Дві сторінкы єдной творчости. Неоддїлность травмы і жывота в поезії Юрка Харитуна

Abstrakt

DWIE STRONY JEDNEJ TWÓRCZOŚCI. NIEROZDZIELNOŚĆ TRAUMY I ŻYCIA W POEZJI JURKA CHARYTUNA

Artykuł przedstawia kompleksową interpretację poezji Jurka Charytuna (1948–2024), jednego z najważniejszych przedstawicieli współczesnej literatury rusińskiej. Dotychczasowe odczytania jego twórczości koncentrowały się głównie na traumie związanej z przymusowym wysiedleniem mieszkańców Doliny Stariny podczas budowy zbiornika Starina, a jego poezję często określano mianem „lamentu rusińskiego słowika”. Niniejsze studium dowodzi jednak, że obraz ten ukazuje jedynie jeden z wymiarów jego dorobku. Odwołując się do pojęć pamięci zbiorowej i kulturowej, teorii traumy, poetyki przestrzeni oraz refleksji nad nostalgią, autor analizuje wiersze z tomów Мої жалї (Moje żale) i Мої незабудкы (Moje niezapominajki). Analiza pokazuje, że poezja Charytuna funkcjonuje zarówno jako medium pamięci kulturowej, jak i jako afirmacja życia: utrwala obrazy utraconej ojczyzny, a zarazem celebruje piękno prostych chwil i siłę codziennego istnienia. Trauma i miłość do codzienności jawią się tu jako dwa nierozdzielne aspekty jednego aktu twórczego, który – w kontekście literatury rusińskiej – stanowi wyraz oporu kulturowego oraz dziedzictwo kształtujące tożsamość.