Ciągłość i zmienność jako problem badań diachronicznych
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.10.2015.20.12Keywords:
linguistic history, system, vocabulary, communication, variability, stabilityAbstract
Continuity and variability as a problem in diachronic research
The paper concerns two interlocking phenomena of linguistic history – the stability of elements of language, which ensures a long-term communicative continuity, and the variability of the system and of the vocabulary, which is an inherent quality of every natural language. It has always been the variability that was seen as the primary indicator of a diachronic outlook on language, and the main research problem has been to describe and to date linguistic changes and their mutual relation in the historical linguistic process. It seems to be an interesting research task to invert the perspective and to concentrate on what is stable in the language and its usage, i.e. on the level of the grammatical system, vocabulary, and communication habits. It ought to be recognized that it is not just variability, but also the constant struggle of these two opposing tendencies, that causes language to be viewed as a dynamical system.
Downloads
References
Aitchison J., 2012, Language Change. Progress or Decay?, Cambridge.
View in Google Scholar
Bajerowa I., 1964, Kształtowanie się systemu polskiego języka literackiego w XVIII wieku, Wrocław.
View in Google Scholar
Bajerowa I., 1969, Strukturalna interpretacja historii języka, „Język Polski” XLIX, z. 2, s. 81–103.
View in Google Scholar
Bajerowa I., 1986, Polski język ogólny XIX wieku. Stan i ewolucja, t. 1: Ortografia, fonologia z fonetyką, morfonologia, Katowice.
View in Google Scholar
Bajerowa I., 1992, Polski język ogólny XIX wieku. Stan i ewolucja, t. 2: Fleksja, Katowice.
View in Google Scholar
Bajerowa I., 2000a, Polski język ogólny XIX wieku. Stan i ewolucja, t. 3: Składnia. Synteza, Katowice.
View in Google Scholar
Bajerowa I., 2000b, Tendencja do normalizacji jako główny czynnik rozwojowy polskiego języka ogólnego, [w:] K. Rymut, W.R. Rzepka (red.), Studia historycznojęzykowe III. Rozwój polskiego systemu językowego, Kraków, s. 9–14.
View in Google Scholar
Baudouin de Courtenay J.N., 1915/1983, Charakterystyka psychologiczna języka polskiego, [w:] idem, Dzieła wybrane, t. 5, Warszawa, s. 28–98.
View in Google Scholar
Dubisz S., 2004, Kształtowanie się standardów odmian komunikacyjno-stylowych w dziejach języka polskiego, „Poradnik Językowy” z. 8, s. 3–19.
View in Google Scholar
Dubisz S., 2006, Strukturalna interpretacja ewolucji systemu gramatycznego polszczyzny, [w:] S. Cygan (red.), Staropolszczyzna piękna i interesująca, t. 1, Kielce, s. 31–41.
View in Google Scholar
Jankowiak L.A., 1997, Prasłowiańskie dziedzictwo leksykalne we współczesnej polszczyźnie ogólnej (na podstawie „Słownika prasłowiańskiego” t. 1–7), Warszawa.
View in Google Scholar
Kleszczowa K., 2007, Na straży niezmienności modeli słowotwórczych, „Biuletyn PTJ” z. LXIII, s. 115–124.
View in Google Scholar
Kleszczowa K., 2012a, O historycznej ciągłości kompetencji językowej, [w:] eadem, Tajemnice dynamiki języka. Księga jubileuszowa, Katowice, s. 215–230.
View in Google Scholar
Kleszczowa K., 2012b, Stabilne w żywiole przemian. Ze studiów nad historią polskich przymiotników, [w:] eadem, Tajemnice dynamiki języka. Księga jubileuszowa, Katowice, s. 231–238.
View in Google Scholar
Kowalska A., 1976, Ewolucja analitycznych form czasownikowych z imiesłowem na -ł w języku polskim, Katowice.
View in Google Scholar
Książek-Bryłowa W., 1994a, Uwarunkowania, przyczyny i mechanizm zmian fleksyjnych (na przykładzie wariantów fleksyjnych), [w:] E. Wrocławska (red.), Uwarunkowania i przyczyny zmian językowych, Warszawa, s. 55–60.
View in Google Scholar
Książek-Bryłowa W., 1994b, Wariantywność fleksji w historii i gwarach języka polskiego, Lublin.
View in Google Scholar
Lehr-Spławiński T., 1978, Język polski. Pochodzenie, powstanie, rozwój, Warszawa.
View in Google Scholar
Mańczak W., 1996, Problemy językoznawstwa ogólnego, Wrocław–Warszawa–Kraków.
View in Google Scholar
Perlin J., 2004, Metodologia językoznawstwa diachronicznego, Warszawa.
View in Google Scholar
Rejter A., 2006, Dialog w staropolskiej literaturze popularnej – między potocznością a polifonią dyskursu, [w:] M. Kita, J. Grzenia (red.), Czas i konwersacja. Przeszłość i teraźniejszość, Katowice, s. 131–145.
View in Google Scholar
Ringe D., Eska J., 2013, Historical Linguistics. Toward a Twenty-First Century Reintegration, New York.
View in Google Scholar
Rokoszowa J., 1989, Czas a język. O asymetrii reguł językowych, Kraków.
View in Google Scholar
Rzepka W.R., 1975, Dopełniacz w funkcji biernika męskich form osobowych w liczbie mnogiej w polszczyźnie XVII w., Wrocław.
View in Google Scholar
Rzepka W.R., 1985, Demorfologizacja rodzaju w liczbie mnogiej rzeczowników w polszczyźnie XVI–XVII wieku, Poznań.
View in Google Scholar
Siuciak M., 2000, Zróżnicowanie gatunkowe komunikacji ustnej w XVII wieku, [w:] D. Ostaszewska (red.), Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 1: Mowy piękno wielorakie, Katowice, s. 355–369.
View in Google Scholar
Siuciak M., 2004, „Rozmowa albo dialog” – wykorzystanie modelu ustnej komunikacji w literaturze XVI i XVII w., [w:] D. Ostaszewska (red.), Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 2: Tekst a gatunek, Katowice, s. 414–423.
View in Google Scholar
Siuciak M., 2008, Kształtowanie się kategorii gramatycznej liczebnika w języku polskim, Katowice.
View in Google Scholar
Słoboda A., 2012, Liczebnik w grupie nominalnej średniowiecznej polszczyzny. Semantyka i składnia, Poznań.
View in Google Scholar
Walczak B., 2002, Czy język, ewoluując, doskonali się?, [w:] A. Maliszewska (red.), O doskonałości, cz. 1, s. 367–376.
View in Google Scholar
Wilkoń A., 2010, Trwanie a zmiana w języku, „LingVaria” V, nr 2(10), s. 69–74.
View in Google Scholar
Wilkoń A., 2011, Trwanie i jego rodzaje w języku, [w:] B. Dunaj, M. Rak (red.), Badania historycznojęzykowe.
View in Google Scholar
Stan, metodologia, perspektywy, „Biblioteka LingVariów” t. 14, Kraków, s. 65–70.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
