bezkomentarza.wordpress.com/2014/07/30/bida-z-nedza-przezzycie-pedza-ludzie-bezdomni/ (dostęp: 9 VII 2021).
View in Google Scholar

bidaznedza.pl: http://bidaznedza.pl/zieleniec/?page=kontakt (dostęp: 2 XII 2020).
View in Google Scholar

comperia.pl: https://www.comperia.pl/1884-bida-z-nedza (dostęp: 2 II 2021).
View in Google Scholar

e-teatr.pl: https://e-teatr.pl/krakow-premiera-i-przeglad-przedstawien-teatru-mumerus-a56370 (dostęp: 1 II 2021).
View in Google Scholar

f.kafeteria.pl: https://f.kafeteria.pl/temat/f1/bylam-w-grecji-i-bida-z-nedza-az-piszczy-p_6820204 (dostęp: 4 II 2020).
View in Google Scholar

gs24.pl: https://gs24.pl/w-lipianach-wkopali-sie-w-dlugi-bida-z-nedza-i-stagnacja/ar/5442406 (dostęp: 4 II 2020).
View in Google Scholar

krakvet.pl: https://www.krakvet.pl/forum/koty-pozostale-sprawy-f16/bida-z-nedza-mojeulubione-koty-t11330 (dostęp: 2 XII 2017).
View in Google Scholar

kuchniawkamiennymdomu.blogspot.com: http://kuchniawkamiennymdomu.blogspot.com/2018/08/jeszcze-jedna-wersja-bidy-z-nedza.html (dostęp: 2 II 2021).
View in Google Scholar

makoweabc.pl: http://www.makoweabc.pl/2012/12/kenya-dzien-5-bida-z-nedza-przez-krajpedza/(dostęp: 9 II 2021).
View in Google Scholar

marucha.wordpress.com: https://marucha.wordpress.com/2017/01/29/nedza-z-bida-w-polske-ida/ (dostęp: 4 II 2021).
View in Google Scholar

marzenabogus.pl: http://marzenabogus.pl/2019/06/08/nedza-z-bida-w-parze-ida-o-sytuacji-nauczycieli-w-xix-wieku/ (dostęp: 4 II 2021).
View in Google Scholar

mumerus.net: http://www.mumerus.net/external/mit_jarmark_pl.html (dostęp: 2 II 2021).
View in Google Scholar

nagrzyby.pl: https://nagrzyby.pl/relacje/bida-z-nedza-przez-las-pedza (dostęp: 9 II 2021).
View in Google Scholar

olsztyn.wyborcza.pl: http://olsztyn.wyborcza.pl/olsztyn/1,48726,4150499.html (dostęp: 2 II 2021).
View in Google Scholar

passa.waw.pl: https://www.passa.waw.pl/artykul/nedza-z-bida-z-polski-ida-ale-z-polski-nie-wynida,4927 (dostęp: 4 II 2021).
View in Google Scholar

plotek.pl: https://www.plotek.pl/plotek/1,78649,7507311,jacykow-o-strojach-gwiazd-na-telekamerach-bida-z-nedza-przez.html (dostęp: 9 XII 2021).
View in Google Scholar

pl.pregierz.narkive.com: https://pl.pregierz.narkive.com/1tN6l9sW/bida-z-n-dz-przez-krajp-dz (dostęp: 9 II 2021).
View in Google Scholar

salon24.pl1: https://www.salon24.pl/u/empe/118941,powiem-tak-bida-z-nedza (dostęp: 4 II 2020).
View in Google Scholar

salon24.pl2: https://www.salon24.pl/u/stopklatka/634008,bieda-z-nedza-przez-polske-pedza (dostęp: 9 II 2021).
View in Google Scholar

scigacz.pl: https://www.scigacz.pl/Wniosek,jest,jeden,bida,z,nedza,bimber,pedza,komentarz,153331,29162,cs.html (dostęp: 9 II 2021).
View in Google Scholar

sivka-malaszafa.blogspot.com: https://sivka-malaszafa.blogspot.com/2017/02/bida-z-nedza.html (dostęp: 2 XII 2017).
View in Google Scholar

sport.nowiny.pl: https://sport.nowiny.pl/120379-bida-z-nedza-czyli-pucharowe-granie-w-kuzni-raciborskiej-zdjecia.html (dostęp: 2 II 2021).
View in Google Scholar

sprawynauki.edu.pl: http://www.sprawynauki.edu.pl/archiwum/dzialy-wyd-papierowe/14-nauki-spoleczne/69-54 (dostęp: 4 II 2021).
View in Google Scholar

supernowosci24.pl: http://supernowosci24.pl/podkarpacka-%E2%80%9Cbida-z-nedza%E2%80%9D/ (dostęp: 2 II 2021).
View in Google Scholar

szczecinek.com: https://szczecinek.com/artykul/bieda-i-nedza-bieda/220993 (dostęp: 2 II 2017).
View in Google Scholar

tekstowo.pl1: https://www.tekstowo.pl/piosenka,ewa_dalkowska,tancowaly_bida_z_nedza.html (dostęp: 11 III 2021).
View in Google Scholar

tekstowo.pl2: https://www.tekstowo.pl/piosenka,piotr_bukartyk,bida_z_nedza.html (dostęp: 9 II 2021).
View in Google Scholar

telewizjarepublika.pl: https://telewizjarepublika.pl/czarnecki-tancowala-bieda-z-nedza-takmozna-okreslic-to-co-robi-opozycja,70641.html (dostęp: 4 II 2020).
View in Google Scholar

tygodnikprzeglad.pl: https://www.tygodnikprzeglad.pl/nedza-bieda-polske-ida/ (dostęp: 4 II 2021).
View in Google Scholar

ubezpieczenie.com.pl: https://www.ubezpieczenie.com.pl/forum/opinie-o-towarzystwachubezpieczen/allianz/bida-z-nedza-wojtek-61344 (dostęp: 2 II 2021).
View in Google Scholar

zgorzelec.info: https://www.zgorzelec.info/#!/news/6357 (dostęp: 9 II 2021).
View in Google Scholar

dni.wordpress.com: https://7dni.wordpress.com/2009/03/13/bieda-z-nedza-przez-swiatpedza/(dostęp: 9 II 2021).
View in Google Scholar

Literatura
View in Google Scholar

Badecki K., 1950, Polska satyra mieszczańska. Nowiny sowiźrzalskie, Kraków.
View in Google Scholar

Chlebda W., 1993, Frazematyka, [w:] J. Bartmiński (red.), Encyklopedia kultury polskiej XX wieku, t. 2: Współczesny język polski, Wrocław, s. 327–334.
View in Google Scholar

DSS: A. Nagórko, M. Łaziński, H. Burkhardt, Dystynktywny słownik synonimów, Kraków 2004.
View in Google Scholar

Gumowska I., 2014, Językowy obraz biedy w „Łomżyńskich tekstach gwarowych”, [w:] H. Sędziak, D. Czyż (red.), Polszczyzna Mazowsza i Podlasia, t. 18: Językowa przeszłość i współczesność Mazowsza i Podlasia, Łomża, s. 173–184.
View in Google Scholar

Gumowska I., 2016, Językowy obraz biedy w związkach frazeologicznych i paremiach o charakterze gwarowym, [w:] M. Rak, K. Sikora (red.), Słowiańska frazeologia gwarowa, „Biblioteka LingVariów”, t. 23, Kraków, s. 267–277.
View in Google Scholar

Gumowska-Grochot I., 2020, Polska bieda w perspektywie etymologicznej, historycznojęzykowej i dialektologicznej, „Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury” 32, s. 51–65, https://doi.org/10.17951/et.2020.32.51. DOI: https://doi.org/10.17951/et.2020.32.51
View in Google Scholar

KJP PWN: Korpus Języka Polskiego PWN, [on-line:] https://sjp.pwn.pl/korpus.
View in Google Scholar

Krzyżanowski J., 1958, Mądrej głowie dość dwie słowie, t. 1: Trzy centurie przysłów polskich, Warszawa.
View in Google Scholar

Krzyżanowski J., 1962, Polska bajka ludowa w układzie systematycznym, t. 1, wyd. 2 rozszerz., Warszawa.
View in Google Scholar

Młynarczyk E., 2015, Polski obraz biedy utrwalony w języku i kulturze, „Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury” 27, s. 147–165, https://doi.org/10.17951/et.2015.27.147. DOI: https://doi.org/10.17951/et.2015.27.147
View in Google Scholar

Młynarczyk E., 2016, Zwielokrotnienie zjawisk jako składnik językowego obrazu świata w polskich przysłowiach na temat biedy, „Studia Slavica” XX/1, s. 77–84.
View in Google Scholar

Narodowy Korpus Języka Polskiego, praca zbiorowa, red. A. Przepiórkowski, M. Bańko, R.L. Górski, B. Lewandowska-Tomaszczyk, Warszawa 2012.
View in Google Scholar

NKJP: Narodowy Korpus Języka Polskiego, [on-line:] nkjp.pl.
View in Google Scholar

NKPP: J. Krzyżanowski (red.), Nowa księga przysłów i wyrażeń przysłowiowych polskich, t. 1–4, Warszawa 1969–1978.
View in Google Scholar

Podgórscy B. i A., 2000, Encyklopedia demonów. Diabły, diabełki, jędze, skrzaty, boginki… i wiele innych, Wrocław.
View in Google Scholar

PSWP: H. Zgółkowa (red.), Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, t. 1–50, Poznań 1994–2005.
View in Google Scholar

Rak M., 2015, Kulturemy podhalańskie, „Biblioteka LingVariów”, t. 19, Kraków, https://doi.org/10.12797/9788376386027. DOI: https://doi.org/10.12797/9788376386027
View in Google Scholar

SFzP: A. Kłosińska, E. Sobol, A. Stankiewicz (oprac.), Wielki słownik frazeologiczny PWN z przysłowiami, Warszawa 2005.
View in Google Scholar

SJPD: W. Doroszewski (red.), Słownik języka polskiego, t. I–XI, Warszawa 1958–1969.
View in Google Scholar

SPP: J. Anusiewicz, J. Skawiński, Słownik polszczyzny potocznej, Warszawa – Wrocław 1996.
View in Google Scholar

SW: J. Karłowicz, A.A. Kryński, W. Niedźwiedzki (red.), Słownik języka polskiego, t. I–VIII, Warszawa 1900–1927.
View in Google Scholar

SWil: A. Zdanowicz i in. (red.), Słownik języka polskiego, t. I–II, Wilno 1861, [on-line:] http://eswil.ijp.pan.pl.
View in Google Scholar

SWJP: B. Dunaj (red.), Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1996.
View in Google Scholar

Wielki słownik języka polskiego PAN. Geneza, koncepcja, zasady opracowania, P. Żmigrodzki, M. Bańko, B. Batko-Tokarz, J. Bobrowski, A. Czelakowska, M. Grochowski, R. Przybylska, J. Waniakowa, K. Węgrzynek, Kraków 2018.
View in Google Scholar

Wójcicki K.W., 1881, Nędza z Biedą. Baśń ludowa (baśnie i podania ludu polskiego), Warszawa.
View in Google Scholar

WSJP PAN: P. Żmigrodzki (red.), Wielki słownik języka polskiego PAN, [on-line:] http://wsjp.pl.
View in Google Scholar

Downloads

Published

2021-11-18

Issue

Section

Contemporary Polish

How to Cite

Młynarczyk, E. (2021) “Frazematyczny potencjał połączenia wyrazowego bieda z nędzą we współczesnej polszczyźnie”, LingVaria, 16(2(32), pp. 47–59. doi:10.12797/LV.16.2021.32.05.

Similar Articles

1-10 of 26

You may also start an advanced similarity search for this article.