Czwarte rozważania nad Słowami prawnymi w rzeczy sobie podobnymi Bartłomieja Groickiego
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.08.2013.15.07Słowa kluczowe:
historia języka polskiego, terminologia prawna, Bartłomiej GroickiAbstrakt
Fourth considerations on Bartłomiej Groicki’s Słowa prawne w rzeczy sobie podobne
Starting with B. Groicki’s Słowa prawne w rzeczy sobie podobne (1567), the paper collects and discusses lexis in the field of legal and judicial procedure. First, the history of the field procedura ‘procedure’ is briefly presented from Old Polish to modern times, and then the history of the field dilatio (‘adjorunment’) is discussed in more detail. In the Old Polish period, the most common names in the field dilatio were odwłoka, fryszt, odkład, and also several deverbal derivatives in -anie, -enie (e.g. odkładanie, odwleczenie, przewleczenie), which were however rarely written down in the sources. In the 16th c., this type becomes relatively popular, but the frequency of specific names is also very low at that time; the names odwłoka, przewłoka and zwłoka are much more common. From the second half of the 16th till the end of the 18th c., the centre of the field is dominated by dilatio, a loan word from Latin. In mid-18th c. the name odroczenie appears as an innovation, rare at first but gradually ousting the foreign dylacja and beginning to reign supreme.
Pobrania
Bibliografia
AMalVis: Acta maleficorum Visniciae. Księga złoczyńców sądu kryminalnego w Wiśniczu (1629–1665), oprac. i wyd. W. Uruszczak przy współpr. I. Dwornickiej, Kraków 2003.
View in Google Scholar
ActReg: Acta Anni 1588 Primi Regiminis Sigismundi III, rkps Ossolineum.
View in Google Scholar
AktaSynod: Akta synodów różnowierczych w Polsce, oprac. M. Sipayłło, t. I (1550–1559), t. II (1560–1570), t. III (1571–1633), t. IV (1569–1600), Warszawa 1966−1997.
View in Google Scholar
Bandtkie: J. S. Bandtkie, Słownik dokładny języka polskiego i niemieckiego, t. I–II, Wrocław 1806.
View in Google Scholar
BBydg: Słownik Bartłomieja z Bydgoszczy, wersja polsko-łacińska, oprac. E. Kędelska, I. Kwilecka, A. Łuczak, t. I–IV, Warszawa 1999–2009.
View in Google Scholar
Calepin: A. Calepinus, Dictionarium decem linguarum, Lugdunum 1588.
View in Google Scholar
ConPiotr: Constitutiones Conventus Generalis Piotrcoviensis anni Domini 1544 (rkps szwedzki z Uppsali).
View in Google Scholar
ComCrac: In comitiis generalibus Cracoviensibus… Constitutiones factae, 1543 (rkps szwedzki z Uppsali).
View in Google Scholar
CzackiPr: T. Czacki, O litewskich i polskich prawach, t. I–II, Warszawa 1801.
View in Google Scholar
Czech: J. Czechowicz, Praktyka kryminalna to jest wzór rozważnego i porządnego spraw kryminalnych sądzenia, Chełmno 1769.
View in Google Scholar
DiarGrodz: Diaryusz grodzieński sejmu 1784, Warszawa 1785.
View in Google Scholar
DiarSejm: Diariusze sejmowe z wieku XVIII, t. III, Diariusze sejmów z lat 1750, 1754 i 1758, wyd. W. Konopczyński, Warszawa 1937.
View in Google Scholar
DzPol: „Dziennik Polski”. Gazeta codzienna wydawana w Krakowie.
View in Google Scholar
EncOrgel XIX: Encyklopedia powszechna, t. XIX, wyd. S. Orgelbrand, Warszawa 1865.
View in Google Scholar
GórnRozm: Ł. Górnicki, Rozmowa Polaka z Włochem o wolnościach i prawach polskich, Kraków ok. 1587.
View in Google Scholar
GrArt: B. Groicki, Artykuły prawa majdeburskiego, Kraków 1558.
View in Google Scholar
GrPorz: B. Groicki, Porządek sądów i spraw miejskich prawa majdeburskiego w Koronie polskiej, Kraków 1559.
View in Google Scholar
GrPost: B. Groicki, Ten postępek wybran jest s praw cesarskich, Kraków 1559.
View in Google Scholar
GrRej: B. Groicki, Rejestr do Porządku i do Artykułów prawa majdeburskiego i cesarskiego, Kraków 1567.
View in Google Scholar
GrTyt: B. Groicki, Tytuły prawa majdeburskiego, Kraków 1567.
View in Google Scholar
HistPr: Historia państwa i prawa Polski, t. I: do połowy XV w., oprac. J. Bardach, Warszawa 1965, t. II: od połowy XV w. do r. 1795, oprac. Z. Kaczmarczyk i B. Leśnodorski, Warszawa 1968, t. III, red. J. Bardach i M. Senkowska-Gluck, Warszawa 1981.
View in Google Scholar
JanStatPrzyw: J. Januszowski, Przywileje koronne, (współoprawne z dziełem Januszowskiego) Statuta, prawa i konstytucyje koronne łacińskie i polskie (z osobną paginacją), Kraków 1600.
View in Google Scholar
KitOpis: J. Kitowicz, Opis obyczajów za panowania Augusta III, Wrocław 1951, Biblioteka Narodowa, seria I, nr 88.
View in Google Scholar
Knapski: G. Knapski, Thesaurus polono-latino-graecus, Kraków 1621.
View in Google Scholar
KodCyw: Kodeks cywilny, wyd. 28, Warszawa 2008.
View in Google Scholar
KonSkut: S. Konarski, O skutecznym rad sposobie, [w:] S. Konarski, Pisma, t. I, oprac. J. Nowak- Dłużewski, wstępem opatrzył Z. Libera, Warszawa 1955.
View in Google Scholar
KsIwk: Księga sądowa wsi Iwkowej 1581–1809, oprac. i wyd. S. Płaza, Wrocław 1969.
View in Google Scholar
KsJaz: Księgi sądowe wiejskie klucza jazowskiego 1663–1808, oprac. i wyd. S. Grodziski, Wrocław 1967.
View in Google Scholar
KsKlimk: Księga sądowa kresu klimkowskiego 1600−1762, oprac. i wyd. L. Łysiak, Wrocław 1965.
View in Google Scholar
KsRefKor: Księgi referendarii koronnej, t. I: 1768−1780, t. II: 1781−1794, wyd. A. Keckowa i W. Pałucki, Warszawa 1955−1957.
View in Google Scholar
Kuszewicz: P. Kuszewicz, Prawa chełmieńskiego poprawionego i z łacińskiego języka na polski przetłumaczonego ksiąg pięcioro przez Pawła Kuszewicza z Chełmna, Poznań 1623.
View in Google Scholar
Lexer: M. Lexer, Mittelhochdeutsches Taschenworterbuch, 37. Auflage, Stuttgart 1983.
View in Google Scholar
LibLeg: Libri legationum, rkps, Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Poznaniu.
View in Google Scholar
ListyPol: Listy polskie XVI wieku, oprac. K. Rymut, t. I–III, Kraków 1998–2004.
View in Google Scholar
MacHPr: W.A. Maciejowski, Historia prawodawstw słowiańskich, t. I−II, Warszawa − Lipsk 1832, t. III−IV, Warszawa − Lipsk 1835.
View in Google Scholar
Mącz: J. Mączyński, Lexicon latino-polonicum, Królewiec 1564.
View in Google Scholar
MickDz3Pr: A. Mickiewicz, Dziady cz. III Prolog, cytowane w SJAM VII 8.
View in Google Scholar
MickPT: A. Mickiewicz, Pan Tadeusz czyli ostatni zajazd na Litwie, Wrocław 1958, oprac. S. Pigoń, Biblioteka Narodowa, seria I, nr 83.
View in Google Scholar
ModrzBaz: A. Frycz Modrzewski, C. Bazylik, O poprawie Rzeczypospolitej księgi czwore, Łosk 1577.
View in Google Scholar
Mrongowiusz: K. C. Mrongowiusz, Dokładny słownik polsko-niemiecki krytycznie wypracowany, Królewiec 1835.
View in Google Scholar
OrdKrak: Ordynacja dla miasta Krakowa z 1778 roku, Wyd. G.M. Kowalski, Kraków 2008.
View in Google Scholar
OrzRozm: S. Orzechowski, Rozmowa albo dyjalog około egzekucyjej Polskiej Korony, Kraków 1563.
View in Google Scholar
OrzQuin: S. Orzechowski, Quincunx to jest wzór Korony Polskiej, Kraków 1564.
View in Google Scholar
OstrPr: T. Ostrowski, Prawo cywilne albo szczególne narodu polskiego, t. I–II, Warszawa 1784.
View in Google Scholar
Palcz: J. Palczowski, Ustawy prawa polskiego, Brześć 1561.
View in Google Scholar
RejZwierc: M. Rej, Zwierciadło albo kształt…, Kraków 1568.
View in Google Scholar
RostMat: M. Rostworowski, Materiały do dziejów Komisji Rządzącej z r. 1807, t. I. Dziennik czynności Komisji Rządzącej, Kraków 1918.
View in Google Scholar
Sarn: S. Sarnicki, Statuta i metryka przywilejów koronnych, Kraków 1594.
View in Google Scholar
SF: S. Skorupka, Słownik frazeologiczny języka polskiego, t. I, Warszawa 1967.
View in Google Scholar
SFrP: Wielki słownik francusko-polski, oprac. S. Ciesielska-Borkowska i inni, Warszawa 1986.
View in Google Scholar
SJAM: Słownik języka Adama Mickiewicza, red. K. Górski i S. Hrabec, t. I–XI, Wrocław 1962–1983.
View in Google Scholar
SJPD: Słownik języka polskiego, red. W. Doroszewski, t. I–XI, Warszawa 1958–1969.
View in Google Scholar
SJPXVII/XVIII: Słownik języka polskiego XVII i 1. połowy XVIII wieku, Kraków 1999−.
View in Google Scholar
SkargaKazSej: P. Skarga, Kazania sejmowe, Kraków 1597.
View in Google Scholar
SL: S. B. Linde, Słownik języka polskiego, t. I–VI, wyd. 2., Lwów 1854–1860 (w przypadkach wątpliwych korzystam z wyd. 1. z lat 1807–1814).
View in Google Scholar
SJJChP: Słownik języka Jana Chryzostoma Paska, t. I–II, red. H. Koneczna, W. Doroszewski, Warszawa 1965–1973.
View in Google Scholar
SPXVI: Słownik polszczyzny XVI w., t. I–IV, red. komitet redakcyjny, t. V–XXXV red. M. R. Mayenowa, F. Pepłowski, Wrocław – Warszawa – Kraków 1966–2011.
View in Google Scholar
SStp: Słownik staropolski, t. I–XI, red. S. Urbańczyk, Kraków 1953–2002.
View in Google Scholar
StatLit: Statut Wielkiego Księstwa Litewskiego, Wilno 1744.
View in Google Scholar
SW: Słownik języka polskiego, t. I−VIII, red. J. Karłowicz, A.A. Kryński, W. Niedźwiedzki, Warszawa 1900−1927.
View in Google Scholar
SWil: Słownik języka polskiego, oprac. A. Zdanowicz i in., Wilno 1861.
View in Google Scholar
SWO: Słownik wyrazów obcych, red. Z. Rysiewicz, wyd. 8, Warszawa 1962.
View in Google Scholar
SzczerbIus: P. Szczerbic, Ius municipale, to jest prawo miejskie majdeburskie, Lwów 1581.
View in Google Scholar
SzczerbSax: P. Szczerbic, Speculum Saxonum albo prawo saskie majdeburskie, Lwów 1581.
View in Google Scholar
Troc: M. A. Troc, Nowy dykcyjonarz to jest Mownik polsko-niemiecko-francuski, Lipsk 1779.
View in Google Scholar
Tuch: Słownik Jana Cervusa z Tucholi, oprac. M. Karplukówna, Wrocław 1973.
View in Google Scholar
UlWiej: Księgi sądowe wiejskie, t. I–II, wyd. B. Ulanowski, Kraków 1921.
View in Google Scholar
WEncIl: Wielka encyklopedia powszechna ilustrowana, t. III–IV, Warszawa 1904.
View in Google Scholar
Volck: M. Volckmar, Dictionarium trilingue tripartitum, Gdańsk 1596.
View in Google Scholar
VolLeg: Volumina legum. Przedruk zbioru praw staraniem XX Pijarów w Warszawie od roku 1732 do roku 1782 wydanego, t. I–VIII, Petersburg 1860, t. IX, Kraków 1889.
View in Google Scholar
WEPr: Wielka encyklopedia prawa, red. E. Smoktunowicz, Białystok – Warszawa 2000.
View in Google Scholar
WSWO: A. Markowski, R. Pawelec, Wielki słownik wyrazów obcych, Warszawa 2007.
View in Google Scholar
ZamZbiór: A. Zamoyski, Zbiór praw sądowych na mocy konstytucji roku 1776 ułożony, cz. I–III, Warszawa 1778.
View in Google Scholar
Zapisy: 1543. Zapisy polskojęzyczne w księgach sądów szlacheckich województwa krakowskiego, oprac. W. Urban, A. Zajda, Kraków 2004.
View in Google Scholar
ZłoczSan: Regestr złoczyńców grodu sanockiego 1554–1638, wyd. O. Balzer, Lwów 1891.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
