Konserwatyści galicyjscy wobec kwestii ukraińskiej w okresie rządów namiestnika Leona Pinińskiego (1898-1903)

Authors

DOI:

https://doi.org/10.12797/KPK.12.2020.12.03

Keywords:

Leon Piniński, Galicia, Polish-Ukrainian relations, conservatives, Podolacy, stańczycy

Abstract

Galician Conservatives on the Ukrainian Question during the Time of Governor Leon Piniński (1898-1903)

The article examines the attitude of Galician conservatives towards the Ukrainian question during the time of Governor Leon Piniński. It discusses the issue of establishing new schools with Ukrainian as the language of instruction and a Ukrainian University in Lviv, and the problem of the 1902-1903 farmers’ strikes in the East Galician countryside, which had not only national but also social grounds. The author also draws attention to the course of the elections to the National Parliament and the Council of State, and their impact on Polish-Ukrainian relations. The author argues that the actions taken during this period by both the governor and part of the broadly understood conservative camp contributed to the deterioration of the mutual relations.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Tomasz Dudek, Biblioteka Jagiellońska

Historyk, bibliotekarz, archiwista, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego, doktor nauk humanistycznych w zakresie historii. Publikował m.in. we „Wrocławskich Studiach Wschodnich”, w „Sowińcu”, „Krakowskim Roczniku Archiwalnym”, jest autorem książek: Kostiuchnówka 1916 (Warszawa 2017); Przebraże 1943 (Warszawa 2019); Karpacka kampania Legionów polskich 1914-1915 (Warszawa 2020). Zainteresowania naukowe: historia Polski XIX-XX w., dzieje Galicji, historia wojskowości, stosunki polsko-ukraińskie.

References

Źródła archiwalne:

Archiwum Państwowe w Przemyślu (APP):

sygn. 9480: Korespondencja biskupa Konstantego Czechowicza, Pismo starosty żółkiewskiego

Juliusza Szumlańskego do wicemarszałka Czechowicza z dnia 14 VII 1899.

Biblioteka Jagiellońska. Sekcja rękopisów (BJ):

sygn. 8104/IV: M. Bobrzyński, Z moich pamiętników, t. 1 [rkps].

sygn. 8088/III: Korespondencja Michała Bobrzyńskiego z lat 1902-1904.

sygn. 15533/II: J. Zieliński, Dzieje miasta Stanisławowa 1662-1939 [mszps].

sygn. akc. 98/64: S. Uhma, Lwów na początku XX w., t. 1 [mszps].

Biblioteka Narodowa. Zakład Zbiorów Audiowizualnych (BN):

sygn. MF 50900: S. Madeyski, Pamiętniki, Biblioteka Narodowa, bs.

Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu. Oddział Rękopisów (ZNiO):

sygn. 6815/II: Korespondencja Władysława Gniewosza.

sygn. 7089/I: Papiery Zaleskich. Listy Wacława do Filipa Zaleskiego, t. 23, cz. 2.

sygn. 7997/II: Archiwum Rozwadowskich. Materiały dotyczące wyborów do Sejmu Galicyjskiego i austriackiej Rady Państwa w latach 1902-1913.

sygn. 12477/II: A. Wysocki, Dzieje mojej służby 1900-1938, t. 1 [mszps].

sygn. 13155/II: J. Kapuściński, Wieś i ludzie. Wspomnienia i pamiętniki z lat 1901-1956, t. 1 [mszps].

sygn. 14103/III: B. Longchamps de Berier, Wspomnienia 1884-1918 [mszps].

sygn. 15394/II: T. Porembalski, Wspomnienia z lat 1896-1960, t. 1: Lata 1896-1939 [mszps].

sygn. 15539/III: A. Rozwadowski, Pamiętniki. Kopa lat 1876-1939 [mszps/rkps].

sygn. 17191/I: Dorobek naukowy lwowskich szkół wyższych, t. 1, Lwów 1944 [mszps].

Львівська національна наукова бібліотека України імені В. Стефаника (ЛННБУ, cyfrowe kopie dostępne w Oddziale Zbiorów Cyfrowych Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu: http://bazy.oss.wroc.pl/kzc/)

ф. 5: Rękopisy Zakładu Narodowego im. Ossolińskich:

|5461/I: A. Rayski, Silva rerum politicarum 1900-1905.

|7096/II: Listy różnych osób do Wacława Zaleskiego 1875-1913, t. 38, cz. 2.

Źródła drukowane:

Mowa posła Władysława Gniewosza wygłoszona na sejmiku sprawozdawczym w Złoczowie dnia 1 września 1902 r., Brody 1902.

Stenograficzne sprawozdania Sejmu Krajowego Królestwa Galicji i Lodomerii wraz z Wielkim Księstwem Krakowskim, Lwów 1898-1907.

Prasa:

„Czas” 1899-1902.

„Dziennik Polski” 1901.

„Gazeta Lwowska” 1902.

„Gazeta Narodowa” 1900-1903.

„Kraj” 1898, 1900-1901.

„Przedświt” 1901-1902.

„Przegląd Polityczny Społeczny i Literacki” 1898-1899, 1901-1902.

„Przegląd Polski” 1901-1903.

„Słowo Polskie” 1901-1902.

„Świat Słowiański” 1908, 1910.

Opracowania:

Arkusza H., Problem nadużyć w czasie wyborów sejmowych w Galicji Wschodniej w okresie autonomii. Prawo a praktyka, [w:] Ustrój i prawo w przeszłości dalszej i bliższej. Studia historyczne o prawie dedykowane profesorowi Stanisławowi Grodziskiemu w pięćdziesiątą rocznicę pracy naukowej, red. J. Malec, W. Uruszczak, Kraków 2001, s. 211-228.

Arkusza O., Rusini galicyjscy drugiej połowy XIX – początku XX wieku. Między ukraińskim a wszechruskim wariantem tożsamości narodowej, „Prace Historyczne” 2017, nr 144, z. 2: Kształty galicyjskich tożsamości, red. A. Świątek, s. 277-302, https://doi.org/10.4467/20844069ph.17.015.6258.

Baluk W., Koncepcje polityki narodowościowej Ukrainy. Tradycje i współczesność, Warszawa 2002, Acta Universitatis Wratislaviensis, nr 2348.

Blicharski Cz., Tarnopol w latach 1809-1945. Od epizodu epopei napoleońskiej do wypędzenia, Biskupice 1993.

Dąbrowiecki W., Z zagadnień sprawy polsko-ruskiej, Kraków 1913.

Górski A., Podolacy. Obóz polityczny i jego liderzy, Warszawa 2013.

Gruchała J., Rząd austriacki i polskie stronnictwa polityczne w Galicji wobec kwestii ukraińskiej (1890-1914), Katowice 1988, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, nr 981.

Jadczak R., Polsko-ukraiński spór o charakter uniwersytetu lwowskiego w latach 1900-1922, [w:] Polska i Ukraina. Sojusz 1920 r. i jego następstwa, red. Z. Karpus, W. Rezmer, E. Wiszka, Toruń 1997, s. 421-430.

Jakubowska U., Lwów na przełomie XIX i XX w. Przegląd środowisk prasotwórczych, Warszawa 1991.

Kubasik A., Arcybiskupa Szeptyckiego wizja narodu, państwa i cerkwi, Kraków 1999, Biblioteka Historyczna Archiwum Metropolii Lwowskiej Obrządku Łacińskiego w Krakowie, t. 3.

Kulczycki L., Ugoda polsko-ruska, Lwów 1912.

Litwin D., O polską rację stanu w Austrii. Polacy w życiu politycznym Austrii w okresie monarchii dualistycznej (1867-1918), Lublin 2008.

Łazuga W., Kalkulować. Polacy na szczytach C.K. Monarchii, Poznań 2013.

Łazuga W., Ostatni stańczyk. Michał Bobrzyński – portret konserwatysty, Poznań 1982, Galicjana.

Maciak D., Ukraiński ruch narodowy w Galicji przed I wojną światową, „Więź” 1987, z. 9, s. 119-130.

Michalewska K., Sprawa Uniwersytetu Ukraińskiego w latach 1848-1914, „Studia Historyczne” 1984, z. 1, s. 35-60.

Nowak M., Dwa światy. Zagadnienie identyfikacji narodowej Andrzeja Szeptyckiego w latach 1895-1914, Gdańsk 2018.

Osadczy W., Kościół i cerkiew na wspólnej drodze. Concordia 1863 r., Lublin 1999.

Partacz Cz., Od Badeniego do Potockiego. Stosunki polsko-ukraińskie w Galicji w latach 1888-1908, Toruń 1997.

Partacz Cz., Strajki rolne w Galicji w latach 1902, 1903, „Zeszyty Naukowe. Prace Instytutu Nauk Społecznych Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie” 1988, z. 7, s. 5-25.

Partacz Cz., Walka ukraińsko-polska o przynależność narodową chłopów wschodniogalicyjskich, „Zeszyty Naukowe. Prace Instytutu Nauk Społecznych Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie” 1995, z. 9, s. 39-50.

Semczyszyn M., Galicyjskie wybory. Działalność Centralnego Komitetu Wyborczego dla Galicji Wschodniej w latach 1867-1906, Warszawa 2014.

Torzecki R., Z problematyki stosunków polsko-ukraińskich, „Dzieje Najnowsze” 1985, z. 2, s. 151-166.

Wątor A., Faryś J., Edward Dubanowicz 1881-1943. Biografia polityczna, Szczecin 1994, Rozprawy i Studia US, t. 147.

Wątor A., Galicyjska Rada Narodowa 1907-1914. Z dziejów instytucji obywatelskiej, Szczecin 2000, Rozprawy i Studia US, t. 355.

Wątor A. Stosunek ziemian wschodniogalicyjskich (podolaków) do narodowego ruchu ukraińskiego na przełomie XIX i XX w., „Szczecińskie Studia Historyczne” 2000, z. 13, s. 141-157.

Wątor A., Ziemianin-polityk Tadeusz Cieński, 1856-1925. Z dziejów konserwatyzmu wschodniogalicyjskiego, Szczecin 1997, Rozprawy i Studia – Uniwersytet Szczeciński, t. 258.

Wendland A., Die Rusophilen in Galizien. Ukrainische Konservative zwischen Österreich und Russland (1848-1915), Wien 2001.

Wereszycki H., Historia polityczna Polski 1864-1918, wyd. 2, Warszawa 1990.

Wereszycki H., Pod berłem Habsburgów, Kraków 1986.

Wiśnicki J., Sprawa ukraińska jako element walki politycznej pomiędzy konserwatystami a Narodową Demokracją w Galicji przed I Wojną Światową, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio F” 1995, t. 50, s. 219-233.

Zaszkilniak L., Polsko-ukraiński spór o Galicję na początku XX w. Między świadomością historyczną a realiami, [w:] Narody i historia, red. A. Rzegocki, Kraków 2000, s. 156-169,

Studia i Analizy, nr 1.

Zaszkilniak L., Stosunki polsko-ukraińskie na przełomie XIX i XX wieku. Zarys problematyki, „Biuletyn Ukrainoznawczy” 2000, z. 6, s. 34-47.

Zielecki A., Ukraińskie i polskie stronnictwa polityczne w Galicji w latach 1900-1908, „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie” 1978, z. 2, s. 55-85.

Аркуша O., Українсько-польські відносини у Східній Галичині на початку ХХ століття.

Акція Влодзімєжа Козловського 1902-1903 років, „Вісник Львівського університету.

Серія історична” 2002, вип. 37, s. 268-314.

Качмар B., Питання про створення українського університету у Львові в австрійському парламенті на початку ХХ ст., [w:] Львів. Місто, суспільство, культура, ред.

M. Мудрий, т. 3, Львів 1999, s. 421-431.

Качмар B., Суспільно-політичне відлуння сецесії українських студентів з Львівського університету в грудні 1901 року, „Вісник Львівського університету. Серія історична” 1999, вип. 34, s. 289-299.

Красівський О., Східна Галичина і Польща в 1918-1923. Проблеми взаємовідносин, Київ 1998.

Левицький К., Українські політики Галичини, Тернопіль 1996.

Мудрий M., Від Австрії до Польщі. Проблема українського університету у Львові в першій чверті XX ст., [w:] Lwów. Miasto, społeczeństwo, kultura, t. 4: Studia z dziejów Lwowa, red. K. Karolczak, Kraków 2002, s. 291-309.

Published

2020-12-01

How to Cite

Dudek, Tomasz. 2020. “Konserwatyści Galicyjscy Wobec Kwestii ukraińskiej W Okresie rządów Namiestnika Leona Pinińskiego (1898-1903)”. Krakowskie Pismo Kresowe 12 (December):51-80. https://doi.org/10.12797/KPK.12.2020.12.03.