Fotografia jako zródło w badaniach nad krajobrazem historycznym – wybrane problemy

Autor

  • Mateusz Niemiec

DOI:

https://doi.org/10.32030/KRZY.2019.17

Słowa kluczowe:

fotografia jako zródło, geografia historyczna, krajobraz historyczny, przestrzeń, krajobraz kulturowy

Abstrakt

PHOTOGRAPHY AS A SOURCE IN THE RESEARCH ON HISTORICAL LANDSCAPE – SELECTED PROBLEMS

Photography is an excellent source in historical research, especially on what can be referred to as historical landscape (i.e. cultural landscape with elements of political landscape known in historical geography). However, we can be quite surprised to note that many historians only use photographs as pictures illustrating the subjects they discuss – they do not acknowledge their value as sources on the level of research. Of course, there are also some historians who are well aware of the informative value of photographs, but they tend to pay very little attention to the use of photos in their studies on space. The present paper is an attempt to show in which fields photography can be useful, where and how a scholar of historical landscape can use it. At this point, it needs to be stressed that in some cases the typical characteristics of photography as a source that we know from literature on the subject are not directly referred to by the subject of this paper. Nine of such typical features are listed by Zenon Piech, and in this paper they are used as a base on which the specicity of photography as a source in the field of landscape studies has been demonstrated. The paper also offers some practical advice and a discussion on the threats that historians who wish to use this practically unlimited source of information may face.

Bibliografia

Banach Jerzy: Ikonografia Wawelu. T. 1–2. Kraków 1977

Banach Jerzy: Kraków malowniczy. O albumach z widokami miasta w XIX wieku. Kraków 1980

Banach Jerzy: Dawne widoki Krakowa. Wyd. 2 uzup. Kraków 1983

Banach Jerzy: Ikonografia Rynku Głównego. Kraków 1998

Barzycka-Pazdzior Agata: Fotografia jako źródło historyczne. Wybrane problemy. „Historyka. Studia metodologiczne” 2006, t. 36, s. 105–117

Buczek Anna, Firlet Elżbieta, Gaczoł Ewa, Strzyżewska Joanna: Wawel na starej fotografii do 1939 roku. Biblioteka Ikonograficzna Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, nr 1. Kraków 2011

Burke Peter: Naoczność. Materiały wizualne jako świadectwo wizualne. Przeł. Justyn Hunia. Kraków 2012

Dziubiński Marek: Jak datować zdjęcia niepodpisane? Czyli diabeł tkwi w szczegółach. „Archeion” 2012, t. 13, s. 143–161

Firlet Elżbieta: Najstarsza panorama Krakowa. Kraków 1998

Grabczewska Małgorzata: Historia fotografii jako dziedzina badawcza. W: Miejsce fotografii w badaniach humanistycznych. Red. Marta Zietkiewicz, Małgorzata Biernacka. Warszawa 2016, s. 21–31

Ignacy Krieger. Wybór fotografii i oprac. Ewa Gaczoł, Teresa Kwiatkowska, wstęp Ewa Gaczoł. Kraków 2017

Jakubowski Krzysztof: Kraków na starych widokówkach. Kraków 2011

Keder Iwona, Komorowski Waldemar, Zenczak Anna: Ikonografia kościoła Mariackiego i placu Mariackiego, Małego Rynku, ulic Mikołajskiej, Siennej i Św. Krzyża w Krakowie. Kraków 1999

Keder Iwona, Komorowski Waldemar: Ikonografia kościoła Dominikanów i ulicy Grodzkiej w Krakowie. Kraków 2005

Keder Iwona, Komorowski Waldemar: Ikonografia placu Wszystkich Świętych oraz ulic Franciszkańskiej, Poselskiej, Senackiej i Kanoniczej w Krakowie. Kraków 2007

Keder Iwona, Komorowski Waldemar, Bromboszcz Agnieszka: Ikonografia ulic Brackiej, Wiślnej, Olszewskiego, Gołębiej, Św. Anny i Jagiellońskiej wraz z gmachem Collegium Maius w Krakowie. Kraków 2016

Keder Iwona, Komorowski Waldemar, Łepkowski Mateusz: Ikonografia ulic Szewskiej i Szczepańskiej, placu Szczepańskiego,

ulic Reformackiej i Sławkowskiej oraz zachodnich odcinków ulic Św. Marka i Pijarskiej w Krakowie. Kraków 2018

Kwiatkowska Teresa, Malik Andrzej: Zespół negatywów szklanych z zakładu fotograficznego rodziny Kriegerów w posiadaniu Muzeum Historycznego Miasta Krakowa.

„Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 1984, z. 11, s. 51–69

Latos Henryk: Z historii fotografii wojennej. Warszawa 1985

Lechowicz Lech: Historia fotografii. Cz. 1. 1839–1939. Łódź 2012

Mironczuk Anna, Poławski Zenon F.: Identyfikacja obiektów antropogenicznych na archiwalnych zdjęciach lotniczych okolic Jedwabnego. „Studia Geohistorica” 2015, nr 3, s. 141–149

Natan Krieger. Wybór fotografii i oprac. Ewa Gaczoł, Anna Kwiatek. Kraków 2018

Piech Zenon: Czy ikonografia historyczna powinna być nauka pomocnicza historii?. W: Tradycje i perspektywy nauk pomocniczych historii w Polsce. Materiały sympozjum w Uniwersytecie Jagiellońskim dnia 21–22 października 1993 roku Profesorowi Zbigniewowi Perzanowskiemu przypisane. Red. Mieczysław Rokosz. Kraków 1995, s. 119–141

Piech Zenon: „Trwanie osobne i wieczne”. Fotografia jako źródło w kręgu nauk pomocniczych historii i archiwistyki. W: Spuścizny – co po nas zostaje? Zagadnienia

metodologiczne. Materiały konferencji naukowych organizowanych przez Archiwum Nauki PAN i PAU i Polska Akademie Umiejętności. Kraków 2018, s. 79–110

Polski słownik biograficzny: Krieger Ignacy. Hasło oprac. Celina

Bak-Koczarska. T. 15. Wrocław 1970, s. 307–308

Raczkowski Włodzimierz: Obrazy przeszłej rzeczywistości?

Potencjał zdjec lotniczych w poznaniu przeszłosci. W: Foto-historia. Fotografia w przedstawieniu przeszłości. Red. Violetta Julkowska. Poznań 2012, s. 85–93

Rosenblum Naomi: Historia fotografii światowej. Przeł. Inez Baturo. Bielsko-Biała 2005

Rozek Michał: Urbs celeberrima. Przewodnik po zabytkach Krakowa. Kraków 2006

Skotarczak Dorota: Co to jest historia wizualna?. W: Foto-historia. Fotografia w przedstawieniu przeszłości. Red. Violetta Julkowska. Poznań 2012, s. 175–180

Sontag Susan: O fotografii. Przeł. Sławomir Magala. Kraków 2009

Struk Janina: Holokaust w fotografiach. Interpretacja dowodów.

Przeł. Maciej Antosiewicz. Warszawa 2007

Szady Bogumił: Geografia historyczna w Polsce – rozwój i perspektywy. „Studia Geohistorica” 2013, nr 1, s. 19–38

Sztompka Piotr: Socjologia wizualna. Fotografia jako metoda badawcza. Warszawa 2005

Szymański Józef: Nauki pomocnicze historii. Warszawa 2006

Tomczak Sandra: Fotografia jako źródło historyczne. Rys problemowy. „Archiwista Polski” 2013, nr 2, s. 31–39

Wielka encyklopedia powszechna PWN: Geografia historyczna. Hasło oprac. Henryk Rutkowski. T. 4. Warszawa 1964, s. 184–185

Ziętkiewicz Marta: Miejsce fotografii w badaniach humanistycznych. W: Miejsce fotografii w badaniach humanistycznych.

Red. Marta Ziętkiewicz, Małgorzata Biernacka. Warszawa 2016, s. 7–20

Żakowicz Aleksander: Fotografia galicyjska do roku 1918. Fotografowie Galicji, Tatr oraz Księstwa Cieszyńskiego. Zestawienie nazw zakładów i nazwisk fotografów do roku 1918. Częstochowa–Lwów 2008

Pobrania

Wersja elektroniczna opublikowana

25.09.2026

Numer

Dział

Fotografia w służbie nauki i sztuki

Jak cytować

Fotografia jako zródło w badaniach nad krajobrazem historycznym – wybrane problemy. (2026). Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, 37, 303-318. https://doi.org/10.32030/KRZY.2019.17

Podobne artykuły

11-20 z 68

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.