Rola chirurgów warszawskich w kształtowaniu się polskiej otorynolaryngologii jako specjalizacji zabiegowej w latach 1801-1918
DOI:
https://doi.org/10.12797/AHiFM.89.2025.89.03Keywords:
history of Polish otorhinolaryngology, history of Polish surgeryAbstract
THE ROLE OF WARSAW SURGEONS IN THE YEARS 1801-1918 IN THE PROCESS OF EDUCATING POLISH OTORHINOLARYNGOLOGY AS A SURGICAL SPECIALTY
At the beginning, the author explained the concept of otorhinolaryngology. He briefly showed its origins in various fields of medicine, especially surgery and internal diseases. He showed this process and its differences in the Austrian, Russian and German partitions. He presented the beginnings of otorhinolaryngology in Warsaw and the role in this process of such otorhinolaryngologists as: Teodor Heryng, Teodor Heiman, Alfred Marcin Sokołowski, Leopold Lubliner and others. He briefly signaled the role of Warsaw surgical clinics and surgical departments in the creation of this specialty, emphasizing the role of Julian Kosiński and Franciszek Jawdyński, Władysław Krajewski, Władysław Matlakowski and many others. The publication ends with a list of fifty works by the author concerning the otorhinolaryngological achievements of Warsaw surgeons and other doctors involved in surgery, which were published in Polish otorhinolaryngological periodicals in the years 2007 to 2013.
References
[1] Olszewski E., Rys historyczny powstania uniwersyteckiej otolaryngologii w Polsce, [w:] Otolaryngologia, red. Latkowski B., PZWL, Warszawa (Polska) 1955.
[2] Pagel J., Biographisches Lexikon hervorragender Ärzte des neunzehnten Jahrhunderts, Urban & Schwarzenberg, Berlin–Wien (Niemcy–Austria) 1901.
[3] Heiman T., Krótki rys historii otiatryi, Gebethner i Wolff, Warszawa (Polska) 1912.
[4] Olszewski E., Przemysław Pieniążek (1850-1916) – pierwszy profesor laryngologii w Polsce. Materiały Naukowe Sekcji Historycznej Polskiego Towarzystwa Otolaryngologicznego, 1985, 1(2), 1.
[5] Kierzek A., Rozwój warszawskiej myśli otolaryngologicznej w XIX wieku, Arboretum, Wrocław (Polska) 1997.
[6] Janczewski G., Otorynolaryngologia u schyłku XX wieku, Via Medica, Gdańsk (Polska) 2001.
[7] Kierzek A., Alfred M. Sokołowski (1849-1924) – wybitny ftyzjatra, ale czy także i wybitny ,laryngolog? Czy należy wprowadzić erratę do podręczników historii medycyny?. Otolaryngologia Polska, 1993, XLVII (4), 383–388.
[8] Kierzek A., Otolaryngolodzy warszawscy w XIX wieku, Arboretum, Wrocław (Polska) 1998.
[9] Noszczyk W., Chirurgia w dobie zaborów, [w:] Zarys dziejów chirurgii polskiej, red. Noszczyk W., Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa (Polska) 2011, 151.
[10] Rydygier L., Spostrzeżenia kazuistyczne z klinik chirurgicznych w Warszawie i Wiedniu. Przegląd Lekarski, 1878, XVII (18), 225–227.
[11] Kosiński J., Przypadek całkowitego wycięcia krtani. Pamiętnik Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego, 1877, LXXIII (3), 498–505.
[12] Olszewski E., W stulecie pierwszej laryngektomii. Otolaryngologia Polska, 1975, XXIX (2), 185–190.
[13] Kierzek A., Bień S., Franciszek Ksawery Jawdyński (1851-1896) – pierwszy polski chirurg głowy i szyi. Otorynolaryngologia. Przegląd Kliniczny, 2011, X (3), 111–115.
[14] Bień S., Historia operacji radykalnej węzłów chłonnych szyi – w 100-lecie publikacji George’a Crile’a. Otolaryngologia Polska, 2006, LX (1), 5–8.
[15] Crile G., Excision of Cancer of the Head and Neck with Special Reference to the Plan of Dissection Based on the Hundred and Thirty-Two Operations. Journal of the American Medical Association, 1906, XLVII, 1780–1786.
[16] Ferlito A., Johnson J.T., Rinaldo A. i wsp., European Surgeons were the First to Perform Neck Dissection. Laryngoscope, 2007, 117, 797–802.
[17] Bień S., Kierzek A., Wojnar A., Osiągnięcia Franciszka Ksawerego Jawdyńskiego (1851-1896) na polu chirurgii nosa, gardła i krtani. Otorynolaryngologia. Przegląd Kliniczny, 2012, XI (3), 95–100.
[18] Krajewski W., Dlaczego w naszych oddziałach… Kronika Lekarska, 1885, VI (8), 345–347.
[19] Sendziak J., Die bösartigen Geschwülste des Kehlkopfes und ihre Radicalbehandlung, J.F. Bergmann, Wiesbaden (Niemcy) 1897.
[20] Gluck J., Sörensen S.P., Handbuch der speziellen Chirurgie des Ohres und der oberen Luftwege, Wurzburg (Niemcy) 1913.
[21] Składzień J., Rozwój chirurgicznego leczenia raka krtani. Otolaryngologia Polska, 1995, XLIX (1), 3–7.
[22] Materiały Naukowe Sekcji Historycznej Polskiego Towarzystwa Otorynolaryngologów – Chirurgów Głowy i Szyi, red. Szlenk Z., Kierzek A., wydawane własnym sumptem, dostępne w Bibliotece Narodowej oraz Głównej Bibliotece Lekarskiej.
[23] Kierzek A., Otorynolaryngologiczne dokonania prowincjonalnego dziewiętnastowiecznego polskiego lekarza. Przegląd Lekarski, 2003, LX (6), 441–444.
[24] Kierzek A., Znaczenie Karola Gilewskiego (1832-1871) dla polskiej laryngologii. Otolaryngologia Polska, 2007, LXI (3), 353–357.
[25] Kierzek A., Osiągnięcia Karola Marcinkowskiego (1800-1846) w dziedzinie otorynolaryngologii. Otolaryngologia Polska, 2007, LXI (4), 513–518.
[26] Kierzek A., Związki z otiatrią lekarzy Kliniki Chirurgicznej w Krakowie w latach 60. i 70. XIX stulecia. Otorynolaryngologia. Przegląd Kliniczny, 2007, VI (1), 21–26.
[27] Kierzek A., Wacław Pelikan (1790-1873) i jego zmagania się z problemami otorynolaryngologicznymi. Otorynolaryngologia. Przegląd Kliniczny, 2014, XIII (4), 191–196.
[28] Kierzek A., Zasługi Mariana Wygrzywalskiego (1829-1895), chirurga w Piotrkowie Trybunalskim i pioniera antyseptyki na ziemiach polskich, dla laryngologii. Acta Medicorum Polonorum 2020, X (2), 45–57.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Archives of the History and Philosophy of Medicine
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
