Stare i nowe w rejonie ulicy Zabłocie

Historia w fotografii zapisana

Autor

  • Elzbieta Firlet

DOI:

https://doi.org/10.32030/KRZY.2019.18

Słowa kluczowe:

przemysł, fabryki, garbarnia, stacja towarowa, targowisko, rzeźnia, węgiel, cynkownia, wyburzenia, rewitalizacja

Abstrakt

THE OLD AND THE NEW IN THE ZABŁOCIE STREET AREA IN KRAKÓW. HISTORY ENCODED IN PHOTOGRAPHY

Since 1976 the Department of Documentation of Architecture and Urban Development of the Museum of Kraków has been taking photographs of Kraków, particularly of the areas located at some distance from the city centre that undergo rapid transformations in terms of urban planning. Photographs of the Zabłocie neighbourhood (a district located fairly close to the Old Town) have been taken regularly since 1981, and together they form a chronological timeline. Each of them is a document, frozen in time, a carrier of information about places that no longer exist, or have undergone substantial changes; it can also be a reference point in a story about the people who, over a period of almost a hundred years, created the industrial district of Zabłocie which is currently in the process of vanishing. What remains are fragmentary elements – symbols in the material, and in the verbal sphere (e.g. street names) – which will not signify the historical and cultural identity of this part of Kraków to everyone who encounters them. Historical photographs are priceless for the reconstruction of the old physiognomy of Zabłocie Street. Thanks to them and the complementary archival materials, such as maps, prints, descriptions, photographs from the first half of the 20th century, we are able to explore the industrial architecture of the Zabłocie district which no longer exists. In the 1970s a number of major investments in that area were halted by the economic crisis. The expansion of the Miraculum factory was never completed, while the expansion of the Institute of Glass and Ceramics was not even launched, although the land had already been allotted for that purpose. Local demolitions that increased from the end of the 20 century onward, and the trend to push industry out of the city’s boundaries changed the landscape of this part of Kraków immensely. The few surviving production and office facilities built in the era of Polish People’s Republic are currently being renovated and adapted to new functions. They do not possess artistic value, yet they are valuable as historical witnesses to the vanishing, industrial district of Zabłocie. The photographs are knowledge-forming communications, visual messages that regain bygone places and dene their socio-cultural role in the past; as a visible document of this space, they narrate the story of the landscape of the old, lost Zabłocie and the new one – a residential quarter with a focus on offices and services, a cultural phenomenon of development in this part of Kraków.

Bibliografia

Adresarz. Informator oraz przewodnik po Krakowie, 1933. Oprac. Juliusz Brunelik. Kraków 1933

Firlet Elżbieta: Zmiany przestrzenno-urbanistyczne Krakowa w latach 1939–-2006. W: Kraków – nowe studia nad rozwojem miasta. Red. nauk. Jerzy Wyrozumski. Kraków 2007, s. 662–714

Handels-, Gewerbe- und Berufsverzeichnis zum Amtlichen Fernsprechbuch für das Generalgouvernement: Branchen-Telefonbuch = Spis Handlu, Przemysłu i Zawodów do Urzędowej Książki Telefonicznej dla Generalnego Gubernatorstwa: branżowa książka telefoniczna 1942. Kraków–Warszawa 1942

Ingarden Roman: Ochrona Krakowa przed powodzią Wisły. W: Pamiętnik VIgo Zjazdu Techników Polskich od

11go do 15go września 1912 w Krakowie. Kraków 1914–1917, s. 264–322

Kalendarz górniczy »Szczęść Boże« na rok 1912

Kotewicz Ryszard: Z dziejów przemysłu Krakowa w latach 1918–1939. Kraków 1981

Krakowska księga adresowa na rok 1907. Red. Józef Knapik. Kraków 1906

Kraków. Plan miasta. Red. Barbara Krysiak. Warszawa 1980

Kraków. Plan miasta. Red. Barbara Krysiak. Warszawa–Wrocław 1982

Książka adresowa Polski (wraz z W. M. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa 1930. Warszawa 1930

Księga adresowa miasta Krakowa i województwa krakowskiego 1932. Kraków 1931

Księga adresowa Miasta Krakowa i województwa krakowskiego z informatorem m. st. Warszawy, wojew. Kieleckiego i Śląskiego. Rocznik 1933/34. Kraków 1933

Księga adresowa Polski: przemysłu, handlu, finansów, szkolnictwa, wolnych zawodów i organizacji społecznych, rok 1937. Warszawa 1937

Kurek Radosław: Początki kariery krakowskiego komunisty na przykładzie losów Menaschego Grünspana (Romana Romkowskiego) w latach 1907–1930. „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne” 2016, t. 143, z. 1, s. 127–147

Lulewicz Dominik: Stacja kolejowa Kraków Wisła – w stulecie budowy. „Świat kolei” 2010, nr 10, s. 21

Lulewicz Dominik: Żelazne zaułki Zabłocia, czyli spacer kolejowy. W: Zabłocie. Przewodnik. Kraków 2014, s. 61–67

Marszałek Anna, Bednarek Monika: Fabryka Emalia Oskara Schindlera. Kraków 2011

Międzobrodzka Małgorzata: Kazimierski-Podgórski skład solny (XVI–XIX w.). „Studia i Materiały do Dziejów Zup Solnych w Polsce” 2016, t. 31, s. 9–57

Międzobrodzka Małgorzata, Kubisztal Paweł: Skład solny. W: Zabłocie. Przewodnik. Kraków 2014, s.12–14

Nowa książka telefoniczna. Kraków 2002. Warszawa 2002

Nowolecki Aleksander: Wykaz ulic, placów, kościołów i domów miasta Krakowa i Podgórza (…). Kraków 1880

Paciorek Anna: Udział klasy robotniczej w zabezpieczaniu i uruchamianiu przemysłu Krakowa po II wojnie światowej. W: W stulecie polskiego ruchu robotniczego: studia i rozprawy. Red. Jerzy Gołębiowski. Kraków 1982, s. 233–242

Panorama firm. Kraków, 92/93. Warszawa 1992

Partridge Agnieszka: Potega ornamentu. Europejska ceramika artystyczna w budownictwie z lat 1840–1939 i jej przykłady w obiektach architektury Krakowa. Kraków 2017

Przewodnik gospodarczy województw Kieleckiego, Krakowskiego i Śląskiego 1938, Sosnowiec 1938

Salwiński Jacek: Wokół ulicy Lipowej. Kraków 2011

Sasinowski Adam: Podgórska rzezalnia, czyli o tym, czego już nie ma. W: Zabłocie. Przewodnik. Kraków 2014, s. 19–24

Skorowidz przemysłowo-handlowy Królestwa Galicyi. Wyd. 2. Lwów 1912

Sokulska Anna: Spacer przemysłowy. W: Zabłocie. Przewodnik. Kraków 2014, s. 46-60

Spis abonentów Państwowej sieci telefonicznej Okręgu Krakowskiej Dyrekcji Poczt i Telegrafów. Według stanu z dnia 31 grudnia 1924. Cieszyn 1924

Spis abonentów Państwowej sieci telefonicznej Okręgu Krakowskiej Dyrekcji Poczt i Telegrafów (…) według stanu z dnia 1 stycznia 1929. Kraków 1929

Spis abonentów sieci telefonicznej państwowej w Krakowie. Warszawa 1934

Spis telefonów województwa krakowskiego. Rok 1958. Warszawa 1958

Spis telefonów województwa krakowskiego. Rok 1965/66. Warszawa 1964

Stefana Mikulskiego Wielka księga adresowa dla Królewskiego Stołecznego Miasta Wielkiego Krakowa, rok 1914. Kraków 1914

Stefana Mikulskiego Wielka księga adresowa Stoł. Król. Miasta Krakowa 1925. Kraków 1925

Tutak Melania: Młyn „Ziarno” czyli tak zwane lofty. W: Zabłocie. Przewodnik. Kraków 2014, s. 25–31

Wiśniewski Michał: Ludwik Wojtyczko – krakowski architekt i konserwator zabytków pierwszej połowy XX wieku. Kraków 2003

Wiśniewski Michał: Zabłocie – modelowa rewitalizacja?.

„Herito” 2011, nr 4, s. 58–77

Zaraska Wiesław: Niektóre aspekty rozwoju elektroniki w Krakowie. „Maszyny Elektryczne. Zeszyty Problemowe” 2018, nr 4, s. 233–242

Zgórski Alfred: Opieka krajowych organizacyi nad przemysłem w naszym kraju (1877–1910). Lwów 1911

Pobrania

Wersja elektroniczna opublikowana

25.09.2026

Numer

Dział

Fotografia w służbie nauki i sztuki

Jak cytować

Stare i nowe w rejonie ulicy Zabłocie: Historia w fotografii zapisana. (2026). Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, 37, 319-352. https://doi.org/10.32030/KRZY.2019.18

Podobne artykuły

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.