Futryniarze, kościelniki, sienne goście... w tradycyjnej obrzędowości weselnej (na materiale gwar Lubelszczyzny)
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.21.2026.41.13Słowa kluczowe:
obrzęd weselny, nieproszony gość, gwara, tradycjaAbstrakt
FUTRYNIARZE, KOŚCIELNIKI, SIENNE GOŚCIE... IN TRADITIONAL WEDDING RITUALS (ON THE MATERIAL OF THE DIALECT OF THE LUBLIN REGION)
The subject of the considerations are uninvited guests at a traditional country wedding, i.e. ‘a group of young men who were not invited, but came to dance and have refreshments'. The names recorded in the dialect of the Lublin region futryniarze, goście progowi, kościelne, kościelniaki, kościelnicy, kościelniki, nieproszone goście, obozowce, pasierby, postrona, postronne goście, przydany, sienne, sienne goście, surowce, sybiraki, wieczorowe, zaporożcy, zawiślaki, are part of wedding customs as one of the important elements of the traditional rite of passage and folk conceptualization of the world. Values anchored in community, hospitality, the need to be together, bringing good wishes, conveying goodness and sharing it are profiled due to time, place and the relationship between self and stranger. The material basis is the statements of the inhabitants of the villages of the Lublin region.
Pobrania
Bibliografia
Adamowski J., 1999, Kategoria przestrzeni w folklorze. Studium etnolingwistyczne, Lublin.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 1999, Punkt widzenia, perspektywa, językowy obraz świata, [w:] idem (red.), Językowy obraz świata, Lublin, s. 103–120.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 2015, Tradycja „uśpiona” w języku. Pytania o źródła polskiej tożsamości kulturowej, [w:] J. Adamowski, M. Wójcicka (red.), Wartości w języku i kulturze, „Tradycja dla Współczesności. Ciągłość i Zmiana”, t. 8, Lublin, s. 11–33.
View in Google Scholar
Chlebda W., 2012, Pamięć ujęzykowiona, [w:] J. Adamowski, M. Wójcicka (red.), Pamięć jako kategoria rzeczywistości kulturowej, „Tradycja dla Współczesności. Ciągłość i Zmiana”, t. 6, Lublin, s. 109–119.
View in Google Scholar
Grzegorczykowa R., 1998, Profilowanie a inne pojęcia opisujące hierarchiczną strukturę znaczenia, [w:] J. Bartmiński, R. Tokarski (red.), Profilowanie w języku i w tekście, „»Czerwona Seria« Instytutu Filologii Polskiej UMCS”, 9, Lublin, s. 9–17.
View in Google Scholar
Jasiewicz Z., 1987, Tradycja, [w:] Z. Staszczak (red.), Słownik etnologiczny. Terminy ogólne, Warszawa–Poznań, s. 353–358.
View in Google Scholar
Kosowska E., 2012, Pamięć jako zjawisko kulturowe, [w:] J. Adamowski, M. Wójcicka (red.), Pamięć jako kategoria rzeczywistości kulturowej, „Tradycja dla Współczesności. Ciągłość i Zmiana”, t. 6, Lublin, s. 47–60.
View in Google Scholar
Kowalski P., 2007, Kultura magiczna. Omen, przesąd, znaczenie, Warszawa.
View in Google Scholar
Kurek H., 2004, Punkt widzenia w językowym obrazie świata społeczności wiejskiej, [w:] J. Bartmiński, S. Niebrzegowska-Bartmińska, R. Nycz (red.), Punkt widzenia w języku i w kulturze, Lublin, s. 209–221.
View in Google Scholar
Maksymiuk B., 2025, Wesela z pogranicza kultur i religii. Obszar południowego Podlasia, Lublin.
View in Google Scholar
Staszczak Z. (red.), 1987, Słownik etnologiczny. Terminy ogólne, Warszawa–Poznań.
View in Google Scholar
Szacki J., 1971, Tradycja. Przegląd problematyki, Warszawa.
View in Google Scholar
Szacki J., 2011, Tradycja, „Communicare”, Warszawa.
View in Google Scholar
Wójcicka M., 2014, Pamięć zbiorowa a tekst ustny, Lublin.
View in Google Scholar
Karaś H. (red.), 2010, Dialekty i gwary polskie. Kompendium internetowe, [on-line:] http://www.dialektologia.uw.edu.pl (dostęp: 2 VII 2025).
View in Google Scholar
Polskie Radio, https://www.polskieradio.pl/8/478/artykul/2222511,kapela-jaski-i-nieproszeni-goscie-weselni-pitasy (dostęp: 19 I 2026).
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Halina Pelcowa
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
