Czy mówiąc "prostszym językiem", mówimy prościej? Formalnie narzędnikowe frazy charakteryzujące mówienie

Autor

  • Emilia Kubicka Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

DOI:

https://doi.org/10.12797/LV.13.2017.25.06

Słowa kluczowe:

metatekst, formalny narzędnik, adwerbiale

Abstrakt

Do We Speak Simpler when Using a Simpler Language? Formally Instrumental Phrases which Characterize Speech
The paper describes the connectivity and the meaning of the formally instrumental phrase językiem (jakimś)/(czyimś) which co-occurs with the metatextual mówiąc. Depending on the filling of the valence spot, it can fulfill different functions: a) indicating the choice of the best code or register for the given communicative intent, b) indicating the source of a cited statement, c) informing how to interpret, according to the speaker, what has been said previously in the text. As is the case with other formally instrumental phrases counted as adverbials, here too a regular substitution of those forms with adverbial phrases cannot be observed. The restrictions, however, are probably not of lexical nature (the lack of the appropriate adverbials or adverbial constructions); rather, they result from the fact, that the meaning of the noun is relevant (the meaning of mówiąc slangiem cyklistów is different as jak cykliści). Sometimes there can be also observed a semantic emancipation of some formally instrumental forms (innymi słowy, (jednym) słowem).

Pobrania

Brak dostęþnych danych do wyświetlenia.

Bibliografia

Bellert I., 1977, On Semantic and Distributional Properties of Sentential Adverbs, „Linguistic Inquiry” 8, s. 337–351.

Birzer S., 2012, From Subject to Subjectivity: Russian Discourse Structuring Elements Based on the Adverbial Participle Govorja ‘Speaking’, „Russian Linguistics” 36/3, s. 221–249, [on-line:] http://dx.doi.org/10.1007/s11185-012-9094-2.

Birzer S., 2015, Generally Speaking, Connectivity and Conversation Management Combined: The Functions of Russian voobšče govorja and Polish ogólnie mówiąc, „Russian Linguistics” 39/1, s. 81–115, [on-line:] http://dx.doi.org/10.1007/s11185-014-9143-0.

Birzer S., 2016, Assessing the Role of Pattern and Matter Replication in the Development of Polish komentarze metatekstowe Based on Infinite verba dicendi, [on-line:] https://www.academia.edu/10966631.

Bogusławski A., 2005, O operacjach przysłówkowych, [w:] M. Grochowski (red.), Przysłówki i przyimki. Studia ze składni i semantyki języka polskiego, Toruń, s. 15–44.

Bybee J., 2003, Mechanisms of Change in Grammaticization: The Role of Frequency, [w:] B.D. Joseph, R.D. Janda (red.), The Handbook of Historical Linguistics, Oxford, s. 602–623, [on-line:] http://dx.doi.org/10.1002/9780470756393.ch19.

Bybee J., 2006, From Usage to Grammar: The Mind’s Response to Repetition, „Language” 84/4, s. 711–733.

Degand L., Simon-Vandenbergen A.-M., 2011, Introduction: Grammaticalization and (Inter) subjectification of Discourse Markers, „Linguistics” 49/2, s. 287–294, [on-line:] http://dx.doi.org/10.1515/LING.2011.008.

Diewald G., 2008, Grammatikalisierung, Grammatik und grammatische Kategorien: Überlegungen zur Entwicklung eines grammatikalisierungsaffinen Grammatikbegriffs, [w:] Th. Stolz (red.), Grammatikalisierung und grammatische Kategorien, „Diversitas Linguarum”, t. 21, Bochum, s. 1–32.

Diewald G., 2011, Pragmaticalization (Defined) as Grammaticalization of Discourse Functions, „Linguistics” 49/2, s. 365–390, [on-line:] http://dx.doi.org/10.1515/LING.2011.011.

Frankowska M., 1982, Grupy imienne z determinatorem koniecznym w języku polskim, Warszawa – Poznań – Toruń.

Heinz A., 1965/1988, System przypadkowy języka polskiego, [w:] idem, Język i językoznawstwo. Wybór prac, Warszawa, s. 312–415.

Kempf Z., 1978, Próba teorii przypadków, cz. 1, Opole.

Kisiel A., 2014, Partykuły zdające sprawę z równoważności tego, co jest mówione, [w:] A. Moroz, P. Sobotka, M. Żabowska (red.), Maiuscula linguistica. Studia in honorem Professori Matthiae Grochowski sextuagesimo quinto dedicata, Warszawa, s. 173–185.

Kubicka E., 2017, Jak mówimy, jakoś mówiąc? Formalne i semantyczne właściwości adwerbialnych uzupełnień quasi-imiesłowowego mówiąc, „LingVaria” nr 1 (23), s. 99–113, [on-line:] http://dx.doi.org/10.12797/LV.12.2017.23.07.

Lehmann Ch., 1982, Thoughts on Grammaticalization. A Programmatic Sketch, t. 1, Köln.

Łoś J., 1904, Funkcye narzędnika w języku polskim, Kraków.

Maas U., 2007, Syntaktische Reduplikation: stilistische Ressource vs. grammatische Form.

Sprachbaudifferenzen in semitischen und indoeuropäischen Sprachen, [w:] A. Ammann,A. Urdze (red.), Wiederholung, Parallelismus, Reduplikation. Strategien der multiplen Strukturanwendung, „Diversitas Linguarum”, t. 16, Bochum, s. 1–28.

Moroz A., 2007, Uwagi o ciągach parentetycznych z segmentem mówiąc, [w:] J. Kamper-Warejko, I. Kaproń-Charzyńska, J. Kulwicka-Kamińska (red.), Studia nad słownictwem dawnym i współczesnym języków słowiańskich, Toruń, s. 187–194.

Niehüser W., 1987, Redecharakterisierende Adverbiale, „Göppinger Arbeiten zur Germanistik”, t. 482, Göppingen.

NKJP: Narodowy Korpus Języka Polskiego, [on-line:] https://nkjp.pl.

Nowakowska J., 1933, Określniki sposobu w języku polskim. (Studjum opisowe), Lwów. Piekarczyk D., 2013, Metafory metatekstowe, Lublin.

Piekarczyk D., 2015, Frazeologizmy w funkcji metatekstowej – słów kilka o ich semantyce i pragmatyce, „Problemy Frazeologii Europejskiej” X, s. 67–83.

Sinielnikoff R., 1960, Narzędnik tautologiczny w poezji Juliana Tuwima, „Poradnik Językowy” nr 5, s. 193–207.

Stępień M., 2014a, Wyrażenia funkcyjne z ciągami nawiasem, słowem / słowy, prawdę – właściwości semantyczne, składniowe i prozodyczne, [w:] A. Moroz, P. Sobotka, M. Żabowska (red.), Maiuscula linguistica. Studia in honorem Professori Matthiae Grochowski sextuagesimo quinto dedicata, Warszawa, s. 187–218.

Stępień M., 2014b, Wyrażenia parentetyczne w strukturze wypowiedzi – właściwości semantyczne, składniowe, prozodyczne, Warszawa.

Traugott E.C., 1995, Subjectification in Grammaticalization, [w:] D. Stein, S. Wright (red.), Subjectivity and Subjectivisation. Linguistic Perspectives, Cambridge, s. 531–553.

Traugott E.C., 2003, Constructions in Grammaticalization, [w:] B.D. Joseph, R.D. Janda (red.), A Handbook of Historical Linguistics, Oxford, s. 624–647, [on-line:] http://dx.doi.org/10.1002/9780470756393.ch20.

Walkiewicz A., 2015, O hierarchii reguł w nauczaniu języka polskiego jako obcego (na przykładzie szyku wyrazów), [w:] E. Kubicka, A. Walkiewicz (red.), Nowe perspektywy w nauczaniu języka polskiego jako obcego III, Toruń, s. 131–144.

Zaron Z., 2009, Właściwości semantyczne orzeczeń. Preparacje składniowe, [w:] eadem, Problemy składni funkcjonalnej, Warszawa, s. 52–88.

Pobrania

Opublikowane

2018-05-30

Jak cytować

Kubicka, E. (2018) „Czy mówiąc «prostszym językiem», mówimy prościej? Formalnie narzędnikowe frazy charakteryzujące mówienie”, LingVaria, 13(25), s. 79–90. doi: 10.12797/LV.13.2017.25.06.

Numer

Dział

Polszczyzna współczesna

##plugins.generic.funding.fundingData##