Futryniarze, kościelniki, sienne goście... w tradycyjnej obrzędowości weselnej (na materiale gwar Lubelszczyzny)
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.21.2026.41.13Słowa kluczowe:
obrzęd weselny, nieproszony gość, gwara, tradycjaAbstrakt
FUTRYNIARZE, KOŚCIELNIKI, SIENNE GOŚCIE... IN TRADITIONAL WEDDING RITUALS (ON THE MATERIAL OF THE DIALECT OF THE LUBLIN REGION)
The subject of the considerations are uninvited guests at a traditional country wedding, i.e. ‘a group of young men who were not invited, but came to dance and have refreshments'. The names recorded in the dialect of the Lublin region futryniarze, goście progowi, kościelne, kościelniaki, kościelnicy, kościelniki, nieproszone goście, obozowce, pasierby, postrona, postronne goście, przydany, sienne, sienne goście, surowce, sybiraki, wieczorowe, zaporożcy, zawiślaki, are part of wedding customs as one of the important elements of the traditional rite of passage and folk conceptualization of the world. Values anchored in community, hospitality, the need to be together, bringing good wishes, conveying goodness and sharing it are profiled due to time, place and the relationship between self and stranger. The material basis is the statements of the inhabitants of the villages of the Lublin region.
Pobrania
Bibliografia
Adamowski J., 1999, Kategoria przestrzeni w folklorze. Studium etnolingwistyczne, Lublin.
Bartmiński J., 1999, Punkt widzenia, perspektywa, językowy obraz świata, [w:] idem (red.), Językowy obraz świata, Lublin, s. 103–120.
Bartmiński J., 2015, Tradycja „uśpiona” w języku. Pytania o źródła polskiej tożsamości kulturowej, [w:] J. Adamowski, M. Wójcicka (red.), Wartości w języku i kulturze, „Tradycja dla Współczesności. Ciągłość i Zmiana”, t. 8, Lublin, s. 11–33.
Chlebda W., 2012, Pamięć ujęzykowiona, [w:] J. Adamowski, M. Wójcicka (red.), Pamięć jako kategoria rzeczywistości kulturowej, „Tradycja dla Współczesności. Ciągłość i Zmiana”, t. 6, Lublin, s. 109–119.
Grzegorczykowa R., 1998, Profilowanie a inne pojęcia opisujące hierarchiczną strukturę znaczenia, [w:] J. Bartmiński, R. Tokarski (red.), Profilowanie w języku i w tekście, „»Czerwona Seria« Instytutu Filologii Polskiej UMCS”, 9, Lublin, s. 9–17.
Jasiewicz Z., 1987, Tradycja, [w:] Z. Staszczak (red.), Słownik etnologiczny. Terminy ogólne, Warszawa–Poznań, s. 353–358.
Kosowska E., 2012, Pamięć jako zjawisko kulturowe, [w:] J. Adamowski, M. Wójcicka (red.), Pamięć jako kategoria rzeczywistości kulturowej, „Tradycja dla Współczesności. Ciągłość i Zmiana”, t. 6, Lublin, s. 47–60.
Kowalski P., 2007, Kultura magiczna. Omen, przesąd, znaczenie, Warszawa.
Kurek H., 2004, Punkt widzenia w językowym obrazie świata społeczności wiejskiej, [w:] J. Bartmiński, S. Niebrzegowska-Bartmińska, R. Nycz (red.), Punkt widzenia w języku i w kulturze, Lublin, s. 209–221.
Maksymiuk B., 2025, Wesela z pogranicza kultur i religii. Obszar południowego Podlasia, Lublin.
Staszczak Z. (red.), 1987, Słownik etnologiczny. Terminy ogólne, Warszawa–Poznań.
Szacki J., 1971, Tradycja. Przegląd problematyki, Warszawa.
Szacki J., 2011, Tradycja, „Communicare”, Warszawa.
Wójcicka M., 2014, Pamięć zbiorowa a tekst ustny, Lublin.
Karaś H. (red.), 2010, Dialekty i gwary polskie. Kompendium internetowe, [on-line:] http://www.dialektologia.uw.edu.pl (dostęp: 2 VII 2025).
Polskie Radio, https://www.polskieradio.pl/8/478/artykul/2222511,kapela-jaski-i-nieproszeni-goscie-weselni-pitasy (dostęp: 19 I 2026).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Halina Pelcowa
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
