Palatalizacje słowiańskie i koncepcja ich praałtajskiego pochodzenia
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.19.2024.38.20Keywords:
Proto-Slavic, Altaic languages, Common Turkic, palatalization, Altaic influenceAbstract
SLAVIC PALATALIZATION AND THE IDEA OF ITS PROTO-ALTAIC ORIGIN
Roman Jakobson was the first to suggest that the palatalization process in Slavic was a result of Altaic influence. He did not define the term “Altaic” or the place and time of the alleged Altaic-Slavic contact. Nevertheless, his idea, although primarily politically motivated, was accepted by some linguists and remains accepted even today. This author has already challenged it in English (Stachowski 2020, 2024), and now does so again in Polish.
Downloads
References
Âkobson R., 1931, K harakteristike evrazijskogo âzykovogo soûza, Paris.
View in Google Scholar
Birnbaum H., 1975, Common Slavic: Progress and problems in its reconstruction, Cambridge, MA.
View in Google Scholar
Boček V., 2014, Praslovanština a jazykový kontakt, Praha.
View in Google Scholar
Boček V., 2023, “Altaic” influences on “Slavic” (Remarks on a paper by Marek Stachowski), „Slavia” XCII, nr 1, s. 66–81. DOI: https://doi.org/10.58377/slav.2023.1.05
View in Google Scholar
Boryś W., 1980, Problematyka prasłowiańskich dialektyzmów leksykalnych. Izoleksy południowosłowiańskie i zachodnio-południowo-słowiańskie, [w:] I. Kwilecka (red.), Etnogeneza i topogeneza Słowian. Materiały z konferencji naukowej zorganizowanej przez Komisję Slawistyczną przy Oddziale PAN w Poznaniu w dniach 8–9 XII 1978, Warszawa
View in Google Scholar
– Poznań, s. 75–87 [przedruk w: W. Boryś, Etymologie słowiańskie i polskie, Warszawa 2007, s. 209–222].
View in Google Scholar
Doerfer G., 1963, Türkische und mongolische Elemente im Neupersischen. Unter besonderer Berücksichtigung älterer neupersischer Geschichtsquellen, vor allem der Mongolen- und Timuridenzeit, t. 1: Mongolische Elemente im Neupersischen, „Veröffentlichungen der Orientalischen Kommission – Akademie der Wissenschaften und der Literatur”, t. 16, Wiesbaden.
View in Google Scholar
Doerfer G., 1973, Zur Sprache der Hunnen, „Central Asiatic Journal” 17, nr 1, s. 1–50 [przedruk w: Enkhtuvshin et al. 2012, s. 124–173].
View in Google Scholar
Enkhtuvshin B., Purevjav D., Tamir E. (red.), 2012, Hunnu, Ulaanbaatar.
View in Google Scholar
ÈSSJ IV: O. Trubačëv (red.), Ètimologičeskij slovaŕ slavânskich jâzykov. Praslavânskij leksičeskij fond, t. IV, Moskva 1977.
View in Google Scholar
Galton H., 1997, Der Einfluß des Altaischen auf die Entstehung des Slavischen, Wiesbaden.
View in Google Scholar
Göckenjan H., 1993, Die Landnahme der Awaren aus historischer Sicht, [w:] M. Müller-Wille, R. Schneider (red.), Ausgewählte Probleme europäischer Landnahmen des Früh- und Hochmittelalters, T. 1, Sigmaringen, s. 275–302, https://doi.org/10.11588/vuf.1993.1.17476 [przedruk w: Knüppel, Winkler 2007: 219–246].
View in Google Scholar
Golden P.B., 1992, An Introduction to the History of the Turkic Peoples: Ethnogenesis and State-formation in Medieval and Early Modern Eurasia and the Middle East, „Turcologica”, t. 9, Wiesbaden.
View in Google Scholar
Golden P.B., 2013, Some notes on the Avars and Rouran, [w:] F. Curta, B.-P. Maleon (red.), The Steppe Lands and the World beyond Them: Studies in Honor of Victor Spinei on His 70th Birthday, Iași, s. 43–66.
View in Google Scholar
Gołąb Z., 1992, The Origins of the Slavs: A Linguist’s View, Columbus.
View in Google Scholar
Gołąb Z., 2004, O pochodzeniu Słowian w świetle faktów językowych, przeł. M. Wojtyła-Świerzowska, Kraków.
View in Google Scholar
Granberg A., 2009, Classification of the Hunno-Bulgarian loan-words in Slavonic, [w:] P. Ambrosiani (red.), Swedish contributions to the Fourteenth International Congress of Slavists (Ohrid, 10–16 September 2008), Umeå, s. 19–31.
View in Google Scholar
Grzesik R., 2023, „Królestwo jednego języka i jednego prawa jest słabe” – wieloetniczność wczesnośredniowiecznych Węgier, „Średniowiecze Polskie i Powszechne” 15, s. 9–22, https://doi.org/10.31261/SPiP.2023.19.06. DOI: https://doi.org/10.31261/SPiP.2023.19.06
View in Google Scholar
Hattori S., 1982, Vowel harmonies of the Altaic languages, Korean, and Japanese, „Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae” 36, nr 1–3, s. 207–214.
View in Google Scholar
Haussig H.W., 1956, Die Quellen über die zentralasiatische Herkunft der europäischen Awaren, „Central Asiatic Journal” 2, nr 1, s. 21–43.
View in Google Scholar
Havlová E. (red.), 1989, Etymologický slovník jazyka staroslověnského, z. 1, Praha.
View in Google Scholar
Havlová E. (red.), 1990, Etymologický slovník jazyka staroslověnského, z. 2, Praha.
View in Google Scholar
Helimskij E.A., 2003, Tunguso-manʹčžurskij âzykovoj komponent v avarskom kaganate i slavânskaâ ètimologiâ, Hamburg.
View in Google Scholar
Jakobson R., 1931, Über die phonologischen Sprachbünde, „Travaux du Circle Linguistique de Prague”, t. 4: Réunion phonologique internationale tenue à Prague: 18–21/XII 1930, Prague, s. 234–240 [przedruk w: Jakobson 1962: 137–143].
View in Google Scholar
Jakobson R., 1962, Selected Writings, I: Phonological Studies, ‘s-Gravenhage.
View in Google Scholar
Knüppel M., Winkler E. (Hgg.), 2007, Ungarn, Türken und Mongolen. Kleine Schriften von Hansgerd Göckenjan, „Veröffentlichungen der Societas Uralo-Altaica”, t. 76, Wiesbaden.
View in Google Scholar
Králik Ľ., 2015, Stručný etymologický slovník slovenčiny, Bratislava.
View in Google Scholar
Kuryłowicz J., 1957, O jedności językowej bałtosłowiańskiej, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” XVI, s. 71–113.
View in Google Scholar
Leschber C., 2017, Alban. berr aus der Perspektive des neolithischen landwirtschaftlichen Substrats, „Linguistique Balkanique” LVI/1, s. 47–53.
View in Google Scholar
Mańczak W., 1978, Etymologia wyrazu olbrzym, „Sprawozdania Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Wydział Filologiczno-Filozoficzny” nr 94, s. 40–41.
View in Google Scholar
SEMań: W. Mańczak, Polski słownik etymologiczny, Kraków 2017.
View in Google Scholar
Melʹničuk O.S. (red.), 1985, Etimolohìčnyj slovnyk ukraïnsʹkoï movy, t. II, Kiïv.
View in Google Scholar
Menges K.H., 1989, Avaren, Kroaten, Kirgisen, Bulgaren. Ein kurzes Repetitorium, „Wiener Slavistisches Jahrbuch” 35, s. 125–142.
View in Google Scholar
Menges K.H., 1955, Altajische Lehnwörter im Slavischen, „Zeitschrift für Slavische Philologie” XXIII, H. 2, s. 327–334.
View in Google Scholar
Pianka W., 2004, Obituary on Herbert Galton (1917–2004), „The Phonetician” 90, nr 2, s. 24–25.
View in Google Scholar
Pohl W., 1988, Die Awaren. Ein Steppenvolk in Mitteleuropa 567–822 n. Chr., München.
View in Google Scholar
Pritsak O., 1982, The Hunnic language of the Attila clan, „Harvard Ukrainian Studies” 6, nr 4, s. 428–476.
View in Google Scholar
Pritsak O., 1983, The Slavs and the Avars, [w:] G. Antonelli, R. Manselli (red.), Gli Slavi occidentali e meridionali nell’Alto Medioevo, t. 2, Spoleto, s. 353–435.
View in Google Scholar
SEBor: W. Boryś, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 2005.
View in Google Scholar
SEBr: A. Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 1927, [on-line:] http://polona.pl/item-view/90cf9d78-76a3-4a32-9fc3-e1dafd0756b8/0/0689fa74-0c61-4680-8b12-afa4326e6146.
View in Google Scholar
Shiratori K., 1902, Über die Sprache der Hiungnu und der Tunghu-Stämme, „Izvěstìâ Imperatorskoj Akademìi Nauk” 17, v. 2, s. 1–32.
View in Google Scholar
Šipova E.N., 1976, Slovarʹ tûrkizmov v russkom âzyke, Alma-Ata.
View in Google Scholar
Skok P., 1973, Etimologijski rječnik hrvatskoga ili srpskoga jezika, t. III, Zagreb.
View in Google Scholar
Stachowski K., 2009, The discussion on consonant harmony in Northwestern Karaim, „Türkbilig” 18, s. 158–193.
View in Google Scholar
Stachowski K., 2023a, Etymologies of vampire, [w:] S. Bacon (red.), The Palgrave Handbook of the Vampire, Cham, s. 1–18, https://doi.org/10.1007/978-3-030-82301-6_3-1. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-030-82301-6_3-1
View in Google Scholar
Stachowski K., 2023b, *j- in Altai. A preliminary report, [w:] Ö. Ayazlı, T. Karaayak, U. Uzunkaya (red.), Bilge Biliglig Bahşı Bitigi, Çanakkale, s. 551–570.
View in Google Scholar
Stachowski K., Stachowski O., 2016, Possibly Oriental elements in Slavonic folklore. Kłobuk, „Türk Dilleri Araştırmaları” 26, nr 2, s. 241–264.
View in Google Scholar
Stachowski M., 2004, The origin of the European word for sabre, „Studia Etymologica Cracoviensia” 9, s. 133–141.
View in Google Scholar
Stachowski M., 2005, Uwagi o zapożyczeniach ałtajskich w języku prasłowiańskim i kwestie pokrewne, [w:] E. Siemieniec-Gołaś, M. Pomorska (red.), Turks and non-Turks. Studies on the history of linguistic and cultural contacts, Kraków, s. 437–454.
View in Google Scholar
Stachowski M., 2011, Teoria nostratyczna i szkoła moskiewska, „LingVaria” VI, nr 1 (11), s. 241–274.
View in Google Scholar
Stachowski M., 2012, Teoria ałtajska, „LingVaria” VII, nr 2 (14), s. 239–263.
View in Google Scholar
Stachowski M., 2017, The problem of a Turkic etymology of the Slavonic word *baranъ ‘ram’, „Rocznik Slawistyczny” LXVI, s. 79–93.
View in Google Scholar
Stachowski M., 2020, Proto-Slavic palatal consonants and Proto-Turkic vowel harmony, „Rocznik Slawistyczny” LXIX, s. 121–132. DOI: https://doi.org/10.24425/rslaw.2020.134710
View in Google Scholar
Stachowski M., 2023, Podstawy turkologii dla bałkanistów, Kraków. DOI: https://doi.org/10.12797/9788381388672
View in Google Scholar
Stachowski M., 2024, Slavic languages in contact, 10: “Altaic” loanwords in Proto-Slavic – a contribution to the debate, „Studia Linguistica Universitatis Iagellonicae Cracoviensis” 141, nr 1, s. 53–73, https://doi.org/10.4467/20834624SL.24.004.19314. DOI: https://doi.org/10.4467/20834624SL.24.004.19314
View in Google Scholar
Stadnik E., 2001, Über den Einfluss des Altaischen auf die Entwicklung des Slawischen, „Wiener Slavistisches Jahrbuch” 47, s. 177–184.
View in Google Scholar
Szymański W., 1979, Awarzy, [w:] W. Szymański, E. Dąbrowska, Awarzy. Węgrzy, Wrocław, s. 7–131.
View in Google Scholar
Tekin T., 1992, The Hunnic (Hsiung-nu) couplet in Chin-Shu, [w:] J.-L. Bacqué-Grammont, R. Dor (red.), Mélanges offerts à Louis Bazin par ces disciples et ses amis, „Varia Turcica”, t. 19, Paris, s. 1–4.
View in Google Scholar
Thomsen V., 1896, Inscriptions de l’Orkhon, Helsingfors. DOI: https://doi.org/10.33341/sus.789
View in Google Scholar
Trubačëv O.N., 1960, Proishoždenie nazvanij domašnih životnyh v slavânskih âzykah, Moskva.
View in Google Scholar
Urban M., 2007, Defining the linguistic area/league: an invitation to discussion, „Studia Linguistica Universitatis Iagellonicae Cracoviensis” 124, s. 137–159.
View in Google Scholar
Yılmaz E., 2018, Talat Tekin ve Batı Türkçesi (Hunca, Tuna Bulgarcası, Volga Bulgarcası, Çuvaşca), [w:] E. Yılmaz, N. Demir, İ. Sarı (red.), Talat Tekin ve Türkoloji, Ankara, s. 77–102.
View in Google Scholar
Žuravlëv V.K., 1961, Formirovanie gruppovogo singarmonizma v praslavânskom âzyke, „Voprosy âzykoznaniâ” 10, nr 4, s. 33–45.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
