Między przedmiotem a podmiotem

Zwierzęta na fotografiach ze zbiorów Muzeum Krakowa

Autor

  • Joanna Gellner

DOI:

https://doi.org/10.32030/KRZY.2019.07

Słowa kluczowe:

historia Krakowa, Muzeum Krakowa, animal studies, historia fotografii, zwierzeta, psy, koty, konie, gołebie, ogród zoologiczny

Abstrakt

BETWEEN THE OBJECT AND THE SUBJECT. ANIMALS IN THE PHOTOGRAPHS FROM THE COLLECTIONS OF THE MUSEUM OF KRAKÓW

The present paper oers a reection on the subject of the presence of animals in the photographs in the collections of the Museum of Kraków. Relations between people and animals are an extremely popular subject in our contemporary world. Our interest in animals has been rising astronomically in recent years. Museums and art galleriesdo not shun this subject, and readily decide to organize exhibitions dedicated to animal themes. Every time an exhibition of this sort is launched, it draws a large social response, at the same time resonating among new groups of museum exhibition goers. In recent years, a_new academic field has also evolved: animal studies, also defined as the study of human-animal relations (human-animal studies). The general assumption is to look at the question of animals from the perspective of dierent academic fields – not only biology, but also philosophy, history, anthropology, and psychology, while at the same time deanthropomorphizing these fields in the context of talking about animals. Reection on the presence of animals in the photographs held in the collections of the Museum of Kraków seems quite indispensable in the present, special issue of the Krzysztofory  yearbook, speci_cally dedicated to the medium of photography. It is worth to mention that animals as a research problem were introduced in the exhibition space of the Museum of Kraków already in 2016, in the form of a_temporary exhibition titled Jak pies z kotem [Like cat and dog], where animal motifs were presented for the first time in the Museum’s history. The collection of animal photographs at the Museum of Kraków contains atelier portraits, documentary photographs, reportorial views taken in the streets of Kraków, as well as ama teur photographs that constitute a kind of family chronicle and genre scenes showing views of the city and its surroundings. The basic criterion for the exhibition selection was the presence of an animal in the picture, therefore the discussed group of images covers the period from the 19th through the beginning of the 21st centuries. For the purposes of the present article, the photographs have been divided into several subgroups, in accordance with the species criterion, from cats and dogs, to horses, to the special category of wild animals living in the city, such as pigeons and squirrels. Due to their specific character, photographs from the Kraków Zoological Garden, and those associated with animal care are discussed separately.

Bibliografia

Adams Carol J.: Post-miesożerność. Przeł. Magdalena Dąbrowska. W: Zwierzęta, gender i kultura. Perspektywa ekologiczna, etyczna i krytyczna. Red. Anna Barcz, Magdalena Dąbrowska. Lublin 2014, s. 47–54

Bakke Monika: Studia nad zwierzętami. Od aktywizmu do akademii i z powrotem?. „Teksty Drugie. Teoria literatury, krytyka, interpretacja” 2011, nr 3, s. 193–204

Baratay Eric: Zwierzęcy punkt widzenia. Inna wersja historii. Przeł. Paulina Tarasewicz. Gdańsk 2014

Barthes Roland: Światło obrazu. Przeł. Jacek Trznadel. Warszawa 2008

Berger John: Zrozumieć fotografie. Przeł. Krzysztof Olechnicki.

W: Badania wizualne w działaniu. Antologia tekstów.

Red. nauk. Maciej Frąckowiak, Krzysztof Olechnicki. Warszawa 2011, s. 203–209

Bikont Anna, Szczęsna Joanna: Pamiątkowe rupiecie. Biografia Wisławy Szymborskiej. Kraków 2012

Burke Peter: Naoczność. Materiały wizualne jako świadectwa historyczne. Przeł. Justyna Hunia. Kraków 2012

Demel Juliusz: Stosunki gospodarcze i społeczne Krakowa w latach 1846–1853. Biblioteka Krakowska, nr 107. Kraków 1951

Demel Juliusz: Stosunki gospodarcze i społeczne Krakowa w latach 1853–1866. Biblioteka Krakowska, nr 112. Wrocław–Kraków 1958

Dorys Benedykt Jerzy, Czapliński Czesław: Artyści – portrety ostatniego stulecia. Warszawa 2007

Dudek Krzysztof, Jerzak Leszek, Tryjanowski Piotr: Zwierzęta konfliktowe w miastach. Gorzów Wielkopolski 2016

Encyklopedia Krakowa. Red. prow. Antoni Henryk Stachowski. Kraków–Warszawa 2000

Ferenc Tomasz: Fotografia. Dyletanci, amatorzy i artyści. Łódź 2004

Gellner Joanna: „W obronie koni, psów i ptaków niechaj przoduje w Polsce Kraków”. Z dziejów opieki nad zwierzętami w Krakowie (1875–1914). „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2018, z. 36, s. 97–116

Gaczoł Ewa: Ignacy Krieger i jego kolekcja klisz szklanych. „Spotkania z Zabytkami” 2017, nr 7–8, s. 51–53

Gaczoł Ewa, Pilch Daria: Konserwacja negatywów kolodionowych na podłożu szklanym. „Wiadomości konserwatorskie – Journal of Heritage Conservation” 2018, nr 55, s. 141–151

Gellner Joanna, Sobucka Bożena: Jak pies z kotem. Kraków 2016

Gołąb Marta: Srebrowe techniki fotograficzne. „Ochrona Zabytków” 1982, t. 35, nr 1–2, s. 45–52

Gugała Antonina: Od pupila do partnera. Fotografie zwierząt nieczłowieczych [online]. Wirtualne Muzeum Fotografii,

27 stycznia 2019 [dostęp 30 września 2019]. Dostępny w internecie: http://fotomuzeum.faf.org.pl/article/34

Harasym Zenon: Stare fotografie. Poradnik kolekcjonera. Warszawa 2005

Jakubowicz-Prokop Zofia: Zooptykon. O zwierzętach i ludziach w dziewiętnastowiecznych ogrodach zoologicznych. W: Zwierzęta, gender i kultura. Perspektywa ekologiczna, etyczna i krytyczna. Red. Anna Barcz, Magdalena Dąbrowska. Lublin 2014, s. 153–166

Jerey Ian: Jak czytać fotografie. Lekcje mistrzów fotografii. Przeł. Jakub Jedliński. Kraków 2009

Król Lucyna: Psy i koty na starych fotografiach. Próba analizy zbiorów Muzeum Fotografii w Krakowie. W: Kot, pies, człowiek. O relacjach międzygatunkowych i kulturowych tego konsekwencjach. Red. nauk. Tarzycjusz Buliński, Katarzyna Linda-Grycza. Gdańsk 2019, s. 209–225

Kruszewicz Andrzej: Rola ogrodów zoologicznych w ratowaniu ginących gatunków i poprawianiu dobrostanu zwierząt nieudomowionych. „Przegląd Hodowlany” 2011, nr 11, s. 8–9

Lasota Ewelina, Majkowska-Szajer Dorota: Ślady, tropy, znaki. Kraków 2017

Lechowicz Lech: Historia fotografii. Cz. 1. 1839–1939. Łódź 2012

Lesiak-Przybysz Bożena: Aleksandra Czechówna o wizycie cesarza Franciszka Józefa I w 1880 r. w Krakowie. „Krakowski Rocznik Archiwalny” 2011, t. 17, s. 229–252

Łagodzka Dorota: Ecce Animalia. Przedstawienia zwierząt w sztuce i relacji znaczeń. W: Ecce Animalia. Oronsko 2014, s. 40–76

Łagodzka Dorota: Podmiotowość zwierząt w sztuce. „Wielogłos. Pismo Wydziału Polonistyki UJ” 2018, nr 1, s. 63–82

Łukaszewicz Karol: Przewodnik po zwierzyńcu w Lesie Wolskim. Kraków 1929

Łukaszewicz Karol: Ogrody zoologiczne. Wczoraj, dziś i jutro. Warszawa 1975

Markowska Anna: Język Neuera. O twórczości Jonasza Sterna. Cieszyn 1998

Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania w Krakowie. 150 lat

polskiego samorządowego modelu oczyszczania miasta. Red. Piotr Hapanowicz, Tomasz Bator, Piotr Odorczuk. Kraków 2017

Mossakowska Wanda: Walery Rzewuski (1837–1888) fotograf. Studium warsztatu i twórczości. Wrocław 1981

Mossakowska Wanda: Dagerotypy w zbiorach polskich. Katalog. Wrocław 1989

Nowak Janusz Tadeusz: Hołd armii polskiej pamieci króla Jana III Sobieskiego w Krakowie 6 X 1933 r. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 1982, z. 9, s. 66–80

Obrostek Szymon: Forma i znaczenie fotografii w reklamach prasowych. W: Wykorzystanie fotografii w reklamie prasowej. Red. Robert Warzocha. Warszawa 2011, s. 1–34

Pankiewicz Tadeusz: Apteka w getcie krakowskim. Posł. Czesław Brzoza. Kraków 2003

Piech Zenon: „Trwanie osobne i wieczne”. Fotografia jako źródło w kręgu nauk pomocniczych historii i archiwistyki.

W: Spuścizny – co po nas zostaje? Zagadnienia metodologiczne. Materiały konferencji naukowych organizowanych przez Archiwum Nauki PAN i PAU i Polska

Akademie Umiejętności. Kraków 2019, s. 79–110

Pióro Anna: Magister Tadeusz Pankiewicz. Biografia. Red. Anna Biedrzycka. Kraków 2013.

Polaczek-Kornecki Tadeusz: Zarys monografii komunikacji wewnętrznej miasta Krakowa. Opracowany z okazji XXII-go Kongresu międzynarodowego dla spraw tramwajownictwa,

kolejnictwa dojazdowego i komunikacji autobusowej w Warszawie w dniach od 29 czerwca do 6 lipca 1930 r. Kraków 1930

Polski słownik biograficzny: Strauss Aleksander Władysław.

Hasło oprac. Magdalena Skrejko. T. 44. Wrocław 2007, s. 274–275

Ryba Janusz: Rzut oka na funkcje psów w kulturze oświecenia.

„Gazeta Uniwersytecka. Miesięcznik Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach” [online]. 1992, nr 3

[dostęp 10 września 2019]. Dostępny w internecie: http://gazeta.us.edu.pl/node/185841

Ryba Janusz: Uwodzicielskie oblicza oświecenia. Szkice obyczajowe. Katowice 1994

Sobucka Bożena: Pokojowce, stróże, włóczęgi. Psy w Krakowie w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku.

„Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2018, z. 36, s. 117–130

Sonntag Susan: O fotografii. Przeł. Sławomir Magala. Kraków 2009

Statuta Urządzenia Straży Pożarnej dla miasta Krakowa. Kraków 1875

Statystyka miasta Krakowa. Zestawiona przez Biuro Statystyczne Miejskie. Pod kier. i red. Józefa Kleczyńskiego. Z. 12. Kraków 1912

Sztompka Piotr: Socjologia wizualna. Fotografia jako metoda badawcza. Warszawa 2005

Śliwinska Monika: Wyspiański. Dopóki starczy życia. Kraków 2017

Torowska Joanna: Parki Krakowa. Cz. 1. Kraków 2006

Tuliszkowski Józef: Pomoc sanitarna dla ludzi i koni. Warszawa 1929

Wach Małgorzata: Cała prawda o krakowskich gołębiach.

„Gazeta w Krakowie”. Lokalny dodatek „Gazety Wyborczej” [online]. 2007, 31 lipca [dostęp 15 września 2019]. Dostępny w internecie: http://krakow.wyborcza.pl/krakow/1,44425,4353165.html

Wielka Księga adresowa stoł. król. miasta Krakowa. Wyd. Stanisław Mikulski. Kraków 1925

Zawojski Piotr: Posthumanizm, czyli humanizm naszych czasów. „Kultura i Historia” 2017, nr 32, s. 68–76

Zientara Maria: Ocaleni z Holokaustu: Artur Nacht Samborski, Erna Rosenstein, Jonasz Stern. Red. Anna Biedrzycka.

Kraków 2012

Zinkow Julian: Krakowskie podania, legendy i zwyczaje. Kraków 2007

GAZETY I CZASOPISMA

„Czas” 1858, nr 100, z 2 maja; 1865, nr 180, z 9 sierpnia

„Dziennik Rozporządzeń dla Stoł. Król. Miasta Krakowa”

1880, R. 1, nr 1; 1881, R. 2, nr 7; 1882, R. 3, nr 5

„Dziennik Polski” 1988, nr 256, z 28 października

„Echo Krakowa” 1963, nr 246, z 21 października

„Ilustrowany Kurier Codzienny” 1929, nr 193, z 18 lipca

„Józefa Czecha Kalendarz Krakowski na rok 1877”, R. 46 „Kino. Tygodnik ilustrowany” 1933, nr 14

„Opiekun Zwierząt Domowych i Pożytecznych. Organ Krakowskiego Stowarzyszenia Ochrony Zwierząt” 1890, nr 1; nr 11–12

„Światowid” 1933, nr 6; 1934, nr 21

Pobrania

Wersja elektroniczna opublikowana

25.09.2026

Numer

Dział

Wokół muzealiów

Jak cytować

Między przedmiotem a podmiotem: Zwierzęta na fotografiach ze zbiorów Muzeum Krakowa. (2026). Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, 37, 104-134. https://doi.org/10.32030/KRZY.2019.07

Podobne artykuły

11-20 z 225

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.