Obraz kobiet w polskich tłumaczeniach Władcy pierścieni J.R.R. Tolkiena
DOI:
https://doi.org/10.12797/MOaP.31.2025.70.05Keywords:
J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, female characters, rhetoric of translation, ideological analysis of translationAbstract
THE PORTRAYAL OF WOMEN IN POLISH TRANSLATIONS OF J.R.R. TOLKIEN’S THE LORD OF THE RINGS
The article examines the portrayal of female characters in Polish translations of J.R.R. Tolkien’s The Lord of the Rings by Maria Skibniewska, Jerzy Łoziński, and Maria and Cezary Frąc. Using Jan Van Coillie’s rhetorical methods and Sonja Foss’s ideological criticism, the study explores differences in the translation of descriptions of beauty, modality, and sentence structure that may influence the interpretation of women’s roles. The findings reveal significant discrepancies between the translations and the original text, particularly regarding the marginalization of female characters as rulers and the emphasis on their appearance at the expense of internal qualities.
Downloads
References
Aust, K.J. (2001), „Spolszczać czy nie?”, [on-line:] https://www.tolkien.com.pl/hobbickanorka/artykuly/spol.html.
View in Google Scholar
Aust, K.J. (2003a), Zmiana znaczenia tekstu w przekładzie. The Lord of the Rings J.R.R Tolkiena wobec polskich przekładów Władcy Pierścieni Marii Skibniewskiej, Jerzego Łozińskiego oaz Marii i Cezarego Frąców. Nieopublikowana praca magisterska, Uniwersytet Warszawski, Warszawa.
View in Google Scholar
Aust, K.J. (2003b), „Semantyka w gramatyce”, [w:] Jakub Zdzisław Lichański, red. Uwieść słowem, czyli retoryka stosowana, Wydawnictwo DiG, Warszawa.
View in Google Scholar
Van Coillie, J. (2009), „Nie ma śpiącej królewny bez kolców. Propozycja modelu analizy porównawczej” (tłum. Elżbieta Wójcik-Leese), Przekładaniec. 22/23: 11-35.
View in Google Scholar
Coutras, L. (2016), Tolkien’s Theology of Beauty: Majesty, Splendor, and Transcendence in Middle-earth, Palgrave Macmillan, London.
View in Google Scholar
Croft, J.B., Donovan, L.A., red. (2015), Perilous and Fair: Women in the Works and Life of J.R.R. Tolkien, Mythopoetic Press, Altadena.
View in Google Scholar
diPaolo Healey, A. (2003), „Questions of Fairness: Fair, Not Fair, and Foul”, [w:] Mark Amodio, Katherine O’Brien O’Keeffe, red. Unlocking the Wordhord: Anglo-Saxon Studies in Memory of Edward B. Irving, Jr., University of Toronto Press, Toronto. DOI: https://doi.org/10.3138/9781442682931-015
View in Google Scholar
Donovan, L.A. (2002), „The Valkyrie Reflex in J.R.R. Tolkien’s The Lord of the Rings. Galadriel, Shelob, Éowyn, and Arwen”, [w:] Jane Chance, red. Tolkien the Medievalist, Routledge, London.
View in Google Scholar
Filipczak, D. (2017), „Éowyn and the Biblical Tradition of a Warrior Woman”, Text Matters. A Journal of Literature, Theory and Culture. 7: 405-415. DOI: https://doi.org/10.1515/texmat-2017-0022
View in Google Scholar
Foss, S.K. (2009), Rhetorical Criticism. Exploration and Practice, Waveland Press, Long Grove.
View in Google Scholar
Hansen, Ch. (2021), „The Monstrous Feminine: Ungoliant, Shelob, and Women in Tolkien’s Middle-Earth”, Crossroads. A Journal of English Studies. 34: 4-15. DOI: https://doi.org/10.15290/CR.2021.34.3.01
View in Google Scholar
Honegger, T. (2017), „Tolkien w oczach mediewisty” (tłum. Magdalena Wąsowicz), Creatio Fantastica. 57(2): 7-23.
View in Google Scholar
Jakiel, R. (2014), „Strider, Streicher i Łazik. Specyfika przekładoznawczej analizy literackich nazw własnych w obrębie różnych par językowych”, [w:] Iwona Bartoszewicz, Anna Małgorzewicz, red. Translationsforschung. Methoden, Ergebnisse, Perspektiven, Oficyna Wydawnicza ATUT – Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe, Wrocław–Dresden.
View in Google Scholar
Ladysherlockian (2013), „Aragorn – koszmar senny feministek?”, [on-line:] http://fanfiki.tolkien.com.pl/viewstory.php?sid=409.
View in Google Scholar
Lichański, J.Z. (2000), „Jaki Tolkien? O problemach tłumaczeń utworów literackich Johna Reuela Ronalda Tolkiena”, [w:] Olga Kubińska, Wojciech Kubiński, red. Przekładając nieprzekładalne, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
View in Google Scholar
Łaszkiewicz, W. (2015), „J.R.R. Tolkien’s Portrayal of Femininity and Its Transformations in Subsequent Adaptations”, Crossroads. A Journal of English Studies. 11(4): 15-28. DOI: https://doi.org/10.15290/cr.2015.11.4.02
View in Google Scholar
Morse, R.E. (1986), Evocation of Virgil in Tolkien’s Art: Geritol for the Classics, Bolchazy-Carducci, Oak Park.
View in Google Scholar
Nowakowska, M.M. (2021), „Postacie bajkowe i fantastyczne na tle wybranych języków słowiańskich – problem «szemranego» rodzaju gramatycznego”, Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców. 21: 221-227. DOI: https://doi.org/10.18778/0860-6587.21.20
View in Google Scholar
Pearce, J. (2016), „Why feminists hate Lord of the Rings – Intellectual Takeout”, Intellectual Takeout, [on-line:] https://intellectualtakeout.org/2016/05/why-feminists-hate-lord-of-the-rings/.
View in Google Scholar
Tolkien, J.R.R. (2000), „Angielski i walijski”, [w:] Potwory i krytycy i inne eseje (tłum. Tadeusz A. Olszański), Zysk i S-ka, Poznań.
View in Google Scholar
Virtuella (2009), „Aragorn – A Feminist’s Nightmare?”, [on-line:] http://www.storiesofarda.com/chapterview.asp?sid=6263&cid=26811.
View in Google Scholar
Wilkerson, G. (2009), „A Sword of One’s Own: Eowyn as a Gender Free Warrior”, [w:] Gypsey Elaine Teague, red. Presentations of the 29th Annual SW/Texas Regional Meeting of the Popular Culture and American Culture Association: Gender, Cambridge Scholars Publishing, Newcastle upon Tyne.
View in Google Scholar
Zieliński, K. (2016), „W kwestii tradycji ustnej Hobbita i Władcy pierścieni”, Quaestiones Oralitatis. II(2): 147-176. DOI: https://doi.org/10.19195/QO.2016.2.2.147.176
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
